جنگ دائمی با «دونگا»

سرمربی سرسخت تیم ملی فوتبال برزیل در همان روز نخست مستقر شدن در محل مذکور گفت: «می‌بینم که بیش از 400 خبرنگار اینجا گرد آمده و آماده جنگ‌اند. آنها منتظرند ما فقط یک باخت بدهیم تا در نشریات‌شان شلوغ کنند و بگویند، دیدید ما راست می‌گفتیم. اگر آنها این حق را برای خود قایلند که هر حرفی دلشان خواست بزنند و بنویسند طبعا من نیز حق دارم که هر جوابی را شایسته آنها می‌دانم نصیب‌شان کنم. من مخالف ذاتی رسانه‌ها نیستم، اما وقتی شماری از آنها صرفا مخالف‌خوانی به قصد خلق وقایع حاشیه‌ای می‌کنند و دوست دارند خبرهای جنجالی درج نمایند، بدیهی است که من نیز همان رفتار را با آنها داشته باشم.»

پیرو همین اظهارات ولشکرکشی‌ها بود که در همان هفته نخست حضور تیم برزیل در آفریقای جنوبی طبق برخی اخبار دونگا به یک خبرنگار حمله فیزیکی و او را مضروب کرد.

فیفا حاضر نشد به این موضوع رسیدگی کند و مستندات و شواهد موجود در این خصوص را برای تشکیل پرونده و پیگرد قضایی این رویداد ناکافی دانست.

دونگا از همان بدو انتصاب به عنوان سرمربی سله سائو یعنی 3 سال و 11 ماه پیش مورد انتقاد رسانه‌های کشورش قرار گرفته و انتخاب وی برای این سمت، موقتی توصیف شده بود. حتی وقتی زرد و آبی‌پوشان شروع به بردن مسابقات خود پس از ناکامی پر سر و صدایشان در جام جهانی 2006 کردند، دونگا متهم به اتخاذ شیوه‌های محتاطانه و ارجح شمردن سیستم‌های گروهی اروپایی بر بازی غریزی برزیلی‌ها بر قصد کسب نتایج بهتر شد، اتهامی که هرگز رفع نشده است. این در حالی است که برزیل با روش‌هایی از همین دست در سال 1994 جام جهانی را برای چهارمین بار فتح کرد و قهرمانی پنجم در سال 2002 با مربیگری لوئیس فیلیپه اسکولاری چندان متفاوت با روند فوق و غیرمتاثر از سیستم مورد بحث نبود. در مورد نخست (94)‌ که هدایت سله‌سائو با کارلوس البرتو پری‌یرا بود، دونگا به عنوان کاپیتان آن تیم نماد بزرگ سیستم اروپایی و مهره نخست پری‌یرا در راه اجرای روش فوق بود.

دونگا همان رویکرد را حفظ کرده و با این که هر دو جام فرارویش قبل از جام جهانی امسال را فتح کرده بود (کوپا آمریکا 2007 و جام کنفدراسیون‌ها 2009)‌ و در دور مقدماتی جام جهانی جاری نیز برزیل را در منطقه مربوطه (آمریکای جنوبی)‌ در رتبه نخست قرار داده بود، اما بازهم رسانه‌های برزیل بازی تیم ملی این کشور را نازیبا خوانده و دونگا را بابت ادامه رویکردهایی از همان دست که گفته بودیم کوبیده بودند. برد خفیف 1 ـ 2 سله‌سائو بر کره شمالی در دیدار نخست این تیم در آفریقا همان قضایا را تکرار کرد و هرچند پیروزی 1 ـ 3 بر ساحل عاج در دیدار دوم قدری از روند فوق کاست، اما تنش مورد بحث و روابط «آماده انفجار» سرمربی برزیل با رسانه‌های کشورش هرگز به سمت آرامش و رفع مسائل موجود نرفت.

نادیده گرفتن تعدادی از فانتزی‌بازها و فوتبالیست‌های متکی بر مهارت‌های فردی مانند رونالدینیو و نیمار و حذف نامداران پرطرفداری مثل رونالدو و آدریانو هم مزید بر علت شد تا تیم برزیل با پس‌زمینه‌ای از دعوا و مجادله به آفریقای جنوبی بیاید. به واقع قریب به 4 سال است که دونگا تحت هر شرایطی و در هر مسابقه‌ای مجبور به ستیز با افرادی بوده که می‌گویند او فوتبال زیبا و سنتی و غریزی کشور زادگاهش را قربانی کرده و فقط به قصد کسب نتایج دلخواهش، به آرمان‌های این فوتبال خیانت کرده و در راه بهره‌گیری از سیستم‌های اروپایی، استعداد ذاتی فوتبالیست‌های زبده کشورش را کشته است.

