نمادی از هنر اصیل ایرانی درمسیر جاده ابریشم

کاروانسرای خشکه رود زرندیه

کاروانسرای خشکه رود زرندیه به عنوان نمادی از هنر اصیل ایرانی در اعصار گذشته در مسیر جاده ابریشم ، طی قرون متمادی همچنان پا بر جا مانده است.

کد خبر: ۲۶۵۶۶۸

جاده ابریشم یا راه ابریشم شبکه راههای متصل شده‌ای به منظوربازرگانی در قاره آسیا بود که شرق و غرب و جنوب آسیا را به هم و به شمال آفریقا و شرق اروپا متصل می‌کرد.

اکثر کاروانسراها در مسیر این جاده ، از جمله یادگارهای پر ارزش معماری ایران به شمار می رود که ازروزگارکهن به دلا‌یل گوناگون باکارکردهای اقتصادی، نظامی، جغرافیایی ومذهبی بنا شده و در ادوار مختلف بتدریج توسعه و گسترش یافته است.

عملکردهای گوناگونی که کاروانسراهادرگذشته به عهده داشته، باعث شده نامهای متفاوتی برای این بناها در فرهنگ لغات جای گیرد ؛ از جمله "کاربات ، رباط ، ساباط و خان".

کارونسرای خشکه رود؛ از جمله بناهای دوره اسلامی است که در 55 کیلومتری غرب شهرستان زرندیه و در بخش خرقان قرار دارد.

این بنا در میان بیابانی وسیع واقع شده و در اطراف آن تا شعاع چند کیلومتری هیچ روستا و دهکده ای وجود ندارد و نزدیکترین روستا به این مکان، "خشکه رود" در هفت کیلومتری آن می باشد.

بخاطر نزدیکی کاروانسرای مذکور به روستای خشکه رود، بنای مذکور به کاروانسرای خشکه رود معروف شده است.
این کارونسرا چهار گوشی (مستطیلی) است که تنها دروازه ورودی آن در سمت شرق واقع شده و در جلوی آن یک جلوخان وسیع و بلند وجود دارد.

در دو پهلوی جلوخان ، دو سکو و در دو گوشه شمال غربی و جنوب غربی آن ، دو نیمه درگاه مشاهده می شود.
در میانه جنوبی جلوخان عبارت "یا علی مدد" با نماکاری آجری دیده می شود و طاق این جلوخان با مقرنس کاری گچی و آجری تزیین شده است.

در جبهه خارجی این بنا 10 حجره وجود دارد که چهار حجره آن بر اثر بارش برف و باران خراب شده است.

پس از عبور از درب بزرگ ورودی ، یک دالان قرار دارد که دارای دو سکو و چهار درگاه است.

حیاط کارونسرا به شکل مستطیل است که به چهار ایوان بزرگ منتهی می شود.

در این ایوانها ، اطاقهایی جهت استراحت مسافران تعبیه شده است.

در پشت اطاقهای این کارونسرا هشت اصطبل وجود دارد و در کنار آن حجره هایی جهت استراحت ساربانان ساخته شده است.

این کاروانسرا، فضای کافی برای جا دادن حیوانات بارکش داشته و بر روی سکوی برآمده ای که پیرامون حیاط قرار گرفته ، طاق گانهایی که نمای داخلی را تقسیم بندی کرده واقع شده است.

در داخل هر اطاق ، اجاق و طاقچه وجود دارد که کف آنها با آجر مفروش شده است.

بسیاری ازمحققان وصاحبنظران معماری ، کاروانسرای خشکه رود ساوه را نشانه ذوق و هنر اصیل ایرانی می دانند.
این کارونسرا ، علاوه بر ارزش هنری، از نظرگاه مسایل اجتماعی نیز دارای کارکردهای حایز اهمیت فراوانی بوده که شایسته مطالعاتی گسترده می باشد.

کاروانسرای خشکه رود زرندیه ، متعلق به دوره صفویه ، در سال 1354 به شماره 1186 در شمار فهرست آثار ملی به ثبت رسید.