زیاده‌خواهی یا حق طلبی؟

لیگ برتر فوتبال کشورمان نیز پیرو همین کاستی‌ها با وجود پشت سر گذاشتن نهمین سال عمر حرفه‌ای‌گری خود همچنان با ضعفهای آشکاری روبه‌روست.

باشگاه‌هایی که در سطح اول فوتبال ما فعالیت می‌کنند هنوز بعد از گذشت این سال‌ها ابزار اولیه حرفه‌ای بودن را در اختیار ندارند. شاید به جرات بتوان گفت در این مدت تنها رشد بی‌رویه مبلغ قرارداد بازیکنان و مربیان در سطح فوتبال لیگ‌برتر به بهانه حرفه‌ای شدن اتفاق افتاده و سایر فاکتورهایی که در کشورهای دیگر دنیا به عنوان یک اصل شناخته می‌شود هرگز مورد توجه قرار نگرفته است.

وقتی دو باشگاه بزرگ و پرطرفدار پایتخت هنوز برای ساخت ورزشگاه اختصاصی دست و پا می‌زنند و تازه این اواخر بر سر ساختمان‌هایی که تحت عنوان باشگاه در اختیار دارند زیر سایه سرزنش و تردید قرار می‌گیرند، نمی‌توان انتظار داشت همه چیز در فوتبال باشگاهی ایران طبق آیین‌نامه و اصولی باشد که در دنیا اجرا می‌شود.

موضوع بلیت‌فروشی و چگونگی اجرای آن از جمله مواردی است که در آیین‌نامه فدراسیون فوتبال ایران زیر نظر سازمان لیگ و هیات فوتبال استان‌ها انجام می‌شود؛ چیزی که در مقایسه با آیین‌نامه بسیاری از کشورهای دیگر تفاوت‌هایی دارد، اما آیا این تفاوت‌ها به همان فاصله فوتبال ما با حرفه‌ای بودن برنمی‌گردد؟

اعتراض امیررضا واعظ‌آشتیانی، مدیرعامل باشگاه استقلال به بحث بلیت‌فروشی و در واقع تهدید به کناره‌گیری استقلال از لیگ‌برتر در صورت ادامه این روند گشودن بابی بود تا موافقان و مخالفان این طرح نسبت به موضوع واکنش‌های متفاوتی نشان دهند؛ اما در نهایت یک پرسش اساسی بی‌پاسخ می‌ماند؛ این که آیا می‌توان در فوتبالی که سرشار از مشکلات مالی و حاشیه‌ای است برای 18 تیم حاضر در لیگ برتر حقی برابر قائل شد و اگر قرار شود که چنین اتفاقی بیفتد آیین‌نامه فدراسیون فوتبال نیاز به اصلاح دارد؟ در این گزارش برآنیم تا به دنبال یافتن پاسخ‌هایی قانع‌کننده برای این پرسش‌ها باشیم.

نگاه اول، آیین‌نامه و اساسنامه فدراسیون فوتبال

فدراسیون فوتبال کشورمان که تا چندی پیش به دلیل نداشتن اساسنامه منطبق بر استانداردهای کنفدراسیون فوتبال آسیا تا آستانه تعلیق پیش رفته بود به هر ترتیبی که بود از آن شرایط رهایی یافت، اما این به معنای اصلاح تمام موارد نبود. در حال حاضر ضعف‌ها و مشکلات زیادی وجود دارد که در پاره‌ای از مواقع اما و اگر ایجاد می‌کند. حقیقت این است که اساسنامه و پیرو آن آیین‌نامه تدوین‌شده در خوشبینانه‌ترین حالت آیین‌نامه‌ای نیم‌بند است که حتی نیاز به اصلاح دارد، بنابراین موضوع بلیت‌فروشی هم می‌تواند همان طور که علی کفاشیان و عزیز محمدی می‌گویند، در این چارچوب قرار بگیرد و در صورت نیاز آیین‌نامه اصلاح شود.

نگاه دوم، واکنش رئیس فدراسیون فوتبال و رئیس سازمان لیگ

طبیعی است که متولیان امر با دید دیگری به قضیه نگاه کنند. موضع آنها دفاع از چیزی است که فعلا در فوتبال ما جریان دارد، اما با چاشنی احترام به نظر معترضان.

