خودروهای سرگردان در جستجوی پارکینگ

در کلانشهر تهران ، با 5/7 میلیون جمعیت که هر کدام روزانه به طور متوسط، 5/1 سفر 7کیلومتری انجام می دهند، روزانه 13میلیون

کد خبر: ۱۵۸۲۳

سفر صورت می گیرد و 22درصد این سفرها با خودروهای شخصی و خود شهروندان انجام می شود که در این ارتباط ، یافتن محل امن و بی دغدغه پارک برای خودرو در خیابان های شهر تهران به رویایی دست نیافتنی تبدیل شده است . معضل کمبود مکان پارک خودرو در سطح شهر، برای همه شهروندان تهرانی ملموس است . بر اساس آمار منتشر شده از سوی سازمان ترافیک ، 60درصد وسایل نقلیه ای که در محدوده شهر تهران تردد می کنند، به دنبال محلی برای پارک خودرو هستند که این مساله باعث ایجاد ترافیک و شلوغی در خیابان ها و تقاطع ها می شود و حجم ترافیک شهری را افزایش می دهد. از تبعات این معضل می توان از افزایش آلاینده های هوا و آلودگی های صوتی و بالا رفتن آمار تصادفات حاشیه ای و خسارات پیش بینی نشده دیگر نام برد. شهر تهران ، در حال حاضر 524هزار متر مربع سطح پارکینگ عمومی در قالب 314واحد پارکینگ عمومی طبقاتی و همسطح دارد که فقط گنجایش 20هزار محل پارک خودرو دارند و از این مقدار، تنها 12واحد که سطح آن حدود 63هزار متر مربع است ، به شهرداری تعلق دارد و الباقی آن که حدود 461هزار متر مربع است ، سرمایه گذاری بخش خصوصی است که بیشتر به قبل از انقلاب مربوط است ؛ آمار اعلام شده نمایانگر میزان اندک سرمایه گذاری دولت در این بخش است . طبق طرحهای مصوب تفصیلی برای کلانشهر تهران ، یک میلیون متر مربع سطح پارکینگ پیشنهاد شده است که با توجه به جمعیت 5/7 میلیون نفری این شهر و افزایش بی رویه اراضی با کاربری های اداری ، تجاری و خدماتی ، مطمئنا کافی نخواهد بود. محل پارک هر خودرو با احتساب فضاهای عبوری و رامپهای لازمه سطحی حدود 35تا 40متر مربع نیاز دارد، که بدون لحاظ کردن قیمت زمین ، هزینه ساخت هر واحد پارکینگ ، مبلغی حدود 3میلیون تومان را در بر دارد و پارکینگ های مکانیزه نیز در سطحی به مساحت 25تا 30متر مربع در ارتفاع ، حدود 40فضا برای پارک خودرو مهیا می کنند که اینها می تواند بهترین سیستم در محلهایی باشند که زمین با ارزش و گران است . این نوع پارکینگ ها که به پارکینگ های مکانیزه معروف شده اند، در کشور ژاپن بازدهی خوبی داشته اند و می توانند در محدوده هایی از شهر تهران که بافت فشرده تجاری دارند، مانند بازار تهران ، مورد استفاده قرار گیرند. هزینه ساخت این گونه پارکینگ ها به علت استفاده از تجهیزات الکترونیکی و مکانیکی و فناوری خارجی آن بسیار گزاف است . شهر تهران ، 2نمونه از پارکینگ های مکانیزه را در سالهای اخیر تجربه کرده است ، اما به علت نبود فرهنگ استفاده از این نوع پارکینگ ها، شهروندان تهرانی به این سیستم ها اعتمادی ندارند. آنها معتقدند زمان قطع برق ، باید ساعتها در انتظار تحویل خودروی خود سرگردان شوند و علاقه دارند خودروی خود را در جایی که از سازه بتونی قوی بهره مند است و کف و سقف آن از بتون مستحکم ساخته شده است ، پارک کنند. در ابتدای پیشنهاد اجرای طرح ترافیک ، مقرر