دونگا به همین خاطر می‌گوید: «فرقی نمی‌کند. وقتی می‌بریم، باید جوابگوی این مسائل باشم و زمانی هم که می‌بازیم، این وجه چند برابر می‌شود. یکبار می‌نویسند اگر تعدادی خاص از بازیکنان را برای تیم ملی انتخاب نمی‌کنم، به این سبب است که هنوز بر زبان پرتغالی (که در برزیل هم رایج و از زبان‌های اصلی آنجاست)‌ اشراف لازم را ندارم و روز بعد باز بر نوع لباس پوشیدن من تمرکز می‌کنند و تعداد دکمه‌های پیراهن مرا می‌شمرند. وقتی از تمامی اینها قطع امید می‌کنند حتی به خانواده من می‌تازند با این امید که از کوره در بروم و چیزی بگویم که با آن بتوانند یک جنجال تازه ایجاد کنند.

دونگا می‌گوید: هدف اول و آخر او در تیم ملی برزیل کسب پیروزی است و در نتیجه برایش فرقی نمی‌کند که درباره او چه می‌گویند و قرار گرفتن اجباری‌اش در یک حالت جنگ دائمی با رسانه‌ها و مخالفانش و زندگی پردردسر او در اردوگاه سله‌سائو برای وی اهمیتی ندارد و این بهای کلان را با رغبت برای رسیدن به پیروزی می‌پردازد. «من نگران آنچه درباره من می‌گویند نیستم و فقط بهره‌مند شدن تیم ملی از تاکتیک‌های انتخابی‌ام در ذهنم جای دارد و تنها به آن می‌اندیشم. من باید فقط در راه رسیدن به اهدافم کوشا باشم و از بقیه مسائل بگذرم.»

دونگا رویکرد خوبی به یک سری بازیکن خاص را هم که به اعتقاد مطبوعات برزیل متوسط‌اند ادامه داده است و رامیرز از بنفیکا، گیلبرتو سیلوا از پاناتینایکوس، فیلیپه ملو از یوونتوس و باستوس از لیون از آن جمله‌اند. وی در این راه کسانی را از تیم ملی حذف کرده که به اعتقاد کارشناسان فنی‌تر و به لحاظ تکنیکی بالاتر از منتخبین بوده‌اند.

مجموعه این انتخاب‌ها برزیل را به تیمی از منظر آنها بدل کرده که برزیلی و زیبا بازی نمی‌‌کند و بیش از حد خشک و محکم است.

دوران بازی دونگا در تیم ملی برزیل همان‌طور که پیش‌تر گفتیم با فتح جام جهانی 94 و به پرواز درآمدن این جام بر فراز دست‌های او و همچنین نایب قهرمانی جام 98 همراه شد، اما منتقدان وی مایلند به جام جهانی 1990 اشاره کنند که مردان برزیل با در بر داشتن او در مرکز خط میانی‌شان در مرحله یک‌هشتم جام جهانی با یک گل تسلیم آرژانتین و حذف شدند.

در عین حال کسانی که به خاطر رویکردهای خاص و سلایق اروپایی دونگا امکان بازی در تیم ملی برزیل را یافته و از نفرات ثابت آن بوده‌اند، حمایت خود را از وی هرگز قطع نکرده‌اند. گیلبرتو سیلوا که یکی از آنهاست در مورد مردی که در ایام بازیگری‌اش کوپا آمریکا 1989 و 1997و جام کنفدراسیون‌های 1997 را هم برد و خصایل سرسختی و مبارزه‌جویی‌اش از دلایل اصلی اهدای پست مربیگری سله‌سائو به وی بود، می‌گوید: «آنچه دونگا برای ما و تیم ملی به ارمغان آورده، غیرقابل انکار است. او اعتماد ما را جلب کرده است و ما وی را مردی کارآمد یافته‌ایم. ما تا واپسین روز پشت سر وی هستیم و او را تنها نمی‌گذاریم.»