دیروز و امروز مسابقات تلویزیونی

در این نوستالژی‌ها رد پای مسابقات تلویزیونی پررنگ هستند، برنامه‌هایی که روزی از بهترین برنامه‌های تلویزیونی بودند. تا چند سال پیش بخصوص در دهه‌های 60 و70، مسابقات تلویزیونی گروه‌های مختلف سنی با سطح سواد و دانش متفاوت را مد نظر داشتند و تهیه‌کنندگان آنان تلاش می‌کردند همه مردم را به این گونه از برنامه‌ها علاقه‌مند کنند.

قشر تحصیلکرده جامعه در تماشای مسابقه «جدول» با شرکت‌کنندگان این مسابقه همراه می‌شدند تا سواد و اطلاعات عمومی خود را محک بزنند.مجری این مسابقه  که متاسفانه نامش را به یاد ندارم اما می‌دانم چند سال پیش به دیار باقی شتافت  با طمانینه خاصی این مسابقه را اجرا می‌کرد، طمانینه‌ای که نشان از اطلاعات فراگیر و زیاد او بود.

هنوز هم با به یاد آوردن «مسابقه هفته» اولین چیزی که در ذهن شکل می‌گیرد، نام زنده یاد منوچهر نوذری است که با اجرای خوب خود توانست این مسابقه را به یکی از پرمخاطب ترین برنامه‌های تلویزیون در آن سال‌ها تبدیل کند. مسابقه هفته نه از ترفندهای رایانه‌ای که امروز باب شده بهره می‌برد و نه دکور و صحنه پرخرج داشت آنچه این برنامه را دوست داشتنی می‌کرد ابتدا نوع سوالات، تیپ و شخصیت شرکت‌کنندگان و سپس اجرای بی‌نظیر منوچهر نوذری بود که با نوع بیان و حاضر جوابی‌های خود می‌توانست مخاطب را با حواس کاملا جمع مقابل تلویزیون نگه دارد.

از طیف تحصیلکرده که بگذریم مسابقاتی مانند تیر و کمان، تلاش و سیمرغ عموم مخاطبان را راضی نگه می‌داشت ، این مسابقات را می‌توان مسابقات مجری ‌محور دانست ؛ مجری در این برنامه‌ها با شور و هیجانی که ایجاد می‌کرد ، می‌توانست مخاطب را به وجد بیاورد تا خود را یکی از شرکت‌کنندگان حاضر در مسابقه قلمداد کند و هر لحظه با هیجان آنها برای برنده شدن همراه شود.

این مسابقات بیشتر بر خلاقیت و هوش شرکت‌کنندگان استوار بود به همین دلیل مجری که برای این گونه مسابقات انتخاب می‌شد، فردی خلاق و با انرژی بود که می‌توانست نفس به نفس مخاطب پیش بیاید و نگذارد او از روند مسابقه جدا شود. کودکان دیروز و بزرگسالان امروز حتما مسابقه‌های ساعت شنی، هوشیار و بیدار و... را به یاد دارند.

این مسابقات که برای کودکان تولید و پخش می‌شد از دو رکن اصلی برخوردار بود؛ اول ایجاد هیجان و دوم بالابردن سطح آگاهی و ایجاد رقابت بین کودکان. در آن سال‌ها برنامه‌سازان کودک می‌دانستند که ابتدا باید کودک را به وجد آورد و او را هیجان‌زده کرد و سپس دانستنی‌ها را به او آموخت.

مجید قناد مجری مسابقه ساعت شنی کاملا به این دومقوله آشنا بود و به همین دلیل کودکان زیادی از سراسر کشور را مشتری برنامه خود کرد. علیرضا خمسه نیز یکی از مجریان پرانرژی بود که مسابقه هوشیار و بیدار را اجرا می‌کرد، خمسه که با روانشناسی کودک آشناست در آن سال‌ها با مطالعه روی روش‌های آموزش غیر مستقیم به کودکان و اجرای شاد توانست مسابقه هوشیار و بیدار را در تاریخ برنامه‌های کودک ایران جاودانه کند.

از این دست مسابقات در سال‌های پیش زیاد تولید می‌شد، مسابقاتی که به صورت زنده پخش نمی‌شدند و روی روند تولید آنها فکر می‌شد و با هدف، ساخته می‌شدند اما این روزها مسابقات تلویزیونی بیشتر برای پر کردن آنتن مقابل دوربین قرار می‌گیرند.

در قیاس مجریان قدیم و مجریان امروزی با اطمینان می‌توان گفت که مجری در این مسابقات تلویزیونی اهمیت ندارد، چون اگر تهیه‌کنندگان این برنامه‌ها می‌دانستند مجری، ستون اصلی یک مسابقه است سکان این برنامه‌ها را به هر فردی نمی‌دادند.

تلویزیون در زمینه طراحی و اجرای مسابقات تجربیات خوبی دارد، این برنامه‌ها می‌توانند مخاطب را به تلویزیون علاقمند کنند و نشان دهند تلویزیون به عنوان رسانه‌ای که بخشی از وظیفه‌اش ایجاد سرگرمی است علاوه بر سریال‌سازی به بخش‌های دیگر برنامه‌سازی هم توجه دارد.

طاهره آشیانی