منشور کوروش به خانه بر می‌گردد

شاید اگر کوروش نیز زنده بود با دیدن ماجرای امانت سپاری این اثر نفیس جهانی به کشوری که صاحب اصلی آن است لبخند تلخی می‌زد. زیرا از حدود 5 سال پیش قرار بر این شد تا منشور جهانی کوروش در خردادماه امسال به ایران انتقال داده شود ولی این تاریخ به شهریورماه تغییر کرد و در نهایت رئیس موزه بریتانیا اواخر مردادماه در نامه‌ای اعلام کرد که به دلیل شرایط حاکم بر ایران پس از انتخابات، این موزه به طور موقت از انتقال منشور به تهران صرف‌نظر کرده است.

این ماجرا در حالی بود که مسوولان موزه بریتانیا برای نمایش چندماهه این اثر در ایران، در نزدیک به 10 سال گذشته چندین هزار اثر تاریخی دیگر را به طور امانی از کشورمان و بخصوص موزه ملی به امانت گرفتند تا در این موزه به نمایش بگذارند.

اما ماجرای امانت‌سپاری مجدد این استوانه 23 سانتی‌ که دور تا دور آن در حدود 40 خط به زبان اکدی و به خط میخی بابلی نوشته شده‌است به همین جا پایان نیافت تا هرکس به نوعی اعتراضش را به وضع موجود ابراز کند.

حمید بقایی رئیس تازه منصوب شده سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در آن زمان این‌گونه واکنش خویش را ابراز کرد: موزه‌ بریتانیا حوادث اخیر را بهانه قرار داد که ایران از لحاظ سیاسی، مکان مناسبی برای فرستادن منشور کوروش نیست و بهتر است، امانت آن را به فرصت دیگری واگذار کنیم. ما در نامه‌ای، به موزه‌ بریتانیا اعلام کردیم، وضعیت سیاسی کشور آرام است و دولت ایران برای حفظ این اثر تاریخی ضمانت می‌دهد. همچنین در این نامه اعلام کردیم، در صورتی که این قضیه ادامه پیدا کند، ما همه‌ همکاری‌های فرهنگی خود را با موزه بریتانیا قطع می‌کنیم.

این روند در روزهای پس از انتخابات این‌گونه پیگیری شد و سیاست دو پهلوی انگلیسی حتی در مورد موزه‌داری این کشور نیز به کار گرفته شد تا هیچ جواب محکمی در مورد امانت سپاری این اثر مهم تاریخ بشری به کشوری که مالک اصلی آن نیز به شمار می‌رود از سوی مسوولان موزه بریتانیایی شنیده نشود.

این رفتار دوگانه، سازمان میراث فرهنگی را بر آن داشت تا با ادبیات جدیدتر در مورد این اتفاق با مسوولان این موزه انگلیسی صحبت کند. «در صورت امانت نسپردن منشور کوروش از آبان‌ماه 1388 تمامی مراودات و ارتباطات علمی، تحقیقاتی، اجرایی و تخصصی ما با این موزه ملغی خواهد شد.» این جمله که از سوی مسوولان سازمان میراث فرهنگی با خشمی پنهان به زبان آمد باعث شد تا روی دیگری از سکه بر روی زمین بنشیند.

این تهدید یا هرچیز دیگر انگار در آن زمان جواب داد و البته مسوولان موزه بریتانیا را که در چند سال گذشته به طور یکطرفه چندین نمایشگاه بزرگ از نفایس ایران باستان را از موزه ملی ایران به امانت گرفته بودند را به تکاپو واداشت تا آنها نیز به فکر بازگرداندن چند ماهه لوح کوروش به ایران بیفتند.

به همین خاطر رابرت نیل مک گریگور، مدیر موزه بریتانیا به ایران آمد و مسوولان میراث فرهنگی نیز از فرصت پیش آمده استفاده بیشتری کردند و در نهایت قرار شد تا به جای سه ماه نمایش این اثر در موزه ملی که در توافقات اولیه نیز به آن اشاره شده بود، این اثر به مدت 4 ماه در ایران به نمایش در آید.

قرار است منشور کوروش از 26 دی‌ماه (16 ژانویه 2010) برای مدت چهارماه در موزه ملی ایران به نمایش گذاشته شود و فعالیت‌های علمی فرهنگی درباره مسائل باستان شناسی نیز در حاشیه نمایش این شیء تاریخی ارزشمند تدارک دیده شده است که همگی در موزه ملی ایران برگزار خواهد شد. این آخرین اطلاعیه سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در مورد نمایش این اثر نفیس در کشورمان است که روز گذشته منتشر شد.

اما شاید نکته‌ای پنهان در حاشیه این جنجال‌ها و امانت نسپردن این اثر تاریخی به ایران از سوی این موزه که کمتر کسی به آن توجه کرد این بود که یکی از اصلی ترین دلایل امانت نسپردن این اثر نبودن موزه‌ای استاندارد در ایران برای نمایش اثری به این درجه اعتبار و اهمیت است. این واقعیت انکار ناشدنی است که اکنون در ایران یک موزه استاندارد وجود ندارد و اگر موزه‌های خارجی اثری به ایران امانت نمی‌دهند بخش عمده آن به این موضوع برمی‌گردد و شاید شیطنت‌های سیاسی در رتبه بعدی قرار بگیرد.