چرخه سینمای ایران کاملا دولتی شد

در شکل عادی ماجرا، وقتی تهیه کننده‌ای بخواهد فیلم خود را اکران کند، به سراغ یکی از شرکت‌های «پخش‌کننده» فیلم می‌رود و با او قرارداد امضا می‌کند. پخش کننده نیز طی عقد قرارداد با سینماها، فیلم را اکران می‌کند.

در این میان نهادی غیردولتی به نام «شورای صنفی نمایش» وجود دارد که هدف برنامه‌ریزی جدید معاونت سینمایی نیز محدود کردن فعالیت‌های این تشکل است. این شورا در زمان حضور سیف الله داد در معاونت سینمایی تشکیل و طی آن مسوولیت‌های دولت در حوزه اکران به این شورا واگذار شد.

وظیفه این شورا نظارت بر عقد قرارداد بین سینمادار و پخش کننده و تنظیم آیین‌نامه‌های مربوط به اکران است و اعضای حاضر در آن ترکیبی از نمایندگان دولت، سینمادارها، پخش‌کننده‌ها، تهیه‌کننده‌ها، نماینده هیات مدیره خانه سینما و نماینده معاونت سینمایی است. ارائه طرح‌هایی همچون طرح اذان تا اذان در ماه رمضان نیز از جمله کارهای این شورا بود.

گفته می‌شود در سال‌های اخیر بعد از ادغام چند شرکت پخش کننده و تشکیل یک پخش قدرتمند، این شرکت که سهامداران آن در زمینه تولید فیلم نیز فعالیت می‌کنند؛ بحث اکران در سینما را در انحصار خود گرفته و همین امر باعث اعتراض تهیه‌کنندگان مختلف شده است.

این همان دستاویزی است که سجادپور با توسل به آن به خبرگزاری برنا می‌گوید: برای سامان دادن به وضعیت اکران که همه از آن ناراضی هستند،راهی جز مداخله مستقیم در این باب وجود ندارد.

نکته جالب توجه این‌که سجادپور عنوان کرده اداره کل نظارت و ارزشیابی قرار است جدولی را طراحی کند که بر اساس آن، فیلم‌هایی که قرار است تا پایان سال 89 نمایش داده شوند مشخص شود.

اما ابهام این طرح در دو نکته است؛ اول این‌که طبق اظهارات سجادپور قرار نیست این جدول رسانه‌ای شود و تنها در اختیار صاحبان فیلم قرار می‌گیرد. دیگر این‌که وی اعلام کرده با شورای صنفی نمایش هماهنگ کرده‌ایم بدون این‌که به ساز و کار آنها لطمه‌ای وارد شود، این طرح انجام شود. اما، از یک سو مشخص نیست چرا این طرح قرار نیست رسانه‌ای شود.

از سوی دیگر نیز علی سرتیپی، سخنگوی شورای صنفی نمایش و مدیر عامل موسسه «فیلمیران» که یک موسسه پخش قوی است، اعلام کرده «در خصوص چگونگی و اجرایی شدن این طرح با شورای صنفی نمایش هیچ مشورتی نشده است.»

طراحی جدولی برای تعیین زمان نمایش فیلم‌های ایرانی موافقان و مخالفان فراوانی دارد. حبیب‌الله کاسه‌ساز در گفتگو با فارس با بیان این مطلب که «من فکر می‌کنم اگر این طرح یک مقدار پخته‌تر و کارشناسی‌تر بشود، طرح خوبی می‌شود» گفته است: «شاید راه نجات سینمای ایران در بخش اکران مناسب، فروش مناسب و تبلیعات مناسب و این که هیچ‌ فیلمی در این سینما، پشت درنماند، اجرای همین طرح باشد و به نظر من هم طرح خوبی است».

در نقطه مقابل مرتضی شایسته، تهیه کننده سینما و صاحب یکی از شرکت‌های پخش فیلم، با بیان این مطلب که «این طرح به نفع فیلم‌های نفروش و فیلم‌هایی است که اکران ندارد»، به خبرنگار ما گفت: با اجرای این طرح فیلم‌هایی که امکان اکران دارند و باعث سرزندگی سینمای ایران می‌شوند ضرر می‌کنند و سینماها با یک شکست و رکود اساسی روبه‌رو می‌شوند.

این تهیه کننده معتقد است: «همین فیلم‌هایی هم که این روزها با زور پخش کننده اکران می‌شوند، به دلیل فروش اندک خود سینماها را با نارضایتی روبه‌رو کرده‌اند، حالا در نظر بگیرید اگر در قالب این طرح فیلم‌هایی نمایش داده شود که اصلا قابلیت اکران ندارند، چه اتفاقی رخ می‌دهد و چه رکودی در سینما حاکم می‌شود؟»

به نظر می‌رسد یکی از هدف‌های دولت از اجرای چنین طرحی ایجاد امکانی برای نمایش برخی فیلم‌هاباشد اما بعید است دولت بعد از عبور از سد شورای صنفی نمایش بتواند سینماداران را به نمایش فیلم‌هایی راضی کند که مخاطب ندارند و احتمالا در این مرحله دولت باید به سینماداران یارانه پرداخت کند تا چنین فیلم‌هایی را نمایش دهند.

البته این طرح می‌تواند شکل دیگری از ممیزی را نیز در سینما اجرا کند و آن هم این گونه است که به برخی فیلم‌هایی که معاونت سینمایی با آنها موافق نیست امکان و اجازه نمایش ندهد. شنیده‌ها حاکی است در حال حاضر چنین طرحی به شکلی غیر رسمی اجرا می‌شود و برخی فیلم‌ها همچون آتشکار و صد سال به این سال‌ها با وجود داشتن پروانه نمایش، با برخی توصیه‌های رسمی به پخش کنندگان، هیچ پخشکننده‌ای برای عرضه پیدا نمی‌کنند.

ابهام‌های این گونه در این طرح فراوان است و هنوز پاسخی برای آن وجود ندارد.