اندر تفاوت های لیگ برتر و جی لیگ ژاپن رفتار حرفه ای گمشده فوتبال ایران

لیگ برتر فوتبال ایران هفتمین سال فعالیت حرفه ای خود را پشت سر می گذارد و در 6 دوره گذشته، تیم های مختلفی قهرمان شده اند

کد خبر: ۱۵۶۳۱۹

که در دوره بعدی با مشکلات عدیده ای مواجه شده و افول کرده اند.
وقتی لیگ برتر را با لیگ آزادگان یا لیگ قدس و حتی تخت جمشید مقایسه می کنیم به تفاوت های بسیار زیادی می رسیم. هر یک از این لیگ ها در کشورهای مختلف برگزار می شود فقط با نامی دیگر. حال در این میان برترین لیگ ما یعنی لیگ برتر در مقایسه با دیگر لیگ های آسیایی از جمله لیگ ژاپن در سطح بسیار پایین تری قرار دارد و حتی می توان گفت قابل مقایسه نیست. هر چه به ماهیت لیگ برتر فوتبال ایران پی می بریم و در آن کنکاش می کنیم، متوجه می شویم نه تنها پیشرفتی نسبت به لیگ های دیگر به نام آزادگان و... حاصل نشده، بلکه پسرفت هایی نیز به چشم می خورد.
با همه این تفاوت ها می خواهیم به وضعیت و اختلافاتی که میان لیگ برتر و جی لیگ ژاپن وجود دارد، بپردازیم تا شاید معنا و مفهوم حرفه ای را بفهمیم. جی لیگ از سال 1992 به صورت حرفه ای آغاز شد و از همان ابتدا همه چیز طبق اصول حرفه ای به حرکت درآمد، اما در ایران و پس از گذشت 6 دوره چیزی به نام حرفه ای وجود ندارد. راستی حرفه ای بودن یعنی چه؛ از نام حرفه ای چگونه استفاده می کنیم؛ آیا فقط به صورت ابزاری است یا نوشتاری؛ آیا فقط شماره بازیکنان، پول های دریافتی، مدل موها، لباس ها و خودروها تغییر کرده یا در مستطیل سبز هم تغییراتی حاصل شده است؛ در فوتبال حرفه ای و به صورت کلی در ورزش علمی و عملی، موفقیت و استمرار آن به قواعد و اصول مشخصی بستگی دارد. متاسفانه وقتی وارد یکی از باشگاه های لیگ برتری می شوید کمتر با قواعد حرفه ای مواجه خواهید شد؛ البته باید در این زمینه سپاهان اصفهان را مستثنا از دیگران دانست، چرا که آنها راه حرفه ای را بخوبی آموخته اند و خیلی زودتر از بقیه باشگاه ها از مرز ایران گذشتند.

چگونه حرفه ای شویم؛

برای حرفه ای شدن به این تشکیلات نیاز است:
1- سازمان اداری و تشکیلاتی و قانونمند که شامل هیات مدیره، مدیریت، مسائل مالی، اداری و حقوقی است.
2- ساختار و سازه های فیزیکی به این معنا که هر باشگاه باید دارای کمپ، زمین تمرین و ورزشگاهی برای مسابقه باشد.
3- سازندگی و توجه به تیم های پایه و استفاده از مربیان بادانش و برجسته.
4- سازمان اقتصادی و درآمدزایی و بحث مارکتینگ مطرح می شود، چرا که باشگاه باید به ثبات درآمد برسد. در یک دسته بندی کلی، مجموعه یک سازمان یا باشگاه ورزشی به 2عامل سخت افزاری (پول، امکانات مالی و اقتصادی، ورزشگاه، زمین تمرین و مسابقه، لوازم ورزشی و آموزشی و...) و نرم افزاری (نیروی انسانی، مدیریت و کادر اجرایی و پشتیبانی، کادر فنی، بازیکن ، هواداران و...) برای فعالیت مناسب و کسب موفقیت نیازمند است. البته در این زمینه، نقش مدیرعامل و نیروهایش در عملیاتی کردن اصول و قواعد علمی و عملی در داخل و خارج زمین بسیار مهم و تاثیرگذار است.اما چرا باشگاه های ژاپنی در این زمینه به موفقیت رسیده اند؛ آنها از همان ابتدا راه و روش حرفه ای بودن را بخوبی رعایت کرده اند و اینک پس از گذشت 15 سال برترین لیگ آسیا محسوب می شوند.

