قاب خوانندگان

وقتی همه خوابیم در قاب کوچک

در اکران بهاری امسال آثاری از طریق سینماهای کشور در حال پخش می‌باشد که قبل از خود اثر، نام کارگردان بیشتر جلوه می‌کند. یکی از این آثار به نام «وقتی همه خوابیم» است که به کارگردانی «بهرام بیضایی» کارگردان نام آشنای ایرانی در حال اکران می‌باشد. کارگردانی که پیش‌تر از خود اثر، نوشته‌ و محتوای خاص فیلم‌هایش مورد توجه است و از این روی می‌توان حدس زد که قطعا اثری که وی سازنده‌اش باشد دارای ابعاد و برتری‌های خاص خود است. اما درخصوص ساخته اخیرش باید اذعان کرد که حداقل از لحاظ محتوایی و نوع پرداخت به موضوع با آثار قبل‌ترش کمی متفاوت است اثری که شاید پرداختن او در این فیلم‌اش و میلانی در اثر سوپراستار، بیان واقعیات و به نوعی هشدار وضعیت فعلی سینمای ماست.

کد خبر: ۲۵۶۶۳۱

وقتی همه خوابیم از یک قالب‌بندی و چارچوب یک اثر سینمایی به خود سینما می‌پردازد و واقعیت را از پرده‌ای بازگو می‌کند که خود در ماهیتش، واقع‌بینی نهفته است. بیضایی داستان را با روایتی دوگانه آغاز می‌کند و در این دوگانگی فردی را بین واقعیت و خیال ترسیم می‌کند. از این نوع پیدایش داستانی می‌توان افقی جدید در کارهای این کارگردان مطرح سینمای کشورمان یاد کرد، با چنین ساختاری، اثر در منظر مخاطبان شکلی خاص را به خود می‌گیرد شکلی که میان رویاها و واقعیت است. تماشاچی در بخش‌های نخست هیچ ترسیمی نمی‌تواند بین او و واقعیت و چیز دیگری ترسیم کند اما با گذشت زمانی از فیلم و شروع به واقعیات و بروز المان‌های مربوطه، پی به‌ آن می‌برد. ابتدا اثر، که دنیایی به ظاهر غیرواقعی و به عبارت بهتر فیلم می‌باشد هیچ‌گاه کم ارزش‌تر از ادامه فیلم و بروز واقعیت نمی‌باشد چنین پی‌نوشتی که بیضایی در «وقتی همه خوابیم» داشته، سبب گشته تا ان شکست داستانی هیچ ‌گاه سبب نفس‌گیر شدن داستان نگردد. داستان از نیمه راه وقتی پا به دنیای واقعی می‌گذارد و بهتر بگوییم وقتی تماشاچی با دنیای واقعی شخصیت‌های داستان روبه‌رو می‌شود هیچ تمایزی میان بخش اول و دوم نمی‌بیند. این روندی که بیضایی در این فیلم قرار داده سبب گشته تا تعصب وی به سینما بروز کند.

این فیلم هیچ تمایزی میان دنیای هنر و جهان واقعی قائل نیست و از همین روی است که تماشاچی به سرعت با آن ارتباط قابل ملاحظه‌ای برقرار می‌کند. در عین حال و با تمام روابط متناسبی که این فیلم در داستانش نهفته، با یک اشاره‌‌هایی گذرا از حاشیه‌ها نیز سخن می‌گوید. حاشیه‌هایی که با طعنه‌های روابط خاص اقتصادی و اجتماعی با محوریت شخصیت آدمی شکل می‌گیرد و بیضایی با یک ظرافت خاص همه آنها را ترسیم می‌کند. این اثر با تمام خصایصی که در میان داستانش وجود دارد که نمی‌توان از آن به سادگی گذشت، اما دارای پیچیدگی‌های خاصی است که به نظر می‌رسد کمی فیلم را درهم کرده بویژه در بخش‌های نخستین که هنوز وضعیت کلی برای مخاطب مشخص نشده، اما با وجود شخصیت‌ها با همه این پیچیدگی‌ها به نظر می‌رسد خوب از آب درآمده است.

«وقتی همه خوابیم» بیان واقعیت حاکم بر سینما از نگاه بیضایی است، تلخی و مشکلات عدیده حاکم بر آن که پیوسته در بخش‌های گوناگون این فیلم دیده می‌شود، به نوعی دغدغه این کارگردان است. بیضایی در این فیلم محکم می‌گوید که به سینما بسیار علاقه دارد و این علاقه‌مندی را نمی‌خواهد در مسیری یکطرفه طراحی کند.

با این وجود، بیضایی از حاشیه‌ها و فضای پرتنش حاکم بر سینما نگران و البته شاید دلگیر است و «وقتی همه خوابیم» گواه این مدعاست.