چاقی شکمی، خطرناک‌ترین چاقی

 چاقی مشکلی است که به صورت غیرمستقیم بر سلامت افراد اثر می‌گذارد؛ به عنوان نمونه فشار خون بالا، دیابت نوع2، چربی خون و اشکالات عضلانی از جمله عوارض ناشی از آن است.

در واقع محل قرارگیری توده چربی با عوارض حاصله از آن در ارتباط است. توده چربی‌ها می‌توانند در دو ناحیه شکم به شکل زیر پوستی و در ناحیه ران که بیشتر در زنان به وجود می‌آید موجب عوارض مختلفی شوند. توده‌های چربی در ناحیه زیر پوستی، عضلات و شکم در ارگان‌های حیاتی بدن تاثیر مستقیم می‌گذارند همان طور که میزان چربی در ناحیه شکم 40 درصد ریسک بیماری‌های قلبی را افزایش می‌دهد.

این در حالی است که اگر افراد 20 درصد از وزن خود را با روش صحیح کاهش دهند، به همین میزان ( 40 درصد) ریسک بیماری‌ها را کاهش می‌دهند.

ریسک بیماری دیابت نوع 2 در افراد چاق 3 برابر بیشتر از دیگر افراد است. مشکلات تنفسی، گوارشی و کبدی نیز از دیگر عوارض چاقی محسوب می‌شوند.

بیشترین عاملی که در دنیای کنونی موجب افزایش چاقی شده است زندگی ماشینی، تحرک کم و خوردن غذاهای چرب مثل فست‌فودهاست. ژنتیک و عوامل ارثی تنها می‌توانند زمینه افزایش چاقی را مساعد کنند، ولی عوامل محیطی و تغییر روش زندگی از عمده علت‌های چاقی در جهان امروز محسوب می‌شوند.

ملکول‌هایی که از چربی‌ها ترشح می‌شوند می‌توانند به عنوان علامت‌دهنده‌ای باشند که با عوارض ناشی از آنها در ارتباط است؛ به عبارت دیگر بعضی از مولکول‌های ترشح شده از چربی‌ها خطرناک‌تر و دارای عوارض‌ بیشتری هستند که با شناسایی آنها می‌توان میزان این عوارض را کاهش داد.

اما جالب است بدانید که از هر 10 پزشک، 6 نفر چربی دور شکم را مهم‌ترین عامل خطرساز ابتلا به بیماری‌های قلبی می‌دانند.

مطالعه عوامل خطرساز بیماری‌های قلبی - عروقی در 27 کشور از جمله چین نشان داد بیش از 50 درصد مردم از خطر چربی‌های دور کمر و شکم به عنوان عامل زمینه‌ساز بروز بیماری‌های قلبی عروقی بی‌خبر هستند.

اندازه‌گیری دور کمر باید جزو یکی از معاینات پزشکان باشد. دور کمر بیشتر از‌80 سانتی‌متر در زنان و 90 سانتی‌متر در مردان خطرساز است.

درمان، رژیم غذایی و ورزش

چربی دور شکمی با سندرم متابولیک (مجموعه‌ای از علائم که بر احتمال بیماری قلبی و دیابت می‌افزایند) ارتباط دارد.

این سندرم زمانی پیش می‌آید که فردی در معرض حداقل 3 مورد از موارد زیر قرار گیرد: چاقی دور شکم، تری‌گلیسیرید بالا، سطوح کم کلسترول خوب یا اچ.دی.ال، فشار خون بالا و افزایش قند خون.

اخیرا محققان در مطالعه‌ای یک ریسک فاکتور موثر در سندرم متابولیک را مورد بررسی قرار داده‌اند که کمتر به آن پرداخته شده است.

این فاکتور، اندازه سلول‌های چربی است که درست زیر پوست قرار داشته و چربی زیر پوستی نامیده می‌شوند.اندازه این سلول‌های چربی، ابتلا به دیابت نوع دوم را مستقل از چاق یا لاغر بودن فرد، پیش‌بینی می‌کند.مطالعات گذشته نشان داده‌اند که ورزش اندازه سلول‌های چربی را کاهش می‌دهد، اما هنوز چگونگی تاثیر شدت ورزش طی رژیم غذایی در این مورد مشخص نشده است.