پیش به سوی خصوصی سازی

تیم های ژاپنی راه خصوصی سازی را در پیش گرفتند و از چتر حمایتی دولت خارج شدند. حرفه ای شدن رابطه مستقیمی با خصوصی سازی دارد و تنها خصوصی سازی می تواند بستر مناسبی برای حرکت رو به جلو به وجود آورد.
متاسفانه در فوتبال ایران افراد حقیقی یا شرکت های خصوصی رغبتی برای تیمداری ندارند، چرا که در مقابل ارگان های دولتی با مشکل مواجه می شوند. نبود حداقل امکانات و توجه نداشتن به تیم های خصوصی نظیر استقلال اهواز، عرصه را برای چنین افرادی تنگ کرده است. اما دولت در این زمینه چه کاری باید انجام دهد؛ واگذاری زمین و تسهیلات بلندمدت برای ترغیب بخش خصوصی به منظور ایجاد باشگاه های ورزشی با اولویت شهرهایی که استعداد در آن به وفور یافت می شود و رعایت تعاریف واقعی خصوصی بودن باشگاه های ورزشی، تقویت و حمایت اتحادیه باشگاه های ورزشی از طریق سازمان تربیت بدنی به منظور بررسی و امتیازدهی برای ایجاد باشگاه ها و اعمال نظارت های صنفی مشابه با دیگر کشورهای پیشرفته، ایجاد آکادمی فوتبال برای تربیت و آموزش مربیان جوان در این رشته و خارج کردن انحصاری مربیگری در فوتبال کشور با توجه به تعداد اندک آنان و نیز آشنایی با پیشرفت های علمی از طریق فدراسیون و ایجاد تمهیدات لازم به منظور کشف و جذب استعدادهای فوتبال و هدایت آنان برای پشتوانه سازی و رفع کاستی های موجود از جمله نکاتی است که می تواند به بروز و ظهور باشگاه های خصوصی بینجامد.
متاسفانه و با توجه به زمان اندکی که تا موعد مقرر فیفا باقی مانده است، هیچ تلاشی در این خصوص صورت نگرفته و فوتبال ما همچنان در مسیر دولتی قرار دارد و مشخص نیست چه زمانی قرار است به دستورات فیفا جامه عمل بپوشانیم! این در حالی است که در ژاپن از چند سال پیش این قواعد در دستور کار قرار گرفته و حالا آنها به چیزهایی فراتر از آنچه ما هنوز در رویای آن هستیم، می اندیشند.

بازیکنان خارجی یا منبع درآمد

ژاپنی ها وقتی تصمیم گرفتند به فوتبال حرفه ای رو بیاورند، با استخدام بازیکنانی نظیر زیکو، گیدو بوخوالد و... و مربیان بادانش بستر را برای حرفه ای شدن فراهم کردند.اما در فوتبال ما بازیکنان خارجی درجه ششم و هفتم استخدام می شوند که بزرگترین تیم هایشان ایرانی بوده است. آنها هیچ نام و نشانی نداشته و با پول های اندکی که عایدشان می شود، دنبال سپری کردن وقت هستند و غیر از چند مربی انگشت شمار، چیزی را به فوتبال ایران ارزانی نداشته اند.اما در جذب این ستاره های ناشناخته چه کسانی سود می برند و متضرر می شوند؛ وقتی تیمی متعلق به نهاد دولتی باشد به طور حتم حضور چند بازیکن خارجی می تواند برای بعضی از افراد، سود خوبی داشته باشد و به طور حتم چنین دوستانی از حضور بازیکنان خارجی به سودهای سرشاری دست می یابند و بیچاره آن هوادار یا مدیریت و آن ارگان دولتی که از پرداخت این مبالغ متضرر شده اند. بحث مربیان خارجی که بیشتر با نام های ویچ وارد این فوتبال شده اند به جای خود. در مقابل، ژاپنی ها با استخدام مربیانی نظیر فیلیپ تروسیه، زیکو و ایویکا اوسیم جهش فوق العاده ای طی سال های اخیر داشته اند که به فتح 3 جام ملت های آسیا توسط چشم بادامی ها و قهرمانی در لیگ قهرمانان آسیا می توان اشاره کرد.

