ابروی ترانه درست شد، چشمش مهم نیست

براساس آیین‌نامه جدید، ضوابط فنی و محتوایی تصویب ترانه و شعر مشخص شده و از این پس به جای ارائه شعر و ترانه از سوی سرایندگان، شرکت‌های تولید موسیقی اشعار و ترانه‌های پیشنهادی خود را به همراه اطلاعاتی درخصوص نوع موسیقی، خواننده، سرپرست گروه، تاریخ تولید، نام آهنگساز، گویش و نام سراینده کلام در قالب یک بسته فرهنگی  به شورای شعر و موسیقی ارائه می‌کنند.

به عبارت دیگر در این آیین‌نامه ارتباط مستقیم شاعران و ترانه‌سرایان با شورای شعر و موسیقی حذف شده و آنها با شرکت‌های تولید آثار موسیقی در ارتباط خواهد بود.

شرکت‌های فعال ناراضی‌اند

اولین علایم نارضایتی از این تصمیم از شرکت‌های موسیقی فعال ظاهر شد. براساس آیین‌نامه آنها می‌توانند تعداد محدودی شعر برای اجرا پیشنهاد دهند و دریافت ترانه و شعر مجدد منوط به اجرای آثار تصویبی گذشته است.

با توجه به این ‌که بررسی آثار تولیدی و کنسرت‌ها در بخش‌هایی چون کارشناسی موسیقی و حراست طول می‌کشد؛ این محدودیت جدید این‌گونه شرکت‌ها را با چالشی تازه روبه‌رو کرده است بر همین اساس پیشنهادی ارائه شده است که در آیین‌نامه جدید شرکت‌های موسیقی براساس میزان فعالیت تولیدی و کنسرتی خود به 3 دسته شرکت‌های فعال، نیمه فعال و کم فعالیت دسته‌بندی شوند و میزان سهمیه ارائه آثار برای آنان براساس میزان فعالیت آنها تعریف شود.

بازار ترانه تصویبی راکد می‌شود

مشخص است بیشترین گلایه از شیوه‌نامه جدید به ترانه‌سرایان مربوط باشد. پیش از این ترانه‌سرا اثری را به شورای شعر و موسیقی ارائه می‌کرد که در صورت تصویب، او می‌توانست برای اجرای موسیقایی آن با موسیقیدانان و خوانندگان وارد مذاکره شود.

تصویب ترانه به نوعی ضمانت حفظ حقوق ترانه‌سرا در وضعیت نامناسب عدم رعایت حقوق معنوی اثر محسوب می‌شد اگرچه عبدالجبارکاکایی معتقد است ترانه‌سرایان تصور می‌کردند که ثبت آثار آنان در شورای موسیقی به حفظ حقوق آنها منجر می‌شود، چرا که اصولا کار این شورا ثبت شعر نبود و در صورت استفاده از اثر در آلبوم‌های غیرمجاز که 70 درصد بازار موسیقی را در اختیار دارند دست ترانه‌سرایان از همه‌جا کوتاه است.

وی با اشاره به این‌ که شیوه پیشین تصویب آثار شعر و ترانه بازار اقتصادی بدی به نام بازار شعرهای مجوزدار ایجاد کرده بود، می‌گوید: با این شیوه این بازار برچیده می‌شود، اما برای حفظ حقوق ترانه‌سرایان باید فعالان عرصه موسیقی پاپ اتحادیه صنفی قدرتمندی ایجاد کنند تا مانند فارابی که فیلمنامه‌ها در آنجا ثبت می‌شود؛ ترانه‌ها را ثبت کند و با ضمانت اجرایی قوی جلوی تضییع حقوق هنرمندان را در بازار موسیقی غیرمجاز که همه چیزش غیرقانونی است؛ بگیرد.

دلالی فرهنگی!

این البته یک روی سکه است چرا که شنیده می‌شود برخی شرکت‌های موسیقی که با محدودیت جدید و ریسک تازه‌ای در کار خود روبه‌رو شده‌اند چاره کار را در این دیده‌اند که جلوی ضرر احتمالی را بگیرند و البته راحت‌ترین کار را در پیش گرفته‌اند و آن مطالبه درصدی از شاعران برای ارسال شعرشان جهت تصویب است!

اهورا ایمان ترانه‌سرا با انتقاد شدید از شرایط جدید می‌گوید: قبلا بازار ترانه تصویبی وجود داشت، اما در این شرایط جدید هم بازار به قوت خود باقی است اما دلالی به نام شرکت‌های موسیقی ایجاد شده است که از نام و لوگوی خود استفاده می‌کنند و این دلال‌بازی و بنگاهداری، غیرفرهنگی‌تر و خطرناک‌تر است.

وی با اشاره به این‌ که ارشاد هیچ‌گاه در برابر تضییع حقوق مولفان مسوولیتی قبول نمی‌کند می‌گوید: آیین‌نامه جدید به معنای نادیده گرفتن حقوق مولف است و پیش از این هم تصویب ترانه ضمانت اجرایی نداشت و خود ترانه‌سرا باید پیگیر تضییع حقوقش می‌شد و در شکل جدید هم جلوی استفاده‌های  نادرست گرفته نمی‌شود.

به گفته این ترانه‌سرا شرکت‌های موسیقی باید حضور کارشناسان ادبی و شعری را در تصمیم‌گیری‌های خود به رسمیت بشناسند چرا که می‌بینیم امروزه کارهایی از سوی شرکت‌های موسیقی مجوزدار منتشر می‌شود که تعجب هر ادیب و هنرمندی را برمی‌انگیزد. وی تاکید می‌کند: زمانی که در شورای شعر و موسیقی عضو بودم می‌دیدم عموم افرادی که شرکت‌های موسیقی را می‌چرخانند تنها تجارت این کار را می‌شناسند و از کارهایی دفاع می‌کنند که هیچ معیار و شخصیت ادبی ندارند.