بازی در ورزشگاه خالی، حذف صورت مساله‌

محرومیت پرسپولیس، قهرمان لیگ هفتم از برگزاری 2 بازی خانگی با حضور تماشاگر که یک جلسه آن با رای شورای عالی استیناف به حالت تعلیق درآمد، بهانه‌ای برای بازگشایی دوباره پرونده ناکام فرهنگ‌سازی در ورزش بخصوص فوتبال است. براستی باشگاه‌هایی که عنوان فرهنگی را پیش از ورزشی پشت نام خود یدک می‌کشند، چرا تاکنون نتوانسته‌اند تعریف درستی از این فرهنگ به تماشاگران خود ارائه دهند؟

اشتباه اینجاست که تنها رفتار تماشاگر در ورزشگاه زیر ذره‌بین قرار می‌گیرد و درست به دلیل همین سطحی‌نگری‌هاست که علت‌ها پشت پرده فراموشی پنهان می‌شوند. به این ترتیب محرومیت‌ها و حذف تماشاگران از یک بازی فوتبال به بهانه جریمه و تنبیه نه تنها دردی را دوا نمی‌کند، بلکه پیامدهای منفی دیگری نیز در پی خواهد داشت.

بی‌عدالتی در حق تماشاگران

پرویز سیار، کارشناس داوری معتقد است این گونه برخوردها هیچ ثمره‌ای برای فوتبال ندارد. وی با اشاره به این موضوع به «جام‌جم» می‌گوید: برای فرهنگ‌سازی در ورزش باید از داخل زمین و ورزشکاران شروع کرد. اصول لازم برای فوتبال جوانمردی و پهلوانی است که اگر از طرف بازیکنان رعایت شود، زمینه لذت بردن تماشاگر از تماشای فوتبال فراهم می‌شود.

وی تماشاگر را عنصر اصلی فوتبال برمی‌شمارد و می‌گوید: تماشاگر برای دیدن یک مسابقه برنامه‌‌ریزی می‌کند. در نظر بگیرید یک نوجوان 15ساله که شب را پشت در استادیوم سپری کرده است و بلیت هزارتومانی را بناچار 8000 تومان تهیه کرده و ساعت‌ها زیر آفتاب در انتظار آغاز بازی زمان را گذرانده است، چقدر ظرفیت دارد که با دیدن فوتبال فقط به تشویق تیم محبوبش بپردازد؟ از دید این تماشاگر، عدالت یعنی همین که بلیت را به چند برابر قیمت بخرد، آرامش نداشته باشد و از حداقل امکانات حتی سرویس بهداشتی مناسب و یا نوشیدن یک لیوان آب خنک محروم بماند. بر این اساس او با کوچکترین اتفاق یا نتیجه‌ای که باب میلش نیست عصبانی می‌شود، صندلی‌ها را می‌شکند و اگر در استادیوم نتواند کاری کند، شیشه خودروی خبرنگاران یا اتوبوس شرکت واحد را هدف می‌گیرد.

سیار می‌افزاید: امروز در تمام دنیا اصل، لذت‌بردن تماشاگر از فوتبال است. یک تماشاگر بایرن‌مونیخ سر ساعت مقرر به استادیوم می‌آید و از تمام ابزار لازم برای راحتی بهره می‌برد، پس دلیلی ندارد که عصبانیت خود را از نبود آرامش و آسایش طور دیگری نشان دهد، البته جریمه هم همیشه باید باشد. اما این‌طور قوانین کمکی به فوتبال ما نمی‌کند. وی معتقد است: باید از تجارب تیم‌های اروپایی بهره ببریم. تماشاگران انگلیسی روزی از پلیدترین تماشاگران در فوتبال بودند، اما امروز بدون هیچ‌گونه حصاری در اطراف زمین به تماشای فوتبال می‌نشینند و ارتباط مستقیم با بازیکنان دارند. ما هم باید برنامه‌ریزی بلندمدت انجام دهیم و از جامعه‌شناسان و روان‌شناسان برای بهبود وضعیت کمک بگیریم. مشکل فوتبال ما با محرومیت‌های مقطعی و حذف تماشاگران حل نمی‌شود. در واقع فوتبال بدون تماشاگر مثل برگزاری تئاتر در یک سالن خالی از تماشاگر است.

