ویژگی های وسایل ارتباط جمعی در جوامع امروزی

تاثیر وسایل ارتباط جمعی بر زندگی تک تک افراد در جوامع مختلف غیرقابل انکار است . اصطلاح وسایل ارتباط جمعی از سوی شورای مذهبی واتیکان دوم در چهارم دسامبر 1963

کد خبر: ۱۹۱۶۴

، به جای اصطلاح وسایل ارتباط توده ای انتخاب شد. این اصطلاح مشترک برای روزنامه ها، مجله ها، رادیو، تلویزیون و سینما به کار می رود. کلمه ارتباط که در این اصطلاح به کار رفته ، به معنای رشته یگانگی ، نزدیکی و تبادل اطلاعات و اندیشه های انسانی است و کلمه اجتماعی نیز از آن رو انتخاب شده است که در جریان ارتباط، انتقال اطلاعات و افکار، از فرد به فرد صورت نمی گیرد؛ بلکه پیام ارتباطی آن چنان پیامی است که از سوی پیام دهنده با استفاده از یک وسیله فنی انتشاری به تعداد بیشماری از افراد عامه مردم یعنی جامعه ابلاغ می شود. همچنین ارتباط جمعی نیز مشخص کننده آن نوع ارتباطی است که هدف آن برقراری رابطه با یک مخاطب یا گروه کوچکی نیست ؛ بلکه جمع را مدنظر دارد و منظور آن دسته از وسایل ارتباطی است که در تمدنهای جدید به وجود آمده و مورد استفاده هستند و ویژگی اصلی آنها قدرت و توانایی زیاد و شعاع عمل وسیع است . از سوی دیگر، وسایل ارتباط جمعی به صورت ارادی و عمدی در چارچوب نهادهای خاص اجتماعی ، کار خود را دنبال می کنند. موسسات مطبوعاتی ، فرستنده های رادیویی و تلویزیونی و استودیوهای سینمایی از این نهادها به شمار می روند؛ وابستگی وسایل ارتباطجمعی نسبت به سایر عناصر زندگی اجتماعی نیز امری بسیار مهم است . توسعه مطبوعات با پیشرفت سوادآموزی و تحصیلات رابطه نزدیک دارد. گسترش رادیو و تلویزیون به سطح زندگی افراد جامعه وابسته است و وسایل ارتباطجمعی معلول توسعه یافتگی هستند و گسترش این وسایل به چگونگی آموزش نیز بستگی دارد. گفتنی است ، توسعه وسایل ارتباط جمعی بدون توسعه اقتصادی نیز امکانپذیر نیست ؛ زیرا تنها در شرایط توسعه یافتگی اقتصادی است که جوامع می توانند صنایع مخصوص تولید دستگاه های فرستنده و گیرنده رادیویی و تلویزیونی ایجاد کنند و در اختیار گروههای وسیع اجتماعی بگذارند. وسایل ارتباطجمعی وظایف مهم دیگری هم به عهده دارند که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد: وظایف وسایل ارتباطجمعی نیز مباحث خاصی دارد. یکی از مهمترین این وظایف مربوط به اقدامات خبری و آموزشی است . این وسایل ، پخش خبر و اطلاع را به عهده دارند. رسالت آنان در انتقال سریع ، بی طرفانه و آگاهی بخش اخبار و وقایع دنیای پیرامون ماست . اهمیت وظیفه آموزشی وسایل ارتباطی در جوامع معاصر، به حدی است که برخی از جامعه شناسان برای مطبوعات ، رادیو و تلویزیون نقش آموزش موازی یا آموزش دائمی قائل هستند. از سوی دیگر، وسایل ارتباطی جنبه های تفریحی و تبلیغی نیز دارند و این جنبه از لحاظ روانی روی افراد تاثیر می گذارد و در صورتی که باعث سرگرم شدن افراد و پرکردن اوقات فراغت آنان شوند؛ نقش تفریحی دارند و هر گاه به منظور جلب توجه یا ایجاد اعتقاد و اطمینان مورد بهره برداری قرار گیرند، دارای نقش تبلیغی هستند و تردیدی نیست که هرگاه وسایل ارتباطی نقش تبلیغاتی را با توجه به خواست ها و نیازهای عمومی انجام دهند و یا در زمینه های اقتصادی به راهنمایی افراد برای خرید کالا و انجام خدمات اکتفا کنند، این وظیفه در کنار وظایف خبری ، آموزشی و تفریحی ، مناسب و مطلوب خواهد بود؛ اما، اکنون در اغلب جوامع ، وسایل ارتباطی به جای آن که در جهت رهبری سیاسی جامعه ، به آزادی و همزیستی مردم توجه کنند و هدفها و برنامه های اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی ثمربخش را به مردم معرفی کنند، به اقناع سیاسی و تحمیل قدرت می پردازند. تاثیرات وسایل ارتباطجمعی نیز موضوع مهمی است . عده ای عقیده دارند که قدرت وسایل ارتباطی را می توان با قدرت بمب اتم مقایسه کرد و این گونه وسایل ارتباطجمعی ، ابزاری بس نیرومندند که می توان از آنها در راه خیر یا شر با تاثیری شگرف سود جست و چنانچه کنترل مطلوب وجود نداشته باشد، امکان استفاده از این وسایل در راه دوم بیشتر است . برخی دیگر را عقیده بر این است که وسایل ارتباطجمعی چندان تاثیری بر مخاطبان خود ندارند. این عده عقیده دارند که وسایل ارتباطجمعی باوجود فناوری برتری که از آن سود برمی گیرند، با موانع بسیاری در راه اثرگذاری بر دیگران مواجهند. اما در مقابل این دو دیدگاه افراطی ، برآیند نهایی این است که باید پذیرفت وسایل ارتباطجمعی ، ابزاری اجتماعی فرهنگی هستند و از این رو اثرات چشمگیری بر جای می گذارند. گذشته از دو دیدگاه افراط و تفریط ذکر شده ، باید دید حدود تاثیر این وسایل چیست و در چه شرایطی این تاثیرات محدودیت می یابد و یا تقویت شدنی هستند؛