بزرگترین کتابخانه غرب آسیا در اراک
استان مرکزی با برنامهریزی و اجرای طرحهای فرهنگی بزرگ در آستانه تحولی بزرگ قرار دارد که میتواند نقشه فرهنگی آن را برای دهههای آینده ترسیم کند. در شرایطی که شمار قابلتوجهی از جمعیت این استان را جوانان و دانشآموزان تشکیل میدهند و نیاز به دسترسی به منابع مطالعاتی هر روز بیشتر میشود، توسعه کتابخانهها به ضرورتی فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده است.
حالا کتابخانهها نه فقط محل نگهداری کتاب، بلکه مکانی برای شکلگیری سرمایه اجتماعی، تمرین گفتوگو، تقویت مهارت تحلیل و ایجاد عدالت آموزشی است. در میانه این نیاز روبهگسترش، خبر بهرهبرداری قریبالوقوع بزرگترین کتابخانه خاورمیانه در اراک با زیربنای ۱۸ هزار و ۵۰۰ مترمربع، نقطهعطفی در تاریخ فرهنگی استان بهشمار میرود. این پروژه عظیم میتواند کل منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و اراک را به یکی از پایگاههای اصلی تولید و تبادل دانش در غرب کشور تبدیل کند. با اینحال، واقعیت آماری نشان میدهد تعداد کتابخانههای موجود هنوز متناسب با حجم جمعیت و نیازهای آموزشی استان نیست و گسترش زیرساختها باید با شتاب بیشتری ادامه یابد تا این فرصت تاریخی به شکوفایی کاملبرسد.
اگرچه استان مرکزی اکنون ۷۳ کتابخانه نهادی و ۹کتابخانه مشارکتی دارد اما نیاز جامعه، بهویژه با توجه به اینکه یکسوم جمعیت استان را دانشآموزان تشکیل میدهند، فراتر از ظرفیت فعلی است. در همین زمینه علی میرزایی، معاون توسعه مدیریت و منابع انسانی استاندار مرکزی با تأکید بر اهمیت توسعه فضاهای فرهنگی، در جریان بازدید از کتابخانه مرکزی اراک گفت: «کتابخانهها فقط محلی برای امانت گرفتن کتاب نیستند؛ آنها هستههای زنده تعامل فرهنگیاند. ما امروز با نسلی مواجهیم که نیاز دارد مهارت گفتوگو، پژوهش و تحلیل را در فضاهای امن و استاندارد تمرین کند. کتابخانه، اگر درست تجهیز و مدیریت شود، یکی از مؤثرترین ابزارهای ارتقای کیفیت زندگی فرهنگی جامعه است. به همین دلیل کتابخانه مرکزی اراک از نگاه ما نه یک پروژه عمرانی، بلکه یک ضرورت جدی فرهنگی است و استانداری با تمام ظرفیتها برای تکمیل آن تلاش خواهد کرد.» به گفته مسئولان کتابخانههای عمومی استان، این شبکه کتابخانهای در مجموع بیش از یک میلیون و ۸۴ هزار نسخه کتاب در اختیار مردم قرار میدهد اما توسعه این مراکز همچنان نیازمند منابع مالی پایدار و حمایت سازمانهای محلیاست.
اراک، میزبان بزرگترین کتابخانه خاورمیانه
پروژه کتابخانه مرکزی اراک که از سال ۱۳۹۳ آغاز شده، اکنون در مراحل پایانی قرار دارد. مدیرکل راه و شهرسازی استان مرکزی با اشاره به اهمیت این پروژه، در توضیح روند ساخت آن به جامجم، میگوید: «پروژهای با این گستردگی، یک کار معمولی و روزمره نیست؛ این کتابخانه با زیربنای ۱۸ هزار و ۵۰۰ مترمربع در هفت طبقه و در زمینی به مساحت بیش از ۶۰۰۰ مترمربع طراحی شده تا به مرکز فرهنگی غرب کشور تبدیل شود. از همان ابتدا تلاش کردیم مجموعهای بسازیم که همه اقشار جامعه بتوانند از آن بهرهمند شوند؛ از کودکان و نوجوانان تا نابینایان، پژوهشگران و هنرمندان باید بتوانند در این مکان با آرامش و به سهولت به کتابهای مورد نیازشان دسترسی داشته باشند.» جواد لنجابی با اشاره به امکانات گسترده این مجموعه ادامه میدهد: «در این کتابخانه بخشهای تخصصی متنوعی پیشبینی شده است؛ از مخزنهای اصلی کتاب، نسخ خطی، گالری و سالن آمفیتئاتر گرفته تا فضاهای مادر و کودک، کارگاههای آموزشی، کافه کتاب و بخشهای ویژه نابینایان و کمتوانان جسمی. ما تلاش کردهایم تنها یک ساختمان کتابخانهای نسازیم، بلکه یک شهر کوچک فرهنگی طراحی کنیم که بتواند به نیازهای چندبعدی مخاطبان پاسخ دهد.»
به گفته این مسئول، تاکنون حدود ۱۷۰۰ میلیارد ریال برای ساخت پروژه هزینه شده و برای تکمیل آن حدود ۱۵۰۰ میلیارد ریال دیگر نیاز است.
چالش منابع مالی و ضرورت تقویت زیرساختها
اگرچه آمار کتابخانههای فعال استان مرکزی قابلتوجه است اما کمبود منابع مالی یکی از چالشهای جدی نهاد کتابخانههای عمومی در استان مرکزی است. تحقق پرداخت نیم درصد درآمد شهرداریها به کتابخانهها، میتواند بخش مهمی از مشکل را برطرف کند.
معاون توسعه مدیریت و منابع انسانی استاندار مرکزی با انتقاد ازبرخی کوتاهیها درانجام تکالیف قانونی میگوید: «واقعیت این است که شهرداریها با مشکلات مالی قابل توجهی روبهرو هستند اما این موضوع نباید باعث شود وظایف قانونی مرتبط با کتابخانهها نادیده گرفته شود. اگر پرداخت سهم قانونی شهرداریها انجام نشود، کتابخانههای ما که همین حالا نیز با چالش تجهیز منابع و توسعه فضا روبهرو هستند، در آینده نزدیک با مشکلات جدیتری مواجه خواهند شد. توسعه فرهنگی بدون پشتیبانی مالی پایدار ممکن نیست.»
درحال حاضر کتابخانههای نهادی استان ۳۰هزار و ۲۸۱ مترمربع زیربنا دارند اما کارشناسان معتقدند که با توجه به جمعیت، این عدد باید بهطور قابلتوجهی افزایش یابد.
میرزایی همچنین نقش کتابداران را کمنظیر و تأثیرگذار توصیف کرده و تصریح میکند: «کتابداران امروز فقط ارائهدهنده کتاب نیستند؛ آنها مشاوران فرهنگی، راهنمایان آموزشی و حتی حامیان اجتماعی جامعهاند. کتابخانهها بدون نیروی انسانی حرفهای نمیتوانند نقش واقعی خود را ایفا کنند.»
اگرچه استان مرکزی اکنون ۷۳ کتابخانه نهادی و ۹کتابخانه مشارکتی دارد اما نیاز جامعه، بهویژه با توجه به اینکه یکسوم جمعیت استان را دانشآموزان تشکیل میدهند، فراتر از ظرفیت فعلی است. در همین زمینه علی میرزایی، معاون توسعه مدیریت و منابع انسانی استاندار مرکزی با تأکید بر اهمیت توسعه فضاهای فرهنگی، در جریان بازدید از کتابخانه مرکزی اراک گفت: «کتابخانهها فقط محلی برