بی سرپناه زیر سقف آسمان

سعی می کند خودش را کنترل کند، اینجا دهمین بنگاهی است که سرزده. وقتی حرفهای خانواده همسرش را مرور می کرد، تازه فهمید خانه مساله مهمی است و او چقدر به آن بی توجه بوده. حدود 6 ماه است که عقد کرده اند

کد خبر: ۳۴۶۷۳

، ولی نتوانسته اند خانه ای مناسب برای زندگی شان پیدا کنند.
کوچه به کوچه دنبال خانه می گشت. هر روز به شماره چندین آگهی و بنگاه زنگ می زد. شده بود نت سرگردان.
همین طور که می گشت ، رو به جنوب آمد و آمد. قیمتها به نظرش عجیب می آمد. وقتی مبلغ رهن و اجاره را می دید، هنوز خیلی پولش کم بود.
توی یک بنگاه پیرمرد مو سپیدی به او گفت : با این پولی که تو می خواهی خانه اجاره کنی ، بهتر است بروی قلعه حسن خان ، یا مثلا جاده ورامین.
خودت را بیخود خسته نکن و توی تهران دنبال خانه نگرد. اجاره یک آپارتمان حدود 120 متری در مناطق شمالی تهران ، مثلا خیابان ملاصدرا حدود 400 تا 450 هزار تومان در ماه است ، آن هم با پول پیشی حدود 3 میلیون.
همین اجاره در مناطق مرکزی نیز از 250 تا 300 هزار تومان در ماه می رسد. البته به گفته یکی از بنگاه های معاملاتی با رقمهای کمتر هم می توان سقفی یافت ، با این تفاوت که قید برخی امکانات مثل تلفن ، شوفاژ، آشپزخانه تمیز و سرویس بهداشتی مناسب را باید زد و فقط به همین سقف بالای سر اکتفا کرد.
رویای خرید مسکن ، توی شهرهای بزرگ از جمله تهران ، کیمیای بی سر پناهان است ، هر چند در سایر شهرها هم اوضاع بهتر نیست.
مجید کریمی ، مشاور مسکن می گوید: رهن و اجاره براساس ملک تعیین می شود. البته یک روش دیگر هم هست که مالک ، قیمتی را تعیین می کند و معمولا بالاست و ما با استفاده از دلایل منطقی ، مالک را قانع می کنیم که قیمت ملک شما به آن اندازه که می گویید، نیست و در نهایت ، موجب تعادل نسبی می شویم.
مشکل مسکن در ایران نسبت به 50 سال گذشته پر رنگ تر شده است و همین موضوع ، سبب ساز اختلافات فراوانی میان اعضای خانواده است ، بخصوص جوانانی که در آغاز راه هستند و با این هزینه های سنگین ، دست و پنجه نرم می کنند.
هر چند کارشناسان و آسیب شناسان اجتماعی ، یکی از عمده ترین این مشکلات را مهاجرت بی رویه جوانان به شهرهای بزرگ می دانند، ولی نباید فراموش کرد که اقتصاد، در بروز اختلافات حرف اول را می زند.
دکتر محمدحسین فرجاد، آسیب شناس و جامعه شناس می گوید: عامل اقتصادی می تواند نقش مهمی را در به وجود آوردن طلاق و از هم پاشیدن یک زندگی نو داشته باشد.
شاید اولین و تنهاترین عامل نباشد، ولی عاملی است که باید به آن توجه کرد، زیرا همین عامل اقتصادی باعث می شود جوانان در خصوص مسکن ، کار، تامین هزینه و... درمانده بمانند.
آرش وکیلی ، 32 ساله و کارشناس نرم افزار کامپیوتر، 3 ماه است که زندگی مشترک خودش را عقب انداخته و از این بابت ، ابراز نارضایتی بسیار می کند و می گوید: هم از سوی خانواده همسرم و هم از سوی خانواده خودم تحت فشار هستم.
نمی دانم چرا این طوری شده. انگار ماجرای خانه و شروع زندگی ما طلسم شده است. از دهه 30 که زندگی شهری در ایران ترویج شد و پس از اصلاحات اراضی که صنایع مونتاژ از سوی رژیم سابق ایران پا گرفت ، سودای زندگی در شهرها نیز به سرخیلی ها افتاد.
بتدریج شهرها از امکانات رفاهی بهتری برخوردار شدند. این در حالی بود که روستاها روز به روز ویرانه و متروک می شدند.
یکی از مهندسان راه و ساختمان ، درباره مشکل مسکن برای شهروندان شهرهای بزرگ از جمله تهران می گوید: براساس برنامه 5 ساله سوم ، سالانه باید حدود 750 هزار واحد مسکونی در کشور احداث شود؛ اما بخشی از این ساخت و سازها باید در روستاها صورت گیرد.
سیاست های حمایتی مسکن نشان می دهد این بخش مورد غفلت قرار گرفته است تا جایی که وام و تسهیلات ساخت مسکن فقط به شهرها اختصاص می یابد و سهم روستاها در این میان ، چیزی حدود هیچ است.
بهناز آقایی ، 26 ساله و کارمند می گوید: در حال حاضر، اجاره نشین هستیم. راستش ، این خانه را اصلا دوست ندارم ، ولی مگر چاره ای داریم؛
مبلغی پول داشتیم که با قرض جمع کرده بودیم. سپردیم برای وام مسکن ، تا بلکه با آن کاری کنیم ، ولی مگر با این خرج و مخارج و وضعیت تراکم و موقعیت نامشخص مسکن ، می توان به خانه دار شدن امیدوار بود؛
در ایران ، 3 نهاد مستقیما درگیر مساله مسکن هستند.
وزارت مسکن و شهرسازی ، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و بانک مسکن. بعلاوه شهرداری ها، تعاونی های مسکن ، نهادهای مختلف و... نیز هر یک به نوبه خود در ساخت و ساز مسکن دخیل هستند. با این همه ، روز به روز بر تعداد اجاره نشین ها افزوده می شود.
از قرار معلوم ، هر یک از این نهادهای مسوول ، خود را از هر تقصیری مبرا می دانند. نداشتن مدیر یا متولی واحد و متمرکز، مسائل تازه ای را پیش می کشد؛ مثلا بسیاری از مردم در صورت مواجهه شدید با مشکل مسکن نمی دانند به کجا مراجعه کنند.
نبود طرح جامع شهری و مدون ، عامل اساسی در مشکل مسکن است. چندی پیش ، شهردار منطقه یک تهران ، عامل گرانی مسکن در کلانشهرها و از جمله تهران را نبود یک طرح جامع شهری عنوان کرد.

