در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
رمضان در کرمانشاه
استان کرمانشاه در ماه مبارک رمضان چون دیگر استانهای کشور حال و هوای دیگری دارد.ماه میهمانی خدا در این استان با پیچیدن نوای دلنشین ربنا در فضای کوچه ها و خیابانها، سفره های مزین به خرما، حلیم ، شیربرنج ، زولبیا و بامیه دست های رو به آسمان و دعاهای زیر لب همراه است.
در کرمانشاه ماه رمضان با آداب و آیین زیبا و معنوی از گذشته های دور تاکنون از جایگاه ویژه ای در نزد مردم برخوردار بوده است.
در این ماه شور و هیجان خاصی شهر را فرا می گیرد و مردم که گویا ماه ها در انتظار رسیدن مهمان عزیزی بوده با شادی و شعف به استقبال این ماه پر برکت می روند.
مردم کرمانشاه در گذشته با رفتن به ارتفاعات و رویت هلال ماه ، رمضان را آغاز می کردند.
اگر چه امروزه با گسترش فن آوری بخش هایی از این فرهنگ دستخوش تغییر و تحول شده اما آداب و رسوم زیبای ماه رمضان همچنان جایگاه خود را نزد مردم حفظ کرده است.
به پیشواز ماه مبارک رمضان رفتن در روزهای آخر ماه شعبان از جمله این رسوم است که همواره میان مردم رعایت می شده و امروز نیز همچنان پابرجاست.
رفت و روب و پاکیزه کردن مساجد به صورت دسته جمعی و داوطلبانه از سوی مردم هر محله قبل از شروع ماه رمضان، آشتی دادن کسانی که به هر دلیل دچار کینه و خصومت هستند به حرمت ماه رمضان، روزه کله گنجشکی یعنی شرکت دادن کودکان قبل از رسیدن به سن تکلیف به منظور آشنایی و آمادگی برای روزه داری از دیگر رسوم این ماه در کرمانشاه است.
در گذشته در شهر کرمانشاه به دلیل کمی جمعیت و متمرکز بودن جمعیت شلیک گلوله توپ لحظه آغاز اذان صبح و مغرب را نوید می داد و به لحاظ ارتباط بسیار صمیمانه و نزدیک همسایگان، صدا زدن یکدیگر از روی دیوارها و بام خانه و اعلام این اوقات به یکدیگر امری مرسوم بود.
امروزه که این شیوه های اجتماعی منسوخ گشته ساعتهای زنگ دار و رادیو و تلویزیون نیز جانشین توپ و نقاره شده و مردم گاها از طریق تلفن یکدیگر را از آغاز لحظات ملکوتی سحر آگاه می کنند.
در ماه رمضان بازار غذاهای سنتی و محلی از جمله حلیم ، آش عباسعلی ، شیر برنج ، کوفته، شله زرد و کله گنجشکی که در گذشته با روغن کرمانشاهی طبخ می شد بسیار گرم تر از هر وقت سال می شود.
همچنین انواع شیرینیها مثل نان روغنی، زولبیا و بامیه و شیره انگور، حلوا و خرما زینت بخش سفره های سحری و افطاری شده و دادن افطاری به روزه داران از طرف افراد خیر و با بضاعت از رسوم بسیار زیبای این ماه در کرمانشاه می باشد.
در این ماه سراسر فیض و رحمت شبهای قدر جایگاه خاص خود را دارند و حضور مردم در مساجد و پرداختن به نماز، دعا و مناجات، قرآن بر سرگرفتن ، توبه و استغفار از اعمال این شبها می باشد و گاه افرادی که توانایی گرفتن روزه کامل را به هر دلیل ندارند همین شبهای قدر را روزه می گیرند.
راه اندازی دسته های زنجیرزنی و سینه زنی در مساجد همزمان با شب شهادت حضرت امام علی (ع ) نیز در کرمانشاه مرسوم است.
یکی دیگر از آداب بسیار پسندیده این ماه دادن فطریه به مستمندان در روز عید فطر و کامل کردن اجر و ثواب یک ماه روزه داری باانجام این عمل خیر و خداپسندانه است.
برگزاری عید فطر و دادن فطریه نیز در کرمانشاه با آداب خاصی در گذشته همراه بود.
در گذشته به دلیل کمی جمعیت، اکثر همسایگان از حال و روز یکدیگر آگاه بودند و خانواده های بی بضاعت کوچه و محله خود را می شناختند.
