بازار فجر؛ مکان فروختن و «نخریدن»

بازار معمولا طی چند روز و در بعد از ظهرها برگزار می‌شود و از ساعت 5 بعد از ظهر تا دوازده نیمه شب علاوه بر غرفه‌داران، مهمانان و خبرنگاران مختلف هم سری به بازار می‌زنند و از حضور در فضای بازار و صرف کیک و نسکافه ـ که در داخل سینمای مطبوعات امکان دسترسی به آن بسختی ممکن است ـ بهره‌مند می‌شوند.

مهمانی ناهار یا شام نیز یکی از برنامه‌های ثابت جشنواره است که در آن افراد دعوت شده با پوشیدن لباس‌های شیک و رسمی خود چند عکس یادگاری می‌گیرند. پایان بازار نیز معمولا در هیاهوی خبرهای دیگر جشنواره گم می‌شود و هیچ کس نمی‌پرسد در بازار چه میزان فیلم به فروش رفت و چند کار خریداری شد و این بازار چه دستاورد‌های خوبی برای سینمای ایران داشت؟

وضعیت مرسوم در بازارهای فیلم دنیا این است که بازار محلی برای خرید و فروش فیلم و سریال است اما در ایران بازار فیلم فجر ـ که در پی برگزاری 3 دوره بازار فیلم توسط تلویزیون و با تعطیلی آن بازار برگزار شد ـ اکثر شرکت کنندگان به عنوان فروشنده حضور می‌یابند حتی شنیده می‌شود در دعوتنامه‌ای که برگزار کنندگان بازار برای شرکت کنندگان ارسال می‌کنند به عنوان مساله‌ای تبلیغی این نکته توضیح داده می‌شود که «امسال IRIB در این بازار شرکت و خرید خواهد کرد» و به این ترتیب خریداران ایرانی با خیالی آسوده از اینکه تلویزیون ایران در این بازار برنامه‌هایشان را خواهد خرید، به این بازار می‌آیند.

 از سوی دیگر بازار وقتی معنا می‌یابد که در آن خریدار و فروشنده‌ای حضور داشته باشد و جنسی برای فروش عرضه شود؛ اما عمده شرکت کنندگان در بازار که به عنوان خریدار حضور می‌یابند به چند کمپانی ترک و عرب محدود می‌شوند که حتی در صورت تشکیل نشدن این بازار هم برای خرید محصولات ایرانی در بازارهای دیگری مانند «کن» حضور می‌یابند.

در دنیا بازارهای معتبر از شرکت کنندگان ورودیه می‌گیرند. مثلا دو بازار میپ تی وی و میپ کام ــ که هر سال در کشور فرانسه برگزار می‌شود ــ 1200 یورو ورودیه می‌گیرد اما بازار فیلم فجر نه تنها از شرکت کنندگان خود ورودیه نمی‌گیرد بلکه درباره مهمانان خارجی و شرکت کنندگان نیز در مواردی هزینه بلیت هواپیما و هتل آنها را پرداخت می‌کند. شرکت کنندگان ایرانی هم بسته به زور و توانایی خود هزینه اجاره غرفه را پرداخت نمی‌کنند.

در بازار فیلم فجر شرکت‌های ایرانی مختلفی حضور می‌یابند که همه آنها فروشنده و عرضه کننده بین‌المللی واقعی فیلم نیستند و تنها به اتکای چند فیلم تولید شده توسط خودشان به عنوان فروشنده به بازار می‌آیند. اما چند فروشنده ایرانی حرفه‌ای نیز وجود دارند که در سال‌های گذشته دستاورد موفقی در این عرصه داشته‌اند. 

محمد اطبایی، کتایون شهابی و علیرضا شجاع نوری سه شرکت عمده بخش خصوصی شرکت کننده در این بازار هستند که به عنوان فروشنده فعالیت می‌کنند. البته مراکز دولتی همچون: مرکز سینمای مستند و تجربی، مرکز فرهنگی شهید آوینی، شرکت وراهنر، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و... نیز جزو شرکت‌های حاضر در بازار هستند.

رضا استادی