کاخ بردک سیاه در بوته فراموشی
کاخ بردک سیاه که در منطقه برازجان واقع شده، روزگاری کاخ زمستانی شاهان هخامنشی در شهر باستانی تئوکا بود که پس از انقلاب نخستین بار در سال 1384 کاوشها در این محوطه باستانی از سر گرفته شد. در این کاوشها 3 کیلو طلای هخامنشی کشف شد که با گذشت 4 سال نه تنها کاخ که طلاها نیز به دست فراموشی سپرده شده و هنوز مطالعهای روی آنها صورت نگرفته است.
به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، کاخ بردک سیاه که در منطقه برازجان واقع شده است، روزگاری کاخ زمستانی شاهان هخامنشی در شهر باستانی تئوکا بوده که پیش از به قدرت رسیدن کوروش هخامنشی ساخته شده و احتمالا به جد وی تعلق دارد. این کاخ نخستین بار در سال 1356 کشف شد و پس از شروع کاوشها در این محوطه نشانههای بیش از بیست کاخ، تالار و آثار معماری پراکنده به دست آمد.
پس از انقلاب نخستین بار در سال 1384 و پس از کشف کتیبهای هخامنشی، کاوشها در این محوطه باستانی از سر گرفته شد و پس از یک دوره گمانهزنی به منظور شناسایی حدود عرصه کاخ و نجات آن از میان درختان گز، هیات باستانشناسی چند ترانشه باز کرده و بخشهایی از کاخ را بیرون آوردند. در این میان علاوه بر کشف تالارهای ستوندار، 4 تکه طلای هخامنشی به وزن 3 کیلو نیز کشف شد که اکنون در صندوق بانک نگهداری میشود.
قطعات طلای هخامنشی درحالیکه چینخورده بودند در کنار یکی از پایه ستونهای تالار مرکزی کاخ هخامنشی بردک سیاه کشف شدند. در همان زمان این آثار به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان تحویل داده شد اما قرار بود تا مطالعات آزمایشگاهی برای باز کردن چین طلاها در موزه ملی انجام شود.
«احسان یغمایی»، سرپرست هیات کاوش در کاخ بردک سیاه با بیان این مطلب که همچنان رایزنی برای انجام کاوش در این کاخ هخامنشی ادامه دارد، گفت:« بارها گفته شده است که کاوشها در این محوطه ادامه پیدا میکند درحالیکه 4 سال از آخرین حضور هیات باستانشناسی در آنجا میگذرد اما خبری از کاوش نیست.»
وی گفت:« طلاها هم هنوز برای مطالعه در اختیار ما قرار داده نشده است و از آنجاکه حدس زده میشود؛ احتمالا کتیبه یا نوشتهای درون ورقهای طلای کشف شده که چین خوردهاند وجود دارد، اما هیچ اقدامی برای ادامه مطالعه روی آنها صورت نگرفته است.»
به گفته این باستانشناس؛ چینخوردگی طلاها به دلیل عوامل جوی نیست و گویا شخصی 2500 سال پیش به عمد آنها چین داده و در زیر پایه ستون پنهان کرده بود تا دست کسی به آنها نرسد. اما بعدها خود او نیز موفق به برداشتن طلاها نمیشود. به اعتقاد وی این چهارقطعه طلا میتواند کتیبهای از دوره جد کوروش کبیر یا بخشی از روکش در یا یک تاج شاهی باشد.
همچنی در کاوشها، باستانشناسان با کشف 16 پایه ستون از تالار مرکزی و 6 پایه ستون از ایوان جنوبی شیوه کلی معماری تالار و ایوان این کاخ را شناسایی کردند. اما اکنون این کاخ به حال خود رها شده و در حال تخریب است.
ساختار معماری ایوان جنوبی کاخ بردک سیاه به شیوه معماری درگاه کاخ بارعام کوروش در پاسارگاد طراحی شده است. این ایوان دارای 12 ستون بود که در این کاوشها 6 پایه ستون از بین آنها کشف شد.
درحال حاضر از تالار بدستآمده بخشی تخریب شده و حتی پایه ستونها که با ملات خشت حفاظت میشدند به حال خود رها شدهاند. بخشی از دیوارهای کشف شده تخریب شدهاند و هر روز ریشههای درخت گز بیشتر این محوطه باستانی را مورد تخریب قرار دادهاند.
از سوی دیگر گزارش مطالعات انجام گرفته در سال 1384 به طور کامل در اختیار سازمان میراث فرهنگی بوشهر قرار گرفت که هنوز منتشر نشده است.
پیش از این و طی 3 سال گذشته بارها مدیر میراث فرهنگی استان بوشهر قول ادامه کاوشهای باستانشناسی در کاخ بردک سیاه را داده بود اما تاکنون حتی کلنگ باستانشناسان به این محوطه باستانی نخورده است.
سال گذشته «احمد دشتی»، رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بوشهر از خرید و تملک زمینهای نخلستان اطراف کاخ بردک سیاه خبر داده بود تا به این وسیله درختان گز به مکان دیگری منتقل شوند اما هنوز این کار انجام نگرفته است.
گفته میشود که رویش درختان گز در منطقه به حدی است که اگر عکس هوایی امروز کاخ بردک سیاه با عکس هوایی سال 1356 مقایسه شود، میزان تخریب در این محوطه هخامنشی به خوبی نمایان است.
به گفته یغمایی امروز از 5 تپه باستانی در این محوطه تنها یکچهارم یکی از تپهها باقی مانده و این درحالیاست که پساز یک فصل کاوش در 4 سال گذشته، دوباره کاوشهای باستانشناسی این محوطه هخامنشی معلق مانده است.
از کاخ بردک سیاه به عنوان سند مهمی در باستانشناسی کشور یاد میشود. زیرا اکنون از آثار به جای مانده هخامنشیان پیش از به قدرت رسیدن کوروش اطلاعات زیادی در دست نیست. 28 سال توقف پژوهشهای باستانشناسی در کاخ بردکسیاه باعث شد بخش زیادی از اطلاعات دوره هخامنشی امروز دیگر قابل دسترسی نباشد. این فاجعه فرهنگی میتواند با ادامه توقف کاوشها از سر گرفته شود.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