در آن زمان رسم بود که شب قبل از عید مردم فطریه را در صورتی که نقدی بود زیر بالشت خود گذاشته و فردا به خانواده مستمندی که اهل نماز و روزه و به قول معروف آبرومند بود هدیه می دادند.
اگر چه این شیوه نیز امروز مرسوم نبوده ولی نماز عیدفطر همچنان با شکوه برگزار می شود و پس از اقامه نماز مردم فطریه ها را در داخل صندوقهای صدقه کمیته امداد و بهزیستی می ریزند تا از این طریق در اختیار مستمندان قرار گیرد.
بیش از 20 درصد از جمعیت استان کرمانشاه را برادران اهل سنت تشکیل می دهد جا دارد در پایان گزارش به آیینهایی خاصی که در مناطق سنی نشین استان برگزار می شود نیز اشاره ای داشته باشیم.
در شبهای رمضان که پای در مساجد اهل سنت می گذاری بانگ "یا حنان یا منان یاذالکرم و الاحسان " و یا نوای " مولا یا سلیم و سلم دایما ابدا " در منقبت خوبیهای این ماه و اذکار در تقرب به حضرت خداوند و فرستاده امینش دلت را صیقل و جانت را نوازش می دهد.
شاید به جرات بتوان گفت در میان اهل سنت جاذبه های ماه رمضان به قدری فراگیر است که همه خود را برای ادای این فریضه الهی آماده می کنند و حتی آنهایی که به هر دلیل نمی توانند و یا نمی خواهند در این ماه روزه بگیرند حرمت سایرین را نگه داشته و از این بابت کمتر نیازی به نیروی بازدارنده پلیس برای کنترل روزه خواری است.
بسیاری از مومنین اهل سنت در ماه شعبان و قبل از آمدن رمضان با روزه داری، خود را برای استقبال از این ماه آماده می کنند و بر ثواب بسیار این نوع روزه داری در نزد خداوند تاکید می ورزند.
در شبهای ماه رمضان پس از نماز عشاء نماز "تراویح " را ادا می کنند که خود کلمه تراویح جمع "ترویح " و به معنی جلسه نشستن بین نمازهای دو رکعتی و گفتن ذکرهای ویژه ماه مبارک رمضان می باشد.
اهل سنت پس از ادای نماز عشاء دو رکعت نماز سنت پیامبر را به جای میآورند سپس شروع به ادای نماز تراویح می کنند.
نماز تراویح که سنت مقدس پیامبر است دارای 20 رکعت است و به صورت دو رکعت دو رکعت پشت سر امام جماعت ادا می شود و بین هر سلام در نمازهای دو رکعتی ذکرهایی مانند "یا حنان یا منان یا ذالکرم و الاحسان " ، "مرحبا مرحبا یا شهر رمضان مرحبا یا شهر خیر و البرکت و الاحسان مرحبا" و یا قصیده "بردیه " قرایت می شود سپس بر می خیزند و دو رکعت دیگر را ادامه می دهند.
در نمازهای تراویح سه رکعت آخر این نماز تحت عنوان نماز "وتر" اقامه می شود و در خاتمه نماز ماموستایان آیینی سوره های قرآن کریم را تفسیر و مردم را به معروفات و پرهیز از منکرات دعوت می نمایند.
شبهای قدر نیز در بین اهل سنت دارای ارزشی والا است و آنها در شبهای 21 ، 23 ، 25 ، 27 و 29 تا صبح خواب از دیدگانشان دریغ می دارند و چشمانشان را به جای خواب آب حیات تقرب الی الله می دهند و به قرایت قرآن، نماز مولودی خانی و ادعیه و اذکار خاص ماه مبارک و شبهای قدر می پردازند.
در زمینه اجتماعی نیز در این ماه عقیده بر این است که مومن نباید سفره اش را برای افطار و یا سحری بیش از حد رنگین نماید و باید همواره به یاد همسایه تنگدستش باشد و به سان حضرت علی (ع) نان و خرمایش را با آنان قسمت نماید و بر همین اساس است که در این ماه نذر "مولود پیغمبر"بسیار زیاد می شود و هر کس به فراخور وسعش ، خوراکی را برای بازکردن روزه روزه داران به مساجد می برند که عمده آنها کلوچه هایی به نام "ناوساجی " ، کیک ، خرما ، زولبیا و.. می باشند.
