دستهایی برای مراقبت ازحق زیستن

طبیعت یکی از صحنه هایی است که بی پروا به آن وارد شده ایم ، از آن استفاده کرده و می کنیم ، ویرانش می کنیم و بعد به امان خدا می سپاریم. گاهی هم خبرهایی از گوشه و کنار می رسد و امیدوارمان می کند که با تصویب

کد خبر: ۳۴۸۱۰

معاهده ای یا روشهایی برای کنترل عوامل غیرطبیعی دوباره دست دوستی به سوی طبیعت دراز کرده ایم.

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره کل استان گیلان بر این عقیده است که درکنار کنوانسیون هایی که در جهان برای حفظ و حراست از تنوع زیستی به تصویب رسیده برخی تهدیدات و توسعه ناشایست فناوری ، ذهن محققان را به خود مشغول داشته است.
گو این که فناوری جدید باید همه جانبه باشد و تاثیرات یکسویه و ناگواری بر طبیعت تحمیل نکند، با تغییراتی که به دنبال همانندسازی ها و دستکاری های ژنتیکی به دست انسان روی طبیعت شکل گرفت جای طرح این پرسش باقی است که چه سازمانی مسوولیت کنترل و نظارت بر این تغییرات ژنتیکی را برعهده دارد تا مخاطراتی از این دست به کمترین مقدار خود در سطح جامعه برسد.
مهندس سکری از نمونه فعالیت های گذشته به کنترل های متعدد روی مصرف سموم و کودهای شیمیایی اشاره می کند و شروع روشهایی برای کنترل بیولوژیکی که ما را از وارد کردن بیش از اندازه مواد شیمیایی به طبیعت بی نیاز کند.
با نگاهی گذرا به فهرست تغییرات ژنتیکی ایجاد شده روی گیاهان که با بهره گیری از روشهای مهندسی ژنتیک برای تولید محصولات کشاورزی انجام شده می توان دریافت که انجام این روشها منافع زیادی را به همراه داشته است.
دکتر بهزاد قره یافی می گوید: این قبیل فرآورده ها آلودگی های کمتری نسبت به مواد آلی و انواع میکربها و میکروارگانیسم ها دارند و در آنها از سموم حشره کش و قارچ کش خبری نیست.
بعضی از این محصولات ارزش غذایی بیشتری دارند؛ مثلا برنج طلایی دارای ویتامین A می تواند موجب جلوگیری از کور شدن و بیماری های چشمی میلیون ها کودک در فقیرترین نقاط آسیا و آسیای جنوب شرقی شود، در حالی که برای بسیاری از مردم این نواحی برنج تنها غذای روزمره به حساب می آید.
احتمال دسترسی به غذای ارزانتر به دلیل کاهش هزینه های تولید و افزایش عملکرد ناشی از روشهای مهندسی ژنتیک بیشتر شده است. بعلاوه این روشها منافعی از نظر کشاورزی و محیطزیستی دارد.
اگر در یک سطح کشت کوچک بازده تولیدات محصول بالاتر برود، کمتر شاهد هجوم به سوی کنجهای اکولوژیک ، جنگلها و اراضی حاشیه ای هستیم.
به این ترتیب با مصرف کمتر از فرآورده های شیمیایی کشاورزی مثل کود و سموم ، کیفیت آب شرب بهتر می شود و رودخانه ها هم آلودگی های ناشی از این مواد را به اینجا و آنجا حمل نخواهند کرد.
در این صورت تلفات پرندگان و آبزیان در دریاها و رودخانه ها هم کمتر خواهد شد. هر چند سوالاتی هم در این زمینه مطرح می شود که هر روز ذهن میلیون ها انسان را به خود معطوف می کند: آیا گیاهان تراریخته یا محصولات تولید شده با مهندسی ژنتیک از نظر خوراکی سالم محسوب می شوند؛
و آیا به دلیل دستکاری های ژنتیک نوعی سمیت یا تغیر کیفیت در آنها ایجاد نمی شود؛
آیا مسمومیت ها و ناراحتی هایی در انسان و دام ایجاد خواهد کرد؛
در آخرین دهه از هزاره دوم میلادی با توجه به تبادلاتی که در فرآورده های حاصل از بیوتکنولوژی بویژه در محصولات کشاورزی انجام شد، سیاستمداران هم به این سو نظری داشتند، آنها به همراهی دانشمندان و محققان به بحث و بررسی درباره اثرات همه جانبه این مساله پرداختند.
حاصل این بود که معاهده ای در 8 ماده تنظیم شد و دولتها را موظف به ایجاد روشهایی برای کاهش خطرات ناشی از کاربرد و رهاسازی محصولات بیوتکنولوژی در محیطزیست می کرد.
روشهایی که خطرات احتمالی برای محیطزیست در پی داشت و بر پایداری و حفاظت از تنوع زیستی و سلامت انسان تاکید می ورزید!
این معاهده با عنوان ایمنی زیستی در مونترال کانادا به تصویب رسید و بعد از آن تحت عنوان پروتکل کارتاهینا تا اواخر ژانویه 2003 به امضای 103 کشور جهان و از جمله کشورمان ایران رسید.
این پروتکل در کشورهای جهان به شکل لایحه در مجالس قانون گذاری تصویب شد. به گفته دکتر محمدحسن صنعتی ، رئیس مرکز تحقیقات ملی ژنتیک در مهرماه امسال ، استراتژی ملی بیوتکنولوژی به عنوان یکی از برنامه های این علم در کمیته ملی بیوتکنولوژی وزارت علوم و تحقیقات و فناوری تدوین شد و نتیجه آن با عنوان ایران سبز در دستور کار هیات دولت قرار گرفت.
این صنعت یک برنامه 11 ساله را تا پایان برنامه پنجم توسعه ارائه می دهد که در آن راهبردهای توسعه بیوتکنولوژی کشور و نتایج آن ، میزان سرمایه گذاری دولت در بخش خصوصی و میزان بهره وری از آن در آینده را مشخص می کند.
به اعتقاد دکتر بهزاد قره یاضی با وجود درسهای مفیدی که می توان از تجارب دیگران در این زمینه گرفت ، باید به تفاوت هایی که بین کشور ما و سایر کشورها از جنبه های اقتصادی ، اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی و اجرایی وجود دارد، با دیدی باز نگریست؛ مثلا اگر وضعیت کشاورزی در ایران را که عمدتا وارد کننده محسوب می شود، با کشورهای اروپایی که در این مقوله دچار بیش بود تولیدات زراعی هستند، مقایسه کنیم ، بدرستی می فهمیم که نمی توان با چشمان بسته از هر چه در اروپا می گذرد تقلید کرد و مقررات زیست ایمنی در کشور ما باید دارای جایگاه ویژه اجرایی با مشخصات خاص باشد.
تصویب این معاهده ، به گفته محققان آغازی برای توسعه بیوتکنولوژی در کشورمان بود، هر چند متاسفانه برای اجرای این پروتکل متخصص مناسب با ایمنی زیستی در کشور کم داریم ، اما باید با نگرشی نو و دقیق زمینه همکاری های مشترکی را با کشورهای دارای سطح علمی بالا در این بخش فراهم کنیم.