ستاره بازی سوسن‌های چلچراغ

جاده را باید از تهران به قزوین و در بزرگراه قزوین به شهر لوشان در پیش بگیریم. در سمت راست جاده آنجا که کوه در دل چشمان شما می‌نشیند، باید وارد جاده «جیرنده» شویم. ناهموار است و پیچ در پیچ و در دامنه‌هایی تقریبا خشک و کم پوشش امتداد می‌یابد. جاده فاقد کمترین علائم راهنمایی جاده‌ای است و راه را فقط با پرسش از رهگذران و ماشین‌های عبوری می‌توان یافت. البته اگر با ماشین شخصی آمده باشید باید از محلی‌ها سراغ داماش و چلچراغ‌هایش را بگیرید. اما اگر با آژانس‌ها و تورها آمده باشید که این مسیر را مثل کف دستشان می‌شناسند و خیلی راحت شما را به داماش می‌رساند. به هرحال در هر دو صورت پس از عبور از سربالایی‌ها و شیب‌های تند روستای خلوت «جیرنده» که نام شهر بر خود نهاده است، با همه قصه‌هایش پدیدار می‌شود. شمال سرزمین مه و باران است. بنابراین به سمت این همه زیبایی که می‌روی به آسمان نزدیک می‌شوی. غرق در ابر و مه. داماش هم همین‌طور به استقبال ما می‌آید. بعد از آن، شیب تندتر جاده10 کیلومتری و خاکی داماش به سمت شمال و در مسیر مراتع و گون‌های بنفش ادامه می‌یابد. با افزایش ارتفاع، هوا هم از گرمی به خنکی و در بالاترین نقطه به سردی می‌گراید.

راستی حتما یادمان باشد که بدون تن پوش گرم نمی‌توان در آن هوای سرد دوام آورد و آن بالا فقط مه است و ابر و چمنزارهای سبز با گل‌های رنگین و در آنجاست که باید به سوی پایین یعنی دره سرازیر شد و داماش نخستین روستای این منطقه کوهستانی جنگلی است. البته دامنه‌های جنگلی را فقط در جنوب و جنوب‌غربی داماش می‌توان مشاهده کرد و پوشش دیگر دامنه‌ها در سمت و سوهای دیگر مرتع است. تمام مسیر جاده به سوی داماش پوشیده از بوته‌های بزرگ گل بابونه سفید است که در هیچ کجای دیگر بدین انبوهی یافت نمی‌شود. به نظر می‌رسد که گل‌های بابونه سفید جای تابلو‌های گردشگری را گرفته‌اند و مسافران را به سرزمین سوسن‌های چلچراغ می‌برند.

داماش بر بلندای زمین ایستاده است، نزدیک آسمان، تکیه داده بر کوهی زیبا و آرمیده بر بازوی بلند و بستر جنگلی سبز و چشم بر دامنه‌های رنگین بیشمار دوخته است. داماش جایی که تنها در خیال می‌گنجد. پس ارزش آن را دارد که این همه پیچ و خم خاکی را پشت سربگذاریم. داماش ییلاق اهالی جیرنده است. آنها 7 ماه از سال را در جیرنده می‌گذرانند و 5 ماه را هم به زیبایی‌های داماش مهمان می‌کنند.

جای تاسف است که عمارلو تنها منطقه سوسن چلچراغ هیچ جایی برای شب ماندن مسافر ندارد. نه اتاقی نه کمپی. مسافران که به این سمت می‌آیند همان‌طور که «حمیدرضا ریحانیان»، کارشناس ارشد محیط زیست و مدیرعامل موسسه «نبض سبز حیات» می‌گوید جایی برای اقامت ندارند. آن طور که او توصیف می‌کند به ر‌غم مسافرانی که هرساله اواخر خرداد و اوایل تابستان خود را به عمارلو می‌رسانند، اما مردم منطقه آن ارتباطی را که باید با مسافر داشته باشند با گردشگران برقرار نکرده‌اند. بنابراین در اینجا خانه‌ای برای شب اجاره داده نمی‌شود. البته مسافران این منطقه طبیعت‌گردند و بیش از هر‌چیزی دوست دارند در دل طبیعت و با استفاده از کمپ و چادر شب را به صبح برسانند. بنابراین اگر شما با آژانس به این سمت آمده باشید و شب را در جوار سوسن‌های چلچراغ گذرانده باشید مشکلی برای اقامت ندارید. آنها خود کمپ را با استفاده از چادرهای مسافرتی برقرار می‌کنند. اما اگر به صورت گروهی می‌آیید حتما به این مساله فکر کنید. دلایل مهمی ‌وجود دارد که باید حتما شب را در عمارلو و داماش باشیم. یکی این‌که اگر بخواهید سفر را در یک روز خلاصه کنیم با توجه به دوری مسیر خستگی آن در جان‌ ما باقی می‌ماند. دلیل مهم‌تر این‌که زیبایی و درخشش سوسن‌های چلچراغ در شب‌های مهتابی را از دست خواهیم داد. بنابراین پیش از این‌که پا به پای جاده شویم باید چادرهای مسافرتی را آماده کنیم. وقتی آنجا می‌رویم مسافرانی را می‌بینیم که درست روبه‌روی چلچراغ‌ها و بیرون از منطقه فنس‌کشی شده چادر زده‌اند و شب زیبای روستا را به نظاره نشسته‌اند.