مدیریت، معضل ورزش حرفه ای

مدیریت فوتبال، ابزار سیاسی نیست و نباید از این ورزش به عنوان یک وسیله استفاده کرد. فوتبال به یک مدیریت پیچیده و تمام و کمال نیاز دارد.
در فوتبال حتی کوچک ترین حرکات به بزرگترین شایعات و حاشیه ها تبدیل می شود. ضعف مدیریت در فوتبال تبعات نامطلوبی بر جای می گذارد؛ مثلا به دلیل تکمیل نکردن فهرست استقلال، این تیم پرافتخار از حضور در لیگ قهرمانان آسیا حذف شد و... .
در ژاپن توان مدیریتی آنقدر بالاست که مسابقه های جام بین قاره ای و سپس جام باشگاه های جهان در این کشور برگزار می شود و خواهد شد. چشم بادامی ها به سطحی از مدیریت در این رشته رسیده اند که توانایی برگزاری تورنمنت های بزرگ ازجمله جام جهانی را نیز دارند.کشوری که از سال 1992 به سوی حرفه ای شدن حرکت کرد پس از گذشت یک دهه توانست جام جهانی هفدهم را میزبانی کند و به خوبی نیز از عهده آن برآید. توان مدیریتی در ورزش کشور به صورت بالقوه زیاد است و ضرورت دارد از تجارب استفاده بهینه شود.ورزش حرفه ای نیازمند یک رفتار حرفه ای است. شأن فوتبال و سطح این رشته باید حفظ شده و پیروی از قانون، جایگزین حاشیه ها شود. باید در مدیریت باشگاه ها از قواعد و قوانین پیروی و از مدیران باتجربه استفاده کنیم. تا زمانی که فوتبال به عنوان یک ابزار سیاسی تلقی شده و از تجربه اهل فوتبال و مدیریت کلان استفاده نشود، موفق نخواهد شد. مسائل تیمداری ازجمله خرید و فروش بازیکنان، ورود مدیران سیاسی به باشگاه ها از یک سو، این نوع باشگاه ها را از اهداف اصلی خود دور کرده، از سوی دیگر توان بخش خصوصی را برای ورود به عرصه ورزش و رقابت با این قبیل باشگاه ها سلب می کند. باشگاه های دولتی آنقدر گسترده شده اند که خود به صورت یک معضل بزرگ درآمده اند.در لیگ ایران، بازیکن حرفه ای و قرارداد حرفه ای به روشنی تعریف نشده است. اما در فوتبال ژاپن، هر یک از بازیکنان به خوبی با قوانین فوتبال حرفه ای، قراردادها، پاداش ها، جریمه ها، تمرین، تغذیه و حتی نوع غذا خوردن و خوابیدن در زمان مناسب استراحت و... آشنا هستند و شما کمتر حاشیه ای را در جی لیگ شاهد هستید. آنها با توجه به شناختی که از قوانین دارند هیچگاه بی مورد لب به اعتراض نمی گشایند و هر کسی اعم از مدیر که در راس هرم است و نقش اساسی و محوری دارد، تا تدارکاتچی به وظایف خود آشنا و ثمره آن موفقیت فوتبال این کشور در 15 سال اخیر است. بی شک تا تعریف روشنی از حرفه ای شدن نداشته باشیم و اصول بدیهی آن را نادیده بگیریم، نتیجه این می شود که حرفه ای شدن را تنها در پول خرج کردن آن جستجو کنیم .مخلص کلام این که تدوین قوانین حرفه ای شدن ورزش و بویژه در رشته ای جذاب چون فوتبال ضروری است و گریزی از آن نیست.