نگاهی به ارکستر سمفونیک تهران

در حالی که دوره نوشتن سمفونی به سر آمده و در دنیای موسیقی کمتر اثری در این فرم تصنیف می‌شود، ارکسترهای بزرگ سمفونیک همچنان به کار خود ادامه می‌دهند و با اجرای مجدد آثار قدیمی و قطعات سبک‌تر و کوتاه‌تر کنسرت‌های زیادی را برگزار می‌کنند. ارکستر سمفونیک تهران هم از این قاعده خارج نیست و در طول بیش از 60 سالی که از عمر آن می‌گذرد، رپرتوارهای متفاوت و گوناگونی را به اجرا در آورده است. اگر بخواهیم ریشه‌های تشکیل ارکستر سمفونیک تهران را پیدا کنیم، باید به نخستین سال‌های دهه 2 قرن خورشیدی اخیر سفر نماییم؛ سالی که برای اولین بار یک گروه بزرگ موسیقی با عنوان ارکستر سمفونیک بلدیه راه‌اندازی شد. در 13 آذر سال 1312 خورشیدی، غلامحسین مین‌باشیان که علاقه بسیاری برای ترویج موسیقی علمی و کلاسیک در ایران داشت، این ارکستر را با وجود کمبود امکانات و نوازنده راه‌اندازی کرد. ارکستر بلدیه به مدت چند سال کجدار و مریز به کار خود ادامه داد تا این که در سال 1324 به همت پرویز محمود تجدید سازمان یافت و با عنوان ارکستر سمفونیک فعالیتی جدی‌تر را پی گرفت.

پرویز محمود، در آن زمان رئیس هنرستان عالی موسیقی (کنسرواتوار تهران) بود و چند نفر از همکاران و دوستانش مانند غلامحسین غریب گرگانی (نوازنده کلارینت) و روبیک گریگوریان (نوازنده ویولن و رهبر آواز گروهی) در این کار با او همکاری داشتند. در طول 3 دهه بعد، ارکستر سمفونیک تهران کنسرت‌های بسیاری در تهران، آبادان، شیراز و اصفهان برگزار کرد و در این اجراها از همکاری نوازندگان و رهبرانی چون هربرت فون کارایان، یهودی منوهین، زوبین مهتا، ایزک اشترن و... سود جست.

با پیروزی انقلاب اسلامی، ارکستر سمفونیک تهران برای مدتی به انزوا فرو رفت تا این که از اوایل دهه 60 خورشیدی دوباره به اجرای برنامه پرداخت. در دورانی که جنگ ایران و عراق به اوج خودش رسیده بود، نوازندگان ارکستر سمفونیک تهران با نواختن قطعات حماسی و میهنی و اجرای برنامه در میدان‌های شهر تهران و برخی مناطق دیگر کشور، نوعی موسیقی ارکسترال مردمی را به گوش مخاطبان خود رساندند. در دوره پس از انقلاب، مدتی بیژن قادری (نوازنده هورن) و نادر مرتضی‌پور (نوازنده کنترباس) سرپرستی ارکستر را به عهده داشتند و سپس حشمت سنجری به مدت 10 سال رهبری ارکستر را به دست گرفت که نقش بسیار پررنگی در احیای آن ایفا کرد.

از سال ???? هم فریدون ناصری (نوازنده سازهای کوبه‌ای) رهبر ارکستر شد و پس از او، نادر مشایخی، ایرج صهبایی و علی رهبری هر یک به مدت حدود یک سال رهبری ارکستر را به دست گرفتند. در 2 سال گذشته هم منوچهر صهبایی در جایگاه رهبری ارکستر سمفونیک تهران قرار گرفته بود که توانست از نظر نظم و انضباط و بهبود فنی آن گام‌های بزرگی را بردارد. با پایان گرفتن دوره فعالیت صهبایی در ابتدای سال جاری، در حال حاضر ارکستر سمفونیک تهران رهبر ثابت ندارد و تازه‌ترین برنامه‌اش را با هدایت شهرداد روحانی به روی صحنه آورده است.