بود پارکینگ های عمومی بزرگ چندین طبقه ای در جایی که معمولا تعویض وسایل نقلیه زیاد انجام می شود، احداث گردد (پارکینگ بیهقی ) و با تدارک ناوگان عمومی حمل و نقل - که در همجواری این نوع پارکینگ ها مستقر خواهند بود - نسبت به جابه جایی مسافران درون شهری اقدام شود. اساس این طرح نیز بر مبنای تمرکز زدایی وسایل نقلیه درون شهری بود، تا مردم با حمل و نقل مناسب عمومی به مرکز شهر منتقل شوند، ولی به دلیل نبود اجرای دقیق مفاد طرح که ساخت پارکینگ های بزرگ و تقویت ناوگان حمل و نقل عمومی مسافر بود، طرح نتوانست از موفقیت های پیش بینی شده بهره مند شود و فروش مجوز ورود به حیطه حفاظت شده طرح نیز محلی برای کسب درآمد شهرداری شد. برای تامین هزینه ساخت پارکینگ های بزرگ و طبقاتی مورد نیاز شهر، مقرر بود هر شخص حقیقی که ساختمانی را در سطح محدوده خدماتی شهر تهران می سازد، اگر طبق ضوابط و مقررات شهرسازی ، کسری پارکینگ داشته باشد، او را جریمه کنند و وجوه جریمه در صندوقی به نام صندوق پارکینگ ذخیره شود، ولی متاسفانه صندوق پارکینگ تشکیل نشد. جرایم کسری پارکینگ از سوی شهرداری از شهروندان اخذ شد؛ اما وجوه حاصل از دریافت جرایم ، در ساخت پارکینگ های بزرگ و طبقاتی هزینه نشد. با توجه به گسترش بدون برنامه سطوح تجاری ، خدماتی و اماکن عمومی در سطح پایتخت و افزایش فزاینده تعداد خودروهایی که در محدوده داخل این کلانشهر تردد می کنند، ساخت پارکینگ های بزرگ و طبقاتی و حتی مکانیزه در مناطق مطالعه شده تهران بزرگ از ضروریات اصلی محسوب می شود. اگر تفکر ما این گونه باشد که ساخت پارکینگ در مناطق پرتردد مرکزی ، حتی مراکز تجاری و اداری تازه تاسیس شمال شهر به معنای ورود یک خودرو به این گونه مناطق و محدوده هاست ، نباید در این مناطق پارکینگ بسازیم ، تفکری اشتباه است ، زیرا بافت تجاری و اداری شهر تهران شکل یافته است و ایجاد تغییر در این بافت ، زمان بسیاری می طلبد. زمینهایی که غالبا می توانند جوابگوی ساخت پروژه های پارکینگ طبقاتی باشند، در بافت شهر شکل گرفته اند و بدین لحاظ از ارزش اقتصادی بالایی برخوردارند و میزان سرمایه گذاری در ساخت این گونه پروژه های شهری نیز کلان است و با توجه به این گونه کاربری ها، پروژه ساخت پارکینگ های طبقاتی از سود قابل توجهی برخوردار نیست و بدین لحاظ، بخش خصوصی در ساخت این گونه پروژه ها سرمایه گذاری کلانی نمی کنند باید بیشترین سرمایه گذاری در این بخش از سوی دولت صورت پذیرد. شهرداری می تواند با اعطای تغییر کاربری قسمتهایی از اراضی ، به تجاری و ایجاد جاذبه برای سرمایه گذاری مالکان این گونه اراضی شهری را به ساخت پارکینگ های طبقاتی راغب کند. به طور مثال ، برای اراضی ای که در طرحهای مطالعه شده تفضیلی قابلیت های لازم کاربری پارکینگ دارند، برای زیرزمین ها و طبقات بالای همکف به کاربری پارکینگ و طبقه همکف به کاربری تجاری پروانه صادر کنند و برای خود سودی قائل نشوند و در این ارتباط، بانکها و موسسات اعتباری نیز با اعطای تسهیلات ویژه اعتباری ، بخش خصوصی را برای سرمایه گذاری در این بخش حساس راغب کنند.