علی کفاشیان ابتدا دوستان معترض را به مطالعه ‌بندهای آیین‌نامه در مورد بلیت‌فروشی دعوت می‌کند و می‌گوید: بحث بلیت‌فروشی به باشگاه‌ها باید با سیستمی واحد صورت بگیرد نه این که فقط دو باشگاه استقلال و پرسپولیس در این باره مورد توجه قرار بگیرند و دیگر باشگاه‌ها همچون گذشته عمل کنند.

او تهدید را هم موثر نمی‌داند و ادامه می‌دهد: با تهدید که مشکلی حل نمی‌شود، کارها با تعامل پیش خواهد رفت و من از مدیران دو باشگاه پرسپولیس و استقلال می‌خواهم که تصمیم عجولانه اتخاذ نکنند، ما در هیات‌رئیسه موضوع را مطرح و نتایج را اعلام می‌کنیم.

اما عزیز محمدی، رئیس سازمان لیگ در این باره به جام‌جم می‌گوید: امسال برای اولین بار است که این موضوع مطرح می‌شود و جای تعجب دارد. اولا طبق آیین‌نامه سازمان لیگ نوع رابطه باشگاه‌ها با سازمان در ارتباط با حق بلیت‌فروشی تعریف شده است، ضمن این که این حق طبق یک فرمول خاص مثل حق پخش تلویزیونی محاسبه می‌شود و در اختیار باشگاه‌ها قرار می‌گیرد. اگر قرار باشد این برنامه تغییری کند خلاف آیین‌نامه است و ابتدا باید آن را تغییر داد، ضمن این که باشگاه‌های دیگر هم صاحب حق هستند. چطور ممکن است وقتی استادیوم دو تیم پرسپولیس و استقلال هنوز اجاره‌ای است حق بلیت‌فروشی به عهده باشگاه‌ها باشد؟ باید ابتدا ابزار حرفه‌ای شدن فراهم شود و بعد سایر موارد رعایت گردد.

نگاه سوم، واکنش سایر باشگاه‌ها به درخواست دو‌‌‌‌باشگاه پرسپولیس و استقلال

تیم فوتبال تراکتورسازی پس از 8 سال به لیگ برتر بازگشته و در همین هفته‌های ابتدایی نشان داده که تیم پرطرفداری است، مثل همان سال‌هایی که در دسته اول لیگ آزادگان حضور داشت.

ناصر شفق، مدیرعامل باشگاه تراکتورسازی در گفتگو با جام‌جم درخصوص واگذاری حق بلیت‌فروشی به باشگاه‌ها خاطرنشان کرد: از هر طرحی که بلیت‌فروشی را به خود باشگاه‌ها وا‌گذار کند، استقبال می‌کنیم و به عقیده ما یک گام بزرگ به سوی حرفه‌ای شدن است.

وی در ارتباط با آیین‌نامه‌ سازمان لیگ می‌گوید: درست است که آیین‌نامه فوتبال هر کشور براساس ویژگی‌ها و مختصات همان کشور تدوین می‌شود، اما چه اشکالی دارد که ما به باشگاه‌ها کمک کنیم تا به سمت حرفه‌ای شدن پیش بروند؟ در مورد اجاره ورزشگاه‌ها از هیات‌ها هم باید بگویم که زمانش رسیده تا سازمان تربیت بدنی از میل وافری که در اداره ورزشگاه‌ها دارد کم کند. اگر می‌خواهیم باشگاه‌ها صاحب ورزشگاه اختصاصی شوند، می‌توانیم ورزشگاه‌ها را به نمایندگان استان‌ها در لیگ برتر واگذار کنیم تا به این ترتیب هم باشگاه‌ها حرفه‌ای شوند و هم با در دست گرفتن حق بلیت‌فروشی درآمدزایی کنند و چرخه اقتصادی خود را فعال نمایند. اما کاظم اولیایی، مدیرعامل باشگاه پاس همدان در این‌باره به جام‌جم می‌گوید: اصل این درخواست از سوی دو باشگاه پرطرفدار درست است، چون در دنیای فوتبال بخش اعظم درآمدزایی از بلیت‌فروشی است و در بسیاری از باشگاه‌ها حتی تا یک‌سوم هزینه‌ها از این طریق تامین می‌شود اما این که فقط برای دو باشگاه این اتفاق بیفتد شدنی نیست. با این شیوه هم حق به حقدار نمی‌رسد و پرسپولیس و استقلال تافته‌های جدابافته می‌شوند. وی ادامه می‌دهد: در این ارتباط هیات‌رئیسه باید با مدیران باشگاه‌ها به راه‌حلی برسند که حافظ منافع کل باشگاه‌ها باشد. در حال حاضر در اجرای بلیت‌فروشی دستگاه‌های مختلفی نقش دارند که اغلب با صلاحدید خودشان حاتم‌بخشیهایی می‌کنند، اگر حداقل اجرای آن با آیین نامه‌ای جدید به بخش‌خصوصی واگذار شود و باشگاه‌ها و سازمان لیگ بر حسن اجرا نظارت داشته باشند حق بیشتری عاید باشگاه‌ها می‌شود.

