صابون‌پزی‌ احیای صنعتی‌که دیگر نیست‌

در آن روزها بازار قدیمی زواره را کارگاه‌های سنتی و مشاغلی چون آهنگری، خراطی، رنگرزی، عبابافی، گیوه‌دوزی، پتو، گلیم و جاجیم بافی، کلاه نمدمالی و کمی فراتر از آن عصارخانه‌ها، آسیاب‌های آبی و کوزه‌گری رونق می‌داد.

امروزه از بین این مشاغل سنتی تنها تعدادی کارگاه‌ آهنگری و قالیبافی به جا مانده است که آن هم با مشکلات عدیده‌ای چون بیمه و عدم حمایت مسوولان، تعطیل شدن کارگاه‌ها و ... روبه‌رو است اما با این وجود هنوز می‌توان این کارگاه‌های سنتی را که از یادگاران دیرین مردم کشورمان است احیا کرد.

یکی ازا ین مشاغل سنتی و قدیمی که از دیرباز در شهر زواره رونق داشته است و اکنون به فراموشی سپرده شده «صابون‌پزی» است که کارگاه‌های متعددی از آن در محلات شهر به چشم می‌خورد، به طوری که هر گاه از کوچه پس کوچه‌های کاهگلی آن گذری می‌کردی بوی صابون که حاصل دستان رنج کشیده پیران کارآزموده بود، به وجودت طراوت و تازگی می‌بخشید.

محمدعلی عظیمیان از تاریخ‌نویسان این شهر در مورد نحوه تهیه این محصول در قدیم‌الایام می‌گوید: بیشتر کارگاه‌هایی که در شهر وجود داشت 2 یا 3 نفره اداره می‌شد همچنین طرز تهیه صابون بدین منوال بود:‌ مواد اولیه آن را از گیاهی به نام شورون (اشنان) که در بیابان‌های اطراف زواره به حد وفور موجود بود، جمع‌آوری کرده و در فصل زمستان می‌سوزانده و آب حاصل از آن را به کهلا تبدیل و با آهک مخلوط کرده و ماده‌ای به نام «سود» تولید می‌شد که آن را با چربی‌ها در داخل پاتیل حرارت می دادند نتیجتا درون قالب صابون که بیشتر مخروطی شکل بوده می‌ریخته‌اند و پس از سرد شدن، صابون آماده استفاده بود.

در هر کارگاهی روزانه به طور متوسط حدود 40 تا 50 کیلو صابون تولیدمی‌شد که گاه کارگاه‌های بزرگ‌تر 180 کیلو صابون نیز تولید می‌کردند.

صابون‌هایی را که مورد استفاده مردم قرار می‌گرفت می‌توان به دو دسته تقسیم کرد. صابون‌های متمایل به صورتی که برای شستشوی بدن از آن استفاده می‌شده و صابون‌های سفید که برای شستن لباس استفاده می‌شد.

صابون‌های تولیدی کارگاه‌های زواره، در بازارهای کاشان و اصفهان به عنوان صابون مرغوب خریداران بسیار داشت و با قیمت مناسبی به فروش می‌رسید. با توجه به پیشرفت صنعت و به مرور زمان این شغل و نیز کارگاه‌های آن هم به بایگانی خاطره‌ها رفت اما هنوز شاید اگر از بیابان‌های ایران گذر کنی و شکفتگی گیاه اشنان را ببینی، احیای دوباره صنعتی کهن ذهن‌ات را تازه کند، صنعتی که می‌تواند و قابلیتش را دارد تا به شکلی نو و چهره‌ای مدرن به طالبانش عرضه شود و به عنوان محصولی ایرانی، جهان را در عرصه بهداشت به تپش در آورد.