روستای عمارلو که دشتی از سوسن‌های چلچراغ را در خود جاده داده روستایی کوچک است با مغازه‌هایی کوچک‌تر که نمی‌شود دست پر از آنجا بازگشت. اما اگر می‌خواهید مواد غذایی را در محل تهیه کنید، می‌توانید برای خرید مایحتاج خود به روستای داماش بروید. آنجا راحت‌تر می‌توانید چیزی را که می‌خواهید به دست بیاورید. علاوه بر داماش، لوشان هم می‌تواند یکی از انتخاب‌های ما برای تهیه مایحتاجمان باشد. البته در روستای عمارلو و در فضای بازار آن قصابی‌های به شکل آلاچیق وجود دارد که در صورت علاقه می‌توانید از صاحب آن گوشت گوسفند بخرید و همانجا کباب کنید. آب معدنی داماش را هم فراموش نکنید. چشمه داماش هم یکی از زیبایی‌های آن است و آبی گوارا و سالم دارد. سرچشمه خیلی خوب محافظت شده و با لوله‌هایی آب به منازل روستایی کشیده شده است بنابراین شما می‌توانید با خیال راحت از آب آن بنوشید.

طبیعت‌گردی در همه دنیا آداب خاص خود را دارد. نباید کوچک‌ترین آزاری به طبیعت برسد. وقتی که موضوع هم سوسن‌های منحصر به فرد داماش باشد مواظبت‌ها و مراقبت‌ها باید بیشتر شود. در تمام دنیا تنها یک محدوده 7 هکتاری است که سوسن چلچراغ در آن به صورت کلونی می‌روید. این محدوده را فنس کشیده‌اند. ورود به آن با همراهی نگهبان ممکن است یا با مجوز. تخریب هرگونه گیاه در محدوده رویش سوسن چلچراغ ممنوع است. آسیب به خود سوسن هم جریمه دارد. از ریشه درآوردن هر پیاز مصادف است با پرداخت یک جریمه 400 هزار تومانی. از همه زیبایی که لبریز شده‌اید سری هم به بافت روستا بزنید. سوسن‌های چلچراغ از داخل خانه‌ها به شما چشمک می‌زند. اما سرزندگی و زیبایی سوسن‌های بیرون را ندارند. اما داماش تنها در سوسن‌هایش خلاصه نمی‌شود. جنگل‌پیمایی هم از جمله لذت‌هایی است که نباید از دست بدهیم. اگر با آژانس‌های تخصصی همراه شوید اطلاعات بسیار زیادی درباره پوشش گیاهی و حیوانی منطقه به شما می‌دهند. با آنها همسفر شوید خیلی راحت ردپای پلنگ و گونه‌های دیگر حیوان را به شما نشان می‌دهند. اگر هم اهل خوابیدن تا وسط‌های ظهر نباشید و صبح قبل از طلوع آفتاب به جنگل بزنید از نزدیک گونه‌های حیوانی منطقه را خواهید دید. سرو «هرزویل» را هم از دست ندید. قدمت دارد برای خودش. قدمت این سرو 1000 سال تخمین زده شده چون ناصرخسرو 900 سال پیش، از این سرو در سفرنامه خود نام برده است.

طبیعت‌گردی سوای سفر‌های شیکی است که در داخل شهرهای مختلف انجام می‌شود و شبش به هتل‌های لوکس و مجهز ختم می‌شود. اینجا باید با امکانات مشخصی خود را به دست طبیعت سپرد. مسافران باید کفش مناسب پیاده‌روی، کلاه و عینک آفتابی، لباس گرم، بادگیر، بارانی، ظرف آب، کیسه خواب یا وسایل خواب، چراغ‌قوه و ظروف شخصی به همراه داشته باشند.

زهراکشوری / جام جم