مطالعات انجام شده از سوی دانشمندان نشان داده است که یک رژیم غذایی حاوی مقادیر زیادی غذاهای حاضری و در اصطلاح فست‌فود برآمدگی شکم و افزایش دور کمر را خیلی بیشتر از مصرف چربی‌های موجود در غذاهای سالم موجب می‌شوند.به گفته محققان، این نوع غذاهای حاضری حاوی روغن‌هایی هیدروژنه هستند که مصرف آنها موجب بروز مقاومت انسولینی شده و این امر نشانه‌ای از ابتلا به دیابت است.

نتایج یک مطالعه 5 ساله نیز نشان می‌دهد ورزش نیز باید به برنامه کاهش چربی شکمی اضافه شود. ورزش در کاهش اندازه این سلول‌ها نقش دارد و شاید روزی به عنوان بخشی از نسخه دارویی برای درمان بیماری‌های مربوط به چربی این قسمت از بدن تجویز شود.

کدام ورزش؟

بعضی افراد چاق تصور می‌کنند با انجام ورزش‌های مخصوص یک ناحیه از بدن و بدون رژیم غذایی، می‌توانند آن قسمت را لاغر کنند. به همین دلیل برای لاغر کردن شکم، هر روز تمرینات ورزشی مخصوص این قسمت را انجام می‌دهند، ولی با این کار فقط عضلات شکم را قوی می‌کنند، در حالی که مقدار چربی آن تغییری نمی‌کند.

بهترین راه برای سوزاندن چربی شکم انجام ورزش‌های هوازی است. ورزش‌های هوازی مثل پیاد‌ه‌روی، دویدن، دوچرخه‌سواری، شنا و کوهنوردی مقدار زیادی از چربی‌های بدن را می‌سوزانند.

ولی بیشتر افراد خیلی زود از انجام این ورزش‌ها خسته می‌شوند و آن را رها می‌کنند. 10 دقیقه اول ورزش، گلیکوژن (ذخیره قندی در کبد) بدن می‌سوزد.

اگر فقط 20 دقیقه ورزش کنید، نیمی از عمل سوزاندن چربی را انجام داده‌اید که برای حفظ سلامتی قلب خوب است، ولی چربی زیادی از بین نمی‌رود، زیرا تا وقتی‌که کاملا ذخایر گلیکوژنی کبد از بین نرود، چربی زیادی نمی‌سوزد. بنابراین برای از بین بردن چربی شکم، 4 3 بار در هفته و هر بار باید 30 تا 60 دقیقه پشت سرهم ورزش هوازی را انجام دهید.

مثلا یک ساعت در روز پیاده‌روی کنید. البته این پیاده‌‌روی باید به قصد ورزش باشد نه تفریح، مثلا برای دیدن ویترین مغازه‌ها یا خرید چیزی نباشد که مجبور شوید بین پیاده‌روی خود بایستید.

البته انجام ورزش، بدون رژیم غذایی نتیجه لازم را نخواهد داد. افراد چاقی که می‌خواهند شکم خود را لاغر کنند، علاوه بر ورزش باید رژیم غذایی هم داشته باشند. ولی افرادی که وزن مناسبی دارند و فقط شکم‌شان چاق است، باید با ورزش شکم خود را لاغر کنند.اگر مقدار کالری دریافتی شما بیش از کالری‌ای باشد که می‌سوزانید، حتی با ورزش هم، چربی‌ها‌ی زائد آب نمی‌شوند. شما می‌توانید به جای 2 یا 3 وعده غذایی در روز، 5 وعده غذایی کوچک بخورید، یعنی غذای خود را به جای 3 وعده در 5 وعده تقسیم کنید، ولی پرخوری نکنید.

همایون برادران نصیری