بازار پوشاک در حسرت الگوهای ملی

اما انتظار بازدیدکنندگان از یک همایش کشوری با خواست و اراده برگزارکنندگان این همایش که آن را محدود می‌خوانند، تعارض داشت؛ به گونه‌ای که علی‌رغم نمایش الگوهای جدید لباس با رنگ‌ها و طرح‌های جذاب که نشان‌دهنده ذوق و سلیقه طراحان بود، این همایش کشوری فضای کمتری در اختیار داشت و خلأ حضور مدیران فرهنگی، صاحبان صنایع، نمایندگان مجلس و تولیدکنندگان لباس را بیش از پیش محسوس کرد. این وضعیت چنان محسوس بود که به نظر می‌رسد مسوولان امور فرهنگی که پیش از این بر اجرای قانون ساماندهی مد و لباس تاکید داشتند، آن را برای همیشه به بایگانی سپرده‌اند.

زمستان سال 85 قانونی به نام ساماندهی مد و لباس ابتدا در مجلس تصویب شد و با ابلاغ آن به دولت، سپس سیاست‌های اجرایی آن در وزارت ارشاد تدوین گشت. این امر موجب شد تا ایده برگزاری همایش‌ها و جشنواره‌‌های مد و لباس با عناوین مختلف از جمله «زنان سرزمین من» مطرح شود. قانونی که تصور می‌رفت از یکسو از هجمه پوشاک غربی و شکل نامتعارف بکاهد و هم رخوت و مردگی را از لباس‌های رایج زنان محو کند. این طرح به گفته تصویب‌کنندگان و سیاستگذاران مبتنی بر ارائه مدل‌های متنوع و متکثر در بازار پوشاک با استفاده از نمادهای تاریخی بود، گرایش به مد را در جوانان محترم شمرده بود و حمایت از طراحان لباس را با تکیه بر اصل پوشش و تنوع و رنگ و جذابیت، اصل می‌دانست.

اما از 3 سال قبل تاکنون نه‌تنها تغییری در وضعیت پوشاک و الگوهای لباس ایرانیان صورت نگرفته؛ بلکه امید طراحان را برای ارائه الگوهای نو با یاس روبه‌رو کرده است.

حتی برگزاری جشنواره زنان سرزمین من که از سوی نهادهای دولتی دو سال پیاپی با استقبال جوانان روبه‌رو شد، سال گذشته به دلیل بی‌توجهی وزارت ارشاد و استانداری و نبود حمایت‌های مالی به فراموشی دچار گشت.

آنچه بر مظلومیت همایش‌ها و جشنواره‌های مد و لباس دامن می‌زند، تاثیرگذار نبودن الگوهای خلاق لباس بر تولیدکنندگان و نمایش آن فقط بر تن مدل‌هاست.

س. ضیغمی ـ دانشجوی طراحی لباس ـ می‌گوید: من و بسیاری از دوستان هم رشته‌ام، ایده‌های زیبایی برای لباس زنان در ذهن داریم که می‌تواند باعث تغییر و تقویت روحیه جامعه شود. در حالی که بسیاری از بچه‌ها نسبت به ادامه فعالیت بدبین هستند، تولیدکنندگان طرح‌های ما را به نام خودشان تولید می‌کنند و حتی کمترین سهمی از فروش طرح‌ها به ما نمی‌دهند.به عقیده وی، برگزاری همایش‌های مد و لباس مفید است به شرطی که مسوولان بیایند، بازدید کنند و بودجه اختصاص دهند.

تجربه همایش‌های لباس در نمایشگاه‌های مد نشان می‌دهد که قیمت لباس‌های ارائه شده بسیار بالاست و از قدرت خرید مشتریان و بازدیدکنندگان خارج است. به گفته یکی از بازدیدکننده‌ها، وقتی قیمت یک مانتو 250 هزار تومان است، نمی‌توانید انتظار داشته باشید که این الگوها فراگیر شود و جوانان بتوانند این لباس‌ها را بخرند و بپوشند.

کیانی- طراح لباس- گرانی پارچه و دستمزد دوخت را دلیل بالا بودن قیمت لباس‌های جدید می‌داند و توضیح می‌دهد: آنچه در همایش تار و پود پارسی و نمایشگاه‌های مشابه می‌بینید، نمی‌تواند راهی بازار شود، مگر این که طراحان قانون ساماندهی مد و لباس باور کنند که اجرای این قانون نیازمند الگوهایی است که از دل این همایش‌ها می‌جوشد.

از سوی دیگر، تاکید بیش از حد نمایشگاه‌های مد و لباس بر پوشاک زنان باعث شده است، توجه به پوشش مردان ـ بویژه پسران جوان ـ به فراموشی سپرده شود.

این طراح لباس ادامه داد: این که چند صد نفر از خانم‌ها جمع شوند و نمایشگاه مد بگذارند، ما را به هدف فراگیر کردن پوشاک و الگوهای جدید لباس نمی‌رساند، مگر این که نگاه جامعی به بحث مد و لباس داشته باشیم.

او می‌گوید: در چند سال گذشته، لباس پسران جوان بشدت از الگوهای غربی تبعیت می‌کند، پوشیدن بلوزهای تنگ و کوتاه، شلوارهای جین تنگ و آستین‌های افتاده و چسبان و... نشان می‌دهد که ساماندهی مد فقط به لباس زنان اختصاص ندارد.

به هر حال هنوز از اجرای قانون مد و لباس خبری نیست، هنوز حلقه ارتباط هنر با صنعت مفقود است و هنوز طرح ساماندهی مد و لباس متولی مشخصی ندارد و از ورود الگوهای بومی و محلی به پوشاک روزانه مردم خبری نیست تا همچنان بورداها و ژورنال‌های غربی، شیوه پوشش دختران و پسران ایرانی را تعیین و سلیقه آنان را تسخیر کنند.

کتایون مصری / گروه جامعه