دشت همدان در خودش فرونشست

وی با انتقاد از برداشت‌های بی‌رویه و غیرمنطقی از سفره‌های زیرسطحی گفت: برداشت بی‌رویه از قنات‌ها و بهره‌برداری از چاه‌های عمیق غیرمجاز موجب هدر رفتن سرمایه‌های ملی می‌شود که خطر بزرگ خشکسالی را نیز به دنبال خواهد داشت.

وی تنها راه مبارزه با این مشکل را طراحی پروژه تعادل بخشی سفره‌های آب زیرزمینی عنوان کرد و افزود: ساماندهی شرکت‌های حفاری با نصب دستگاه‌هایGPS ، فعال کردن گروه‌های گشت بازرسی و نصب کنتورهای هوشمندی که با استفاده از کارت‌های هوشمند عمل می‌کنند، از راهکارهای مبارزه با این بحران است.

فرونشست زمین و به وجود آمدن فروچاله‌های بزرگ و عمیق در چند نقطه از جمله دشت‌های قهاوند و کبودرآهنگ که بر اثر پایین رفتن سطح آب در اعماق زمین و در نتیجه سست و خالی شدن لایه‌های زیرین به وجود می‌آید، موجی از نگرانی بین مردم این مناطق ایجاد کرده است. گفتنی است، ایجاد نیروگاه حرارتی تولید برق در شمال همدان (در منطقه قهاوند و درست مابین 3 منطقه بهار، کبودرآهنگ و قهاوند)‌ باعث برداشت و استفاده بیش از حد و خارج از معیارها و ضوابط از آب‌های زیرزمینی استان و به‌وجود آمدن بحران کم‌آبی در مناطق یادشده، از‌بین‌رفتن کشاورزی، شوری آب مناطق مذکور، خالی شدن روستاها و مهاجرت بی‌رویه به مرکز استان و... شده است. در این زمینه صدای هیچ کدام از معترضان مردمی و اقشار مختلف به گوش مسوولان نرسید و بهره‌برداری از «طرح نیروگاه» با پوشش «ملی» باعث صدمه دیدن کشاورزان و دامداران منطقه شد.

البته این امر فقط در همدان رخ نداده است. چندی پیش فرونشست دشت‌های جنوبی تهران از کرج تا ورامین، زنگ خطری را به صدا درآورد که کمتر کسی به آژیر جانخراش آن توجه کرد. فرونشست دائمی این دشت‌ها (9 سانتی‌متر در اکثر نقاط)‌ آنقدر محسوس است که می‌رود به بحران بینجامد. کارشناسان معتقدند، مهم‌ترین دلیل فرونشست دشت‌ها برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی از طریق چاه‌های غیرمجاز و اضافه‌برداشت از چاه‌های مجاز و محدودیت منابع آب و تداوم دوره‌های خشکسالی است. مثلا براساس نتایج حاصل از پردازش اطلاعات ثبت شده در ایستگاه توس واقع در 15 کیلومتری غرب مشهد (ازدی‌ماه 1383 تا خرداد 84)‌ دشت مشهد 8 سانتی‌متر نشست داشته است. در گذشته‌های دور، «قنات» راه استفاده از منابع آبی زیرزمینی بود. برداشت آب از قنات به گونه‌ای بود که هیچ گاه به منابع آبی زیرزمینی خسارتی وارد نمی‌شود.

بسیاری از کارشناسان معتقدند که کسری مخازن دشت‌ها بیش از این میزان و سالانه حدود یک میلیارد مترمکعب است. این مشکل وقتی شدیدتر می‌شود که بر اثر خشکیده شدن لایه آبرفت مناطق، نشست دشت‌ها صورت گیرد و با از‌بین‌رفتن امکان تغذیه دشت‌ها، مرگ دشت‌ها آغاز خواهد شد.