تصویر ‌‌دعا ‌‌در‌ تلویزیون

بالاخره رسانه در هر کشوری برای ساخت و تولید برنامه و پاسخ دادن به نیازهای مخاطبان خود از محتوای فرهنگی  تاریخی آن سرزمین تغذیه می‌کند و به اصطلاح خارج از گفتمان و متن فرهنگی آن بنا نمی‌شود؛ البته برخی آیتم‌های رادیو و تلویزیون به عنوان عناصر و مولفه‌های مشترک رسانه‌ای در همه جای دنیا وجود دارد و از آن گریزی نیست. اخبار، فیلم سینمایی، ورزش، طنز و میزگردها و مسابقه‌ها ازجمله این برنامه‌ها هستند که در هر کشوری پایه ثابت تلویزیونی به حساب می‌آید، هرچند محتوای آنها متناسب با تفاوت‌های فرهنگی با هم فرق می‌کند، ولی برخی از برنامه‌های تولیدی رادیو و تلویزیون مستقیم با فرهنگ و ایدئولوژی آن کشور ارتباط دارد و نمونه‌های آن را در دیگر فرهنگ‌ها کمتر می‌توان سراغ گرفت. به طور کلی 2 منبع عمده فرهنگی به عنوان مراجع اصلی برنامه‌سازی رسانه‌ای عمل می‌کند یکی تاریخ و فرهنگ ملی و بومی آن کشور و دیگری نوع دین و گرایش مذهبی که بر یک جامعه حاکم است. این دو فاکتور، هم به شکل سلبی عمل می‌کنند هم ایجابی. به این معنی که هم بستر ساخت برخی برنامه‌های ویژه را فراهم می‌کنند و هم مانع تولید و پخش برنامه‌های دیگر می‌شوند، مثلا در کشور ما پخش موسیقی آن طور که در کشور‌های غربی وجود دارد ممنوع است یا برخی برنامه‌ها در صداوسیمای ما تولید می‌شود که نمونه غربی آن را کمتر می‌توان پیدا کرد. برنامه‌های مذهبی البته خود دامنه وسیعی دارد و انواع و اقسام آیتم‌های رادیو و تلویزیونی را به خود اختصاص می‌دهد. قرآن، مراسم عزاداری، سخنرانی مذهبی، اذان و دعا و نیایش نمونه‌هایی از این برنامه‌هاست که در این میان قرآن خود به شبکه مستقلی تبدیل شده است. نگارنده قصد دارد از میان آیتم‌های گوناگون مذهبی، دعا و نیایش را به عنوان یک نمونه مورد تامل بیشتری قرار دهد. دعا کردن به عنوان یک ارزش و کنش اخلاقی  مذهبی همواره در دین ما سفارش شده است و یکی از زیباترین مظاهر تجلی تجربه دینی و وسیله ارتباط با خداست. چه بسا هیچ زمانی به اندازه‌ای که مشغول دعا و مناجات هستیم خود را به خدا نزدیک احساس نمی‌کنیم و شیرینی لذت قرب الهی بیش از هر چیز در دعا و نیایش تجربه می‌شود، ضمن این که آرامش و احساس سبکبالی که در دعا کردن نهفته بسیار عمیق و لذت بخش است و امروزه تحقیقات علمی بر آثار مثبت جسمانی این عمل نیز صحه می‌گذارد. کارکردهای آموزشی و فرهنگ‌سازی رسانه ملی نیز ایجاب می‌کند به این مساله توجه کند، بنابراین در سال‌های اخیر شاهد نوآوری و خلاقیت‌های تازه‌ای در این مقوله بوده‌ایم؛ اما نکته مهمی که باید به آن توجه داشت توجه به مقتضیات رسانه‌ای آن است. شاید صرف پخش زنده یا ضبط شده مراسم دعا نتواند مخاطب را پای تلویزیون بنشاند بویژه کسی که خود اهل این مراسم است ترجیح می‌دهد حضور مستقیم در آن داشته باشد پس باید در تولید و پخش مراسم دعا و مناجات به زیبایی‌شناسی بصری و تکنیک‌های رایانه‌ای هم توجه داشت و به مخاطب‌شناسی آن اهتمام ورزید.