یکپارچه سازی جشنواره‌های تئاتر دینی

از آن جا که خبر برگزاری جشنواره تئاتر حقیقت در آخرین روزهای اسفند ماه منتشر شد، چندان در رسانه‌ها مورد توجه قرار نگرفت و کمتر کسی هم به آن واکنش نشان داد. در همین ارتباط پای صحبت تعدادی از اهالی تئاتر نشستیم و نظر آنان را در این باره جویا شدیم؛ نظراتی که گاه 180 درجه باهم اختلاف دارد و افرادی را در گروه موافقان و عده‌ای را در زمره مخالفان این اتفاق قرار می‌دهد.

حسین مسافر آستانه که موافق برچیده شدن جشنواره‌های متعدد دینی است، در این باره می‌گوید: طبیعتاً نیازهای دینی تنها به امام رضا (ع) و مقوله عاشورا ختم نمی‌شود، بلکه ضرورت‌های دیگری همچون مسائل مربوط به مهدویت، فاطمی و علوی نیز وجود دارد که باید به آن هم پرداخته شود.

این مدیر و کارگردان تئاتر با اشاره به این که برای هر موضوع دینی نمی‌توان یک جشنواره خاص طراحی کرد، ادامه می‌دهد: بر همین اساس ما در شورای سیاستگذاری تئاتر به این نتیجه رسیدیم که تمامی موضوعات دینی را در قالب یک جشنواره با عنوان جشنواره تئاتر حقیقت جمع کنیم که مسائل دینی متنوعی همچون قصص قرآنی و پرداختن به شخصیت‌های دینی تأثیرگذار در طول تاریخ را در دل خود جای دهد.

شهرام کرمی، نویسنده و کارگردان تئاتر هم درحالی که با تاکید می‌گوید اولین جشنواره تئاتر دینی منجر به اتفاق خوشایندی در هنرهای نمایشی کشور خواهد شد، می‌افزاید: این طرح حاصل تجربه مفید مجریانی است که آزادی عمل بیشتری را به هنرمندان خواهد داد تا در عرصه موضوعات دینی کار کنند.

امیر دژاکام نیز با تاکید بر این که به تجمیع جشنواره‌های دینی معتقد است، توضیح می‌دهد: هدف و پیام همه آثار ارائه شده در این عرصه مشترک است و به گزاره‌های دینی توجه دارد و جدا بودن آنها به هیچ وجه توجیه‌پذیر نیست.

این کارگردان و مدرس تئاتر ادامه می‌دهد: برگزاری چندین جشنواره در طول سال توان، امکانات و نیروهای اهالی تئاتر را تقسیم می‌کند و در واقع هر چند با افزایش کمیت مواجه هستیم اما از سوی دیگر با افت کیفیت هنری و فرهنگی روبه رو می‌شویم.

بهروز غریب‌پور که در دوره‌ای از جشنواره تئاتر رضوی با نمایش آهو، آهو حضور داشته است، با اشاره به این که با این کار از پراکنده‌گویی و پراکنده‌کاری پرهیز خواهیم کرد، تاکید می‌کند: در جشنواره‌هایی چون تئاتر رضوی به مرور دچار محدودیت موضوعی و داستانی شده بودیم که کار را به تکرار می‌رساند. در حالی که در جشنواره تئاتر دینی حقیقت با این مشکل روبه رو نخواهیم شد.

این موافق یکپارچه‌سازی جشنواره‌های تئاتر دینی، در ادامه نگرانی‌هایی را مطرح می‌کند که مسوولان و مدیران باید به آن توجه نشان دهند. کارگردان اپراهای عروسکی مولوی، عاشورا و رستم و سهراب در این ارتباط 2 هشدار می‌دهد: معتقدم اول باید دقت به خرج داد تا واژه حقیقت تعبیری کلیشه‌ای و سطحی پیدا نکند و دوم آن که به سویی برویم که دغدغه‌های معنوی و نه مالی باعث حضور هنرمندان در این عرصه شود.

اما در میان هنرمندان و کارشناسانی که به سراغشان رفته‌ایم، دکتر تاجبخش فناییان بیشترین مخالفت را با تجمیع جشنواره‌های دینی ابراز می‌کند. او می‌گوید: جشنواره تئاتر رضوی و همایش آیین‌های عاشورایی از آن جا که بر روی یک موضوع خاص تمرکز می‌کردند، به مرور باعث بروز و جوشش خلاقیت‌های هنری در عرصه‌هایی می‌شدند که تا پیش از آن کمتر مورد توجه هنرمندان قرار می‌گرفتند.

این استاد دانشگاه در ادامه مخالفت با این اتفاق می‌افزاید: مفهوم حقیقت آن قدر گسترده و بزرگ است که شامل همه موضوعات مطرح شده در تئاتر می‌شود و مرزهای آن مشخص نیست. بر این اساس فکر می‌کنم که به مرور از محتوای خاص دینی اش فاصله خواهد گرفت و جشنواره‌ای مثل دیگر رویدادهای تئاتر مشابه می‌شود.

با توجه به نظر کارشناسان و هنرمندان به نظر می‌رسد برگزاری جشنواره تئاتر حقیقت در حال حاضر نیازمند سازماندهی، برنامه‌ریزی و هدفمندسازی دقیق‌تری است تا اولین گام خود را با دقت و محکم بردارد.

مهدی یاورمنش / گروه فرهنگ و هنر