ترجمه، هر ‌متنی را ایرانی می‌کند

ما در گروه تئاتری‌مان، یک بانک متن بدون اولویت داریم. ابتدا می‌خواستیم «باغ آلبالو»ی چخوف را کار کنیم و تمرین را هم شروع کردیم؛ اما اجرای آن میسر نشد. چون باغ آلبالو به تمرین زیاد نیاز دارد تا در اجرا بتوان به نتیجه مطلوب رسید. ترجیح دادم آن را زمانی کار کنم که همه چیز مهیا باشد.

در آن کمی بازیگوشی هست و در عین حال شبیه داستان‌های خود چخوف است. در آن وسط اتفاق جالب دیگری هم می‌افتد که ارتباط بین این اپیزودهای ازهم‌گسیخته را ایجاد می‌کند. این اتفاق حضور خود چخوف است که خودش یک راوی است. این حضور شرایط نویسنده را بروز می‌دهد و برایم حضور راوی و بودن این آشفتگی جذاب است.

در وهله اول این اتفاق ناخودآگاه در همه برگردان‌ها به زبان فارسی می‌افتد. در واقع ترجمه‌ای خوب است که برای مخاطب ایرانی قابل فهم باشد. اگر نمایشنامه‌ای خارجی ایرانی نشود آن متن اصولا به درد نمی‌خورد.

بازی.

چون بازی با تنوع و تلفیق گونه‌های مختلف طنز و کمدی همراه می‌شود.

این بچه‌ها سال‌هاست که با من دوست هستند، البته با فاصله سنی و زمانی. به همین دلیل خیلی با هم آشنایی داریم و همین ارتباط و بده بستان موقع تمرین و اجرا کار را ساده‌تر می‌کند. بچه‌های طیف جوان‌تر نیز بتدریج به گروه اضافه و با بچه‌های سن بالاتر وارد دیالوگ شده‌اند و همین خود گروه را به مرحله راحتی از خلاقیت رسانده است.

طراحی صحنه برای کارگردان بخشی از میزانسن است و شیبی که در طراحی وجود دارد از دیالوگ‌های شخصیت نویسنده الهام گرفته شده است. همچنین یادآور سکوی گرد در نمایش ایرانی است و حتی می‌تواند تداعی‌کننده یک سکه باشد که بالا انداخته شده است.

ما از بین حدود 5 ایده که به‌طور همزمان با هم تلاقی کرده‌اند، به این فرم ساده رسیده‌ایم. فقط یک سطح شیب‌دار دایره‌ای‌شکل که چندان هم متعادل نیست.

نور خیلی مهم است. صحنه‌هایی که انتزاعی و فوق‌العاده ساده باشند، به نورپردازی زیاد نیاز دارند. تعریف فضا به عهده نور است و بیش از هر عامل دیگری باید این تفکیک‌ها و تغییرها از طریق نور معین شود. در یک دایره ساده همه تغییر فضاها به عهده نور است.

موسیقی زنده به خاطر فضای به ظاهر فی‌البداهه نمایش است. در عین حال گروه موسیقی در فضاسازی ـ با تاکید بر ساخت افکت‌ها ـ کمک هم می‌کند. همچنین چنین موسیقی‌ای حال و هوای برشتی دارد و نوعی فاصله‌گذاری به شمار می‌آید که بیشتر باعث ایجاد فضاهای شاد می‌شود.

این جنس کمدی خود را از بستر تراژدی بالا می‌کشد. کنتراستی بین آنها آشکار است و این دو همدیگر را بشدت تقویت می‌کنند. همین قدر از کمدی بهره گرفته‌ایم.

شاید خودمان که در گروه هستیم زیاد متوجه این تفاوت‌ها نباشیم. طبعا این تفاوت حس می‌شود. زمان گذشته و تجربه ما هم بتدریج بیشتر شده است. شاید امروز نسبت به 2 سال پیش کمی تغییر کرده باشیم، اما در عین حال همه چیز در ادامه همان روزهای گذشته است.