پرسپولیس به دنبال استقلال

بعد از آن که مدیرعامل باشگاه استقلال اعتراض رسمی خود را اعلام کرد، باشگاه پرسپولیس هم با دفاع از این اعتراض تهدید به کناره‌گیری کرد اما نکته جالب در اعتراض باشگاه پرسپولیس اعلام درآمد باشگاه پرسپولیس از بلیت‌فروشی در 4 سال اخیر بود. این باشگاه اعلام کرد که در این مدت مبلغ 30 میلیون تومان از راه بلیت‌فروشی درآمد داشته است. باشگاه پرسپولیس باوجود این همه طرفدار چطور در طول 4 سال فقط 30 میلیون تومان گرفته است.

شفاف‌سازی رئیس سازمان لیگ

عزیز محمدی، رئیس سازمان لیگ با توضیح در مورد اعتراض باشگاه پرسپولیس به مبلغ دریافتی از راه بلیت‌فروشی تصریح کرد: این اعتراض‌ها دو حالت دارد، یکی این که باشگاه‌ها عنوان کنند سازمان لیگ حق و حقوق ما را نمی‌دهد، دوم این که بگویند سهم ما کم بوده است. در هر دو مورد به بخش مالی سازمان لیگ توصیه اکید کرده‌ایم که در صورت مراجعه نمایندگان باشگاه‌ها آنها را نسبت به ابهاماتی که دارند روشن کنند. وی ادامه می‌دهد: در مورد اعتراض باشگاه پرسپولیس باید بگویم که طبق آیین‌نامه پس از کسر بدهی‌های باشگاه باید مبلغ مانده از بلیت‌فروشی محاسبه و به آنها پرداخت شود. در بسیاری از مواقع وقتی کمیته انضباطی حکم جریمه مالی صادر می‌کند از همین درآمد کسر می‌شود یا مثلا ساختمانی خریداری می‌شود که بخشی از آن توسط فدراسیون به باشگاه قرض داده می‌شود یا بدهی‌های دیگر. در این ارتباط وضعیت باشگاه استقلال بهتر است و فکر می‌کنم تا دو سه ماه دیگر کل بدهی‌هایش تمام می‌شود، اما باشگاه پرسپولیس بیشتر بدهی دارد و به همین علت است که مبلغ مورد انتظار را دریافت نکرده است.

قانون چه می‌گوید؟

در حال حاضر قیمت بلیت‌ها با پیشنهاد سازمان لیگ و تصویب فدراسیون فوتبال تعیین می‌شود که تمامی هزینه‌های ورزشگاه برگزاری مسابقه، داوری و مواردی از این قبیل از محل درآمد بلیت‌فروشی و توسط سازمان لیگ پرداخت می‌شود. مانده درآمد به این ترتیب خواهد بود: 10درصد سهم فدراسیون برای توسعه فوتبال در سطح کشور، 5 درصد سهم هیات برگزارکننده مسابقه‌ها و 5 درصد سهم سازمان لیگ است، ضمن این که 50 درصد سهم تیم میزبان و 30‌‌درصد سهم تیم مهمان است که سازمان لیگ موظف است ظرف مدت 15 روز بعد از مسابقه تمام پرداخت‌ها را انجام دهد. این آیین‌نامه فعلی سازمان لیگ است و اگر بخواهد دچار تغییر شود، باید پس از انجام کار کارشناسی در هیات‌رئیسه مصوب و بعد اجرایی شود.

کناره‌گیری از لیگ قانونی نیست

به هر ترتیب دو باشگاه پرسپولیس و استقلال باید برای رسیدن به درخواست خود از راه‌های قانونی وارد عمل شوند. تهدید به کناره‌گیری و انجام آن طبق آیین‌نامه باشگاه‌ها را با محرومیت و جریمه سنگین مواجه می‌کند، اما متاسفانه در فوتبال ما فعلا زبان تهدید حرف اول را می‌زند. بعد از داوران نوبت به پرسپولیس و استقلال رسید، باید دید از این راه معترضان تا چه حد به نتیجه می‌رسند.

سارا احمدیان