سرزمین فرهنگ‌های متنوع

این تنوع فرهنگی جغرافیایی ایران در بسیاری از حوزه‌ها نمود دارد، از هنرهای دستی و طرح‌های قالی و مقام‌های موسیقایی گرفته تا ادبیات فولکلوریک و آیین‌هایی که به مناسبت‌هایی خاص برگزار می‌شوند. این تنوع و رنگارنگی به حدی است که گاه در یک استان شاهد برپایی یک آیین با شکل‌های اجرایی متفاوتی هستیم.

تجلی این تنوع در رنگارنگی را این روزها بیشتر از هر زمان دیگری می‌شود، دید. ماه محرم مثل هر سالاز راه رسیده است و مردم نواحی مختلف ایران هم به رسم هرساله سرگرم برپایی آیین‌هایی هستند که خاص دهه اول این ماه است.

این روزها اگر کسی فرصت داشته باشد و بتواند به نقاط مختلفی از این سرزمین پهناور سفر کند با تنوع شگرفی در زمینه برپایی یک آیین خاص مواجه می‌شود.

از شمال تا جنوب و از شرق تا به غرب هر شهر و دیاری به نوعی در سوگ امام سوم شیعیان می‌نشیند و مراسم عزاداری ویژه این ایام را برپا می‌کند.

با این حال اما آن‌گونه که باید و شاید این تنوع فرهنگی مورد توجه قرار نمی‌گیرد و به تماشا گذاشته نمی‌شود.

طی دهه‌های اخیر اگرچه پژوهشگرانی بوده‌اند که کمر همت بسته‌اند و کوشیده‌اند با تلاش خود زمینه را برای ثبت و ضبط این آیین‌ها فراهم آورند، اما این تلاش در قیاس با حجم وسیع خرده‌فرهنگ‌‌های ساکن در نواحی مختلف کشور و تعدد این آیین‌ها در جشنواره‌های ملی و بین‌المللی اگرچه درخور تحسین است، اما خود به خود آسیب دیگری را متوجه این تنوع فرهنگی کرده است؛ چرا که با برجسته شدن تعدادی از این آیین‌ها و عرضه آنها در جشنواره‌ها سایر آیین‌های عزاداری زیر سایه آنها قرار گرفته‌اند و رفته‌رفته از چشم‌ها ناپدید شده‌اند.

این تنوع و رنگارنگی فرهنگ نواحی مختلف ایران میراثی است که از قرن‌ها پیش سینه به سینه و نسل به نسل آمده‌اند و به امروز رسیده‌اند.

حفظ آنها وظیفه‌ای است که باید به عهده بگیریم و به آن توجه کنیم.