شناساگر جدید سرطان ساخته شد

دکتر ربابه رضایی‌پور ، استاد ایمونولوژی دانشگاه عـلوم پزشکی شهید بهشتی و پژوهشگر موسسه علوم و فن‌آوری‌های پیشرفته دانشگاه «ایلی نویز»» آمریکا که نتایج این تحقیق را در مجله علمی «Cancer Investigation Journal» ارائه کرده است در گفتگو با ایسنا خاطرنشان کرد: «مارکر» یا شناساگر به عنوان برچسبی برای شناسایی سلول‌های سرطانی از سلول‌های سالم در روند تشخیص و درمان عمل می‌کند.

نحوه عرضه این «تومور مارکر» در سطح سلولهای توموری در سرطان سینه در این مقاله برای نخستین بار گزارش شده است. این مارکر همانند اکثر مارکرهای توموری در بدن تمامی افراد وجود دارد ولی در بیماران مبتلا به سرطان های مختلف تولید آن به طور غیر طبیعی افزایش می‌یابد و به حدی می‌رسد که قابل تشخیص می‌شود.

وی تصریح کرد: از آن جا که این مارکر در فرایند رگ زایی نقش دارد و سلول‌های سرطانی برای رشد و ایجاد توده پیش از هر چیز به رگ سازی نیاز دارند تا بتوانند اکسیژن و غذای لازم را تامین کنند، مارکر شناسایی شده جدید در تشخیص اکثر سرطان‌ها کارایی دارد.

دکتررضایی پور در خصوص نحوه استفاده از این روش جدید که به تازگی در امریکا ثبت اختراع نیز شده است خاطر نشان کرد: در این پژوهش از نانوذرات مغناطیسی استفاده شده که به مارکر موجود در سطح سلول‌های سرطانی متصل شده و از طریق تصویر برداری وجود آنها شناسایی می‌شود.

نکته جالب این است که این نانوذرات هوشمند به نحوی اختصاصی هستند که دقیقا در محل بافت‌های سرطانی که تجمع کرده و می توانیم با تصویر برداری محل تجمع ‌ را ردیابی و حتی روند درمان را آغاز کنیم.

وی درباره روش‌های تصویر برداری قابل استفاده برای ردیابی نانوذرات در این تکنیک خاطر نشان کرد: دو روش برای استفاده از نانوذرات مغناطیسی وجود دارد. یکی MRI است که با یا بدون تزریق ذرات مغناطیسی انجام می‌شود که در روش مبتنی بر تزریق این ذرات، تصاویری با وضوح بیشتر و بهتر به دست می‌آید.

روش دیگر که گروه ما مبدع و پیشروی آن است به Magneto-Motive Optical Coherence Tomography) MMOCT) موسوم است که در آن از اشعه لیزر به همراه ذرات مغناطیسی برای تصویر برداری استفاده می‌شود که از هر دو روش برای تصویربرداری موجود زنده استفاده کرده و با موفقیت جواب گرفته ایم. در پی تایید کارآیی این روش در آزمایش‌های مختلف برای ثبت آن به عنوان اختراع و نیز ارائه نتایج در مجلات علمی مختلف نیز اقدام کرده‌ایم.

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اذعان به وجود شناساگرهای مختلف دیگر برای تشخیص سرطان‌ها گفت: مزیت مارکر شناسایی شده این است که امکان تشخیص سلول‌های سرطانی را در مراحل اولیه بیماری و قبل از بزرگ شدن تومور فراهم می‌کند.

وی به موفقیت دیگر خود در راستای استفاده از مارکر سرطان در تشخیص و درمان این بیماری به کمک نانوذرات اشاره و تصریح کرد: ذرات مغناطیسی که تا کنون در بازار موجود بوده‌اند و در روش MRI استفاده می شوند کاملا غیر اختصاصی هستند و قدرت تشخیص ندارند.

ضمنا نانو ذراتی که تاکنون به منظور هوشمند سازی این ذرات تهیه شده اند؛ متاسفانه به دلیل نحوه سنتز قدرت تشخیص اختصاصی بالایی ندارند، در حالی که من آنتی بادی‌های اختصاصی را که ضد مارکر شناسایی شده هستند به نحوی به این نانوذرات متصل کردم که کاملا هوشمندانه قدرت شناسایی و هدف گیری سلول‌های سرطانی را دارند. نتایج آزمایش‌ها حاکی از قدرت بسیار بالای مجموعه در تشخیص سلولهای سرطانی است.

این پژوهشگر افزود: مراحل بعدی تحقیق، دارورسانی و نابودی سلول‌های سرطانی در محل به کمک این نانوذرات هوشمند می باشد.

استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به این که این تحقیقات را طی فرصت مطالعاتی چندین ساله در مرکز نانوتکنولوژی دانشگاه ایلی نویز به انجام رسانده است ، گفت: حدود چهار سال پیش که به این مرکز آمدم کار روی این پروژه را آغاز کردم و با توجه به اهمیت و کارایی این تحقیقات در تشخیص و درمان به موقع سرطان بسیار علاقمند بودم که کار را تا رسیدن به نتیجه مطلوب ادامه بدهم و با توجه به درخواست همکارانم در پروژه، بعد از اتمام دوره یک ساله با موافقت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی سه سال مرخصی بدون حقوق گرفتم که خوشبختانه توانسته‌ام نتایج خوبی بگیرم و خوشحالم که با پایان این مهلت دست پر به کشور بازمی‌گردم.

دکتر رضایی پور تصریح کرد: با توجه به پیشرفت عالی طرح بسیار دوست دارم کار را ادامه بدهم و دانشگاه ایلی نویز هم مایل است در مرحله بعدی که دارورسانی و نابودی سلولهای سرطانی با استفاده از نانو ذرات تولیدی است همکاری داشته باشم البته مطلع شده‌ام که یک مرکز تحقیقات نانوفن آوری هم در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی فعال شده که امیدوارم تحقیقاتم را که در نهایت کمک موثری به تشخیص و درمان بیماری سرطان خواهد بود در آن مرکز یا موسسات مشابه در کشور ادامه دهم.