وقتی تلویزیون در رادیو تکرار می‌شود

 مردم در حرف زدن آزاد هستند و هیچ نهادی براساس هیچ قاعده و قانونی نمی‌تواند به آنها چگونه صحبت کردن را تحمیل کند. هیچ کس نمی‌تواند به شهروندان بگوید که از سریال طنز دلخواهشان تاثیر نپذیرند و مدل کاراکترهای آنها صحبت نکنند، اما رسانه‌ها می‌توانند جریان‌سازی کنند و بخصوص رادیو می‌تواند حافظ زبان باشد و گویش عمومی جامعه را به سطحی متعالی هدایت کند. اگر تلویزیون می‌تواند با یک مجموعه طنز، گفتار روزمره مردم را تحت‌الشعاع قرار دهد، آیا رادیو نمی‌تواند به قدر همت و بضاعت خویش موثر باشد؟ و در حالی که از این رسانه پیشکسوت‌تر چنین توقعی هست، آیا شایسته است که از رسانه‌ای دیگر تقلید کند؟

این مقدمه طولانی برای آن بود که بگویم این روزها مجریان اغلب رادیوها در برنامه‌های تفریحی یا ترکیبی در حال تکرار کردن این عبارت هستند «به‌به به‌به خیلی ممنونم»! درست است که این مجموعه‌های طنز اغلب برخوردار از ویژگی‌های طنز کلامی هستند و رادیو نیز مبتنی بر طنز کلامی است، اما تقلید را در هیچ قاعده و قالبی نمی‌توان پذیرفت. رادیو می‌تواند خودش مبدع طنزهای کلامی جالب و به یاد ماندنی باشد.

به قول دکتر محمود اکرامی‌فر، جامعه‌شناس و مردم‌شناس، «وقتی کاراکتر یک مجموعه طنز با لحن و شیوه خاصی عبارتی را به کار می‌برد یا تکیه‌کلامی دارد، در واقع «آشنایی‌زدایی» کرده است. تکرار آنچه او به کار برده، در میان مردم و در سطح جامعه «آشنایی» است. یعنی مردم با آنچه می‌شنوند، قبلا آشنا شده‌اند و در واقع با دوباره شنیدن آن در ذهن خاطره جالبی را تداعی می‌کنند. اما تکرار همین تکیه کلام‌ها از رسانه‌ای دیگر مثل رادیو که ماموریت و وظیفه مشخصی دارد، دلزدگی ایجاد می‌کند و معنی‌اش می‌شود تقلید یک رسانه از رسانه‌ای دیگر» متاسفانه این روند مدت‌هاست که در رادیو رواج پیدا کرده است از نقد و بررسی جدی فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیون در برخی برنامه‌های تخصصی رادیو تا بهانه به دست دادن بسیاری از اتفاقات سیما به برنامه‌های ترکبی و طنز صدا، به طوری که تا چند روز موضوع و محتوای برنامه خود را تامین کنند.گاهی وقت‌‌ها گویی رادیویی‌ها می‌نشینند و می‌بینند که تلویزیون چه کرده است و چه می‌کند و براساس آن،‌ موضوع و محتوای کاری خود را تعیین و تامین می‌کنند و این در حالی است که رادیو همان‌طور که گفته شد، رسانه پیشکسوت‌تر است و کارکرد و وظیفه متفاوت و مشخصی دارد...

آیا می دانیم این که تکرار و تقلید از رسانه‌ای دیگر شنوندگانشان را آزرده خاطر می‌کند؟ خیلی وقت‌‌ها تقلید رسانه از رسانه ارتباط چندانی با موضوع، محتوا و متن برنامه رادیویی در حال پخش هم ندارد بلکه اتفاق ناخوشایندتری می‌افتد، این که مجریان رادیو تکیه کلام‌‌های متداول مجموعه‌های تلویزیون را ورد زبان خود قرار می‌دهند و مدام تکرارشان می‌کنند. این مساله متاسفانه ریشه در رویای تلویزیونی شدن برخی مجریان رادیو دارد که گاهی به تکرار و تقلید از تلویزیون اصرار می‌ورزند.

تقلید یک رسانه از رسانه‌ای دیگر یا یک مجری رادیو از یک بازیگر تلویزیون به هر بهانه و توجیهی که باشد، یک نتیجه قطعی دارد و آن هم شکستن هویت رسانه مقلد است که در نهایت موجب فرار و دلزدگی مخاطبش می‌شود.

فاطمه رحیمی‌