یکی از باورهایی که اهل سنت دارند این است که اگر روزه را با آب ، خرما و یا شربت باز کنند همانا سنت رسول الله (ص ) را به جا آورده اند.
سحرگاهان که مردم برای صرف سحری بر می خیزند نیز دارای شور و حال خاصی است و اگر در ماه رمضان شبی را در یکی از شهرهای اهل سنت به صبح رسانی در می یابی که از بلندگوی هر مسجدی ندای "مرحبا مرحبا یا شهر رمضان " و "صلاه " به گوش می رسد و چنان شور و همهمه ای در شهر می افتد که گویی روز است و همسایه ها به در منازل دیگران می روند تا مبادا خواب بمانند.
این رسم در روستاهای اهل سنت بسیار جذبه بیشتری دارد مثلا در یکی از روستاهای سهرستان روانسر به نام "کره قلعه کهنه " فردی به نام "خلیفه عبدالله شهبازی " وجود دارد که هر سحرگاهان خواندن اذکار و ادعیه خود را با نواختن طبل همراه می سازد و خود وی بر این باور است که این روش به دلیل سنتی بودن آن ضمن اینکه نمادی از گذشتگان آبا و اجدادی است دارای تاثیر معنوی بیشتری بر روزه داران خواهد بود.
در روستاهای اهل سنت اهالی روستا سحری شان را با همسایه ها قسمت می کنند و از بیدار کردن همدیگر گرفته تا بردن غذا به درب منازل همسایه خود نمادی ازاین اشتراک معنوی را می توان یافت ضمن اینکه فردی مسوول می شود که باچوبدستی خود در تاریکی شب بر در منزل همسایگان کوبه نماید تا آنان رااز خواب بیدار و برای سحری آماده نماید.
در سحری هم می گویند سنت پیامبر این است تا قبل از گفتن اذان دست از خوردن و آشامیدن برداشت و سپس فریضه نماز صبح را به جا آورد.
روزه داران اهل سنت وقتی وارد روز شانزدهم ماه رمضان می شوند در نمازهای تراویح خود به جای مرحباکه خاص 15 روز اول است از عبارت " الوداع الوداع یا شهر رمضان الوداع " استفاده می شود و بدین ترتیب کم کم خود را برای وداع با این ماه آماده می کنند.
هر مسلمانی خود را بر آن می دارد تا یک یا چند بار قرآن را ختم نماید و وقتها برای متوفایان خود نیز این کار را می کنند ضمن اینکه تسبیحات هر روز نیز مشخص است.
با نزدیک شدن به روزهای انتهایی ماه رمضان در میان مردم سنی شور و حال خاصی دیده می شود و خود را برای عید بزرگ مسلمین یعنی عید سعید فطر آماده می کنند در روز عید همگان خود را به پوشیدن بهترین لباسها و پخت بهترین خوراکی ها ملزم می دانند و به راستی چه شور و حالی دارد آنگاه که پس از سلام نماز عید همه حاضران در مساجد دیگری را به آغوش می کشند و از آنان حلالیت می طلبند.
پس از اینکه از مسجد بیرون آمدند اولین کاری که می کنند به درب منزلی می روند که ظرف یکسال اخیر عزیزی از دست داده باشد و با قرایت فاتحه و دعا برای آمرزش فرد متوفا تسکینی بر آلام داغداران می نهند سپس خانه به خانه می گردند و از اهالی هر خانه حلالیت می طلبند و با تقسیم شدن به گروههای کوچکتر به داخل منازل برای تناول طعام پخت شده در این روز می روند و خوردن غذای عید فطر را تبرک می دانند.
این رسم تا سه روز ادامه داد و بسیاری از روستاییان به روستاهای همجوار برای تبریک عید و کسب حلالیت و دور ریختن کینه و کدورتها می روند و در این سه روز بسیاری بدهی خود را می بخشند و یا اعانه برای کمک به خانواده های کم بضاعت و یا آزادی زندانیان جمع آوری می شود.
بعد از رمضان نیز روزه دیگری که سنت پیامبر می باشد تحت عنوان روزه " شش لان " که مدت آن شش روز است و به منظور بدرقه ماه رمضان می باشد به جا آورده می شود و کسی که به هر دلیلی عذری برای نگرفتن روزه ماه رمضان داشته این فرصت را مغتنم شمرده تا قضای روزه نگرفته اش را در شش لان به جای آورد.
ایرنا
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