چاره دیگری نیست‌

اما رضا غیاثی، رئیس اسبق کمیته داوران نظر کاملا متفاوتی دارد. وی در این خصوص می‌گوید: بار اول نیست که تماشاگران از حضور در ورزشگاه محروم می‌شوند و آخرین‌بار هم نخواهد بود. به نظر من وقتی یک ناهنجاری به نهایت خود می‌رسد و با تذکر هم درست نمی‌شود، باید با آن برخورد شود.

غیاثی نبود تماشاگر در یک بازی فوتبال به دلیل انجام تخلف را لازم می‌داند و ادامه می‌دهد: وقتی به عنوان مثال دست یا پا دچار مرضی می‌شود که درمان ندارد، آن را قطع می‌کنند. این موضوع هم بی‌شباهت با محرومیت تماشاگران از حضور در ورزشگاه نیست و چاره دیگری وجود ندارد!

تماشاگر و اعتراض به وضعیت موجود

دکتر امان‌الله قرایی‌مقدم، جامعه‌شناس، جمعیت حاضر در ورزشگاه برای تشویق یک تیم و در مجموع تماشای فوتبال را جماعت مجذوب می‌خواند و در توصیف خصوصیت‌های آن می‌گوید: جماعت مجذوب جمعیتی است که رفتارش تحت تاثیر جمع شکل می‌گیرد و کارهایی را انجام می‌دهد که به تنهایی نمی‌توان انجام داد. مهم‌ترین خصوصیت این جمع بروز رفتارهایی است که اغلب هنگام هیجان و از خودبی‌خود شدن تحت تاثیر آن رخ می‌دهد.

وی می‌افزاید: جو اجتماعی کشور ما پرخاشگرایانه است، درست به همین دلیل به عنوان مثال ورزشکاران ما در المپیک پیروز نمی‌شوند؛ چون در جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند، کمتر به دنبال روحیه شادی‌طلبی و شادی‌آفرینی هستند.

قرایی‌مقدم آگاه‌سازی و آموزش را از راه فرهنگ‌سازی می‌داند و می‌گوید: رفتار نامناسب تماشاگر به نوعی اعتراض به وضع موجود است. باید امکانات را برای تماشاگر فراهم کرد. محرومیت تماشاگران، حذف صورت مساله و فرار از واقعیت است، ضمن این که تعرض به آزادی و انتخاب افراد محسوب می‌شود. وقتی تخلفی صورت می‌گیرد، باید تیم را جریمه کرد و برای بهبود وضعیت تماشاگران به دنبال راهکاری بود که در درازمدت جواب بدهد.

نبود امکانات، تحریک تماشاگران‌

کاظم اولیایی، مدیرعامل باشگاه پاس همدان در این باره می‌گوید: در مقوله فرهنگی باید پیش از هر چیز ابزار اولیه را در اختیار داشت. در کشور ما با قرار دادن موانع فیزیکی خودمان باعث تحریک تماشاگران می‌شویم. به عنوان مثال مواد غذایی و آشامیدنی را از تماشاگران می‌گیرند؛ در حالی که در ورزشگاه جایی برای عرضه این مواد وجود ندارد. سیستم بلیت‌فروشی هم که مربوط به قرن گذشته است، سرویس‌های بهداشتی هم اصلا مناسب نیستند، بنابراین ابزار اولیه را برای فرهنگ‌سازی نداریم؛ چون از تماشاگری که برای حداقل نیازهای خود تحت فشار است، نمی‌توان توقع زیادی داشت.

محمود خوردبین، سرپرست پرسپولیس نیز بازی بدون حضور تماشاگر را مثل تنها نشستن در اتاقی می‌داند که هیچ راه تنفسی ندارد. وی در این باره می‌گوید: محروم کردن تماشاگران از حضور در ورزشگاه واقعا بی‌انصافی است. آنها سرمایه‌های این فوتبال هستند و باید علت رفتارهای نامناسب را در جای دیگر جستجو کرد.

سارا احمدیان‌