maskan2

با این حساب ، برنامه های رفع مشکل مسکن ، هیچ گاه نمی تواند کارساز باشد. بحران افزایش قیمت مسکن از سالهای آخر دهه 1380 شروع شد.
در آن سالها با دو سه میلیون هم می شد صاحبخانه شد و طبعا اجاره آپارتمان یا خانه هم از قیمتهای مناسب تری برخوردار بود، اما از آن زمان تا امروز، هراز گاه صدور یک بخشنامه ، آیین نامه یا... از سوی شهرداری ، وزارت مسکن ، دارایی و... منجر به شوکهای ناگهانی در بخش مسکن شده است ، تا جایی که در ماههای اخیر، رشد سرسام آور قیمت مسکن خیلی از جوانان را که حتی برای خرید آن برنامه ریزی کرده بودند، وا داشت ، تا همان چند میلیون سرمایه شان را بردارند و به فکر اجاره آپارتمانی باشند، تا یک وقت دچار سرنوشت بی خانمانی نشوند.
این مساله ، آنقدر جدی است ، که کارشناسان را واداشته تا چنین اعلام کنند: اگر مشکل اجاره یا ساخت وساز مسکن در سالهای آتی حل نشود، آمار ازدواج ها نیز همچنان کاهش خواهد یافت ، چرا که سالهای اخیر، یافتن سرپناه به عنوان مشکل اساسی زوجهای جوان بدل شده است.
آمارها همواره رشد اجاره نشینی را نشان می دهند؛ رشدی که در کنار رشد اجاره بها، زندگی را هر روز بر بخشی از هم میهنان ما سخت تر خواهد کرد.
در اینجا شاید بی مناسبت نباشد که مقایسه ای کوچک میان ایران و کشورهای خارجی شود. در کشورهای پیشرفته همچون کانادا، امریکا و حتی اروپا، نوع تملک و اجاره خانه به گونه ای است که اجاره نشین امکاناتی دارد که در آخر می تواند صاحبخانه شود.
بدین معنی که آنان خانه ای را اجاره به قصد تملک می کنند؛ یعنی قیمت خانه را به صورت قسطبندی بااجاره می پردازند و در آخر نیز خانه متعلق به خودشان می شود. هر چند این طرح در ایران نیز پیاده شد، ولی پیش از آن تقاضای بالای مسکن ، تورم اقتصادی و ناکافی بودن درآمد با خرید یک منزل مسکونی موجب شده است ، وامهایی در اختیار متقاضیان خرید خانه قرار بگیرد.
هر چند این وامها در ابتدای راه بسیار مفید واقع شدند و توانستند پاسخ نیاز برخی متقاضیان را بدهند، ولی باتوجه به رشد نرخ مسکن و اجاره خانه در این سالها، وامهای بانک مسکن جوابگوی نیازها نیست و همین باعث شده است بسیاری از متقاضیان مسکن ، وام مسکن را برای خرید واحدهای مسکونی ناکافی بدانند.
طرح اجاره به قصد تملک در ایران برای کارمندان و گروه هایی خاص تا اندازه ای موفق عمل کرد و اگر این طرح به عنوان یک پیشنهاد قطعی برای جوانانی که قصد تشکیل خانواده دارند قرار بگیرد، می تواند بسیاری از مشکلات آنان را حل کند.
مهدیه واحدی ، 30 ساله و کارمند می گوید: یک سال از ازدواج ما می گذرد و تازه به محض جابه جا شدن ، صاحبخانه به ما گفت باید بلند شوید. هر جا دنبال خانه گشتیم هیچ جا را پیدا نکردیم ، فهمیدیم توی این یک سال مسکن آنقدر تورم پیدا کرده و کرایه ها آنقدر بالا رفته که دیگر به ما چیزی نمی رسد.
در حال حاضر، خانه پدرم هستیم تا جایی پیدا کنیم. خیلی سخت است. در جایی که آپارتمان ها و خانه های لوکس بالای شهر خالی از نیازمندان مسکن خود را به رخ تمام شهر می کشانند، کمی آن طرف تر نیازمندان مسکن دیده می شوند، که نمی توانند به این خانه ها حتی نگاه بیندازند و در شهرها به دنبال خانه ای مناسب با بودجه خود کوچه به کوچه می گردند.