آینه‌ای مقابل تئاتر ایران

امسال اگرچه برخلاف چند دوره گذشته، صحنه تئاتر فجر از حضور بزرگان دهه‌های 40 و 50 خورشیدی و چهره‌های جریان‌ساز 30 سال اخیر کمتر بهره برده است، اما باز هم می‌توان انتظار داشت تا در آن شاهد اجراهای شاخص و به‌‌یادماندنی از قدیمی‌ترها و کشف پدیده‌های جدید باشیم.

اولین بخش از جشنواره که نگاه علاقه‌مندان را همیشه به خود جلب می‌کند، مسابقه بین‌الملل است که امسال در آن 8‌‌نمایش ایرانی به رقابت با خارجی‌ها می‌پردازند.

نمایش «17 دی کجا بودی» از امیررضا کوهستانی که این روزها در تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه است، با توجه به مضمون و موضوع آن و اجرای متفاوتش به طور حتم از شانس بالایی برای جلب توجه داوران بین‌المللی برخوردار است. کوهستانی در 10سال گذشته با نمایش‌هایی چون «رقص روی لیوان‌ها»، «کوارتت» و «میان ابرها» توانسته هم تماشاگران زیادی را پای کار خود بنشاند و هم نظر موافق منتقدان و کارشناسان تئاتر را جلب کند.

کیومرث مرادی هم با نمایش «خانه» در بخش مسابقه جشنواره حضور دارد و به سنت چند سال گذشته، متنی از نغمه ثمینی را روی صحنه آورده است. نیما دهقان با نمایش «خنکای ختم خاطره» به نویسندگی حمیدرضا آذرنگ دیگر حاضر این بخش از جشنواره است که پرداخت و اجرایی متفاوت را در حوزه تئاتر دفاع مقدس روی صحنه می‌آورد. چهارمین نمایش ایرانی که در جشنواره امسال با دیگر آثار به رقابت می‌پردازد، اقتباسی از اثر شکسپیر است که با عنوان طولانی «تنها سگ اولی می‌داند چرا پارس می‌کند مکبث» اجرا خواهد شد. کارگردان این اثر، ابراهیم پشتکوهی از بندرعباس است که حضورش در بخش مسابقه بین‌الملل، نوید اتفاقات و تحرک جدید هنری در شهرستان‌ها را می‌دهد.

اما یکی از نمایش‌هایی که بی‌شک بسیار بحث‌برانگیز خواهد شد، کار رضا ثروتی است که آن هم اقتباسی از «مکبث» شکسپیر است. این کارگردان 26 ساله با چند نمایشی که در جشنواره‌های تئاتر دانشگاهی روی صحنه برد، خوش درخشید و اینک باید او را از پدیده‌های چند سال اخیر تئاتر ایران به‌‌شمار آورد.

نمایش‌های «عشق لرزه» با کارگردانی سهراب سلیمی، «لیر شاه» از آرش دادگر و «داستان یک پلکان» با کارگردانی رضا گوران از دیگر کارهای ایرانی بخش مسابقه جشنواره بین‌المللی فجر هستند.

اگر بخش مسابقه جشنواره خالی از کارگردانان قدیمی‌تر تئاتر ایران است، اما در بخش مهمان بین‌الملل می‌توان شاهد اجرای آثار چند چهره باتجربهتر بود. مهم‌ترین اتفاق در این عرصه، نمایش «گالیله» است که اجرایش پس از 30 سال، دوباره داریوش فرهنگ را به عرصه تئاتر ایران بازگردانده است. این نمایش اقتباسی از متن برتولت برشت است که نشان می‌دهد اعضای گروه تئاتر پیاده همچون دهه 50 خورشیدی همچنان به این نمایشنامه‌نویس علاقه خاصی دارند.

دیگر چهره باتجربه حاضر در جشنواره امسال، بهروز غریب‌پور است که بار دیگر با اجرای یک اپرای عروسکی، قصد دارد پیوندی بین نمایش، موسیقی و ادبیات فارسی برقرار کند؛ کاری که پیش از این در اپرای «رستم و سهراب» انجام داده بود.

آتیلا پسیانی هم اگرچه 52 سال دارد، اما با آثاری که در تئاتر تجربه می‌گنجند، در چند سال اخیر از خود چهره‌‌ای نوآور به نمایش گذاشته است. «ساعت صفر» با کارگردانی پسیانی را نیز باید در راستای کارنامه چند سال گذشته این هنرمند محسوب کرد. سیامک احصایی با نمایش «باغ مرگ» و نادر برهانی مرند با کار «رمولوس کبیر» ، 2 هنرمند دیگر ایرانی حاضر در بخش مهمان بین‌الملل هستند.

امسال جشنواره تئاتر فجر، بخش مهمان دیگری هم دارد که در آن 12 نمایش ایرانی روی صحنه می‌رود و میزبان چند چهره باتجربه تئاتر کشور است. هادی مرزبان «دزد آب» را روی صحنه می برد، منیژه محامدی با «دوازده» حضور دارد، رضا صابری «ما همه اهل یک محله‌ایم» را اجرا و ایرج ‌راد نمایش «عیش و نیستی» را ارائه می‌کند. از جوان‌های حاضر در این بخش هم باید منتظر نمایش «گل» از یاسر خاسب نشست.

دیگر آثار ایرانی حاضر در بیست و هشتمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر، در بخش‌های مرور آثار، تجربه‌های نو، چشم‌انداز، برگزیدگان مناطق و جشنواره جشنواره‌ها روی صحنه می‌روند.

با توجه به تعداد زیاد آثار ایرانی که در جشنواره تئاتر فجر اجرا خواهند شد، این رویداد هنری را باید آینه‌ای دانست که مقابل هنرهای نمایشی کشور گرفته شده است و بخش عمده‌ای از آن را بازتاب می‌دهد.

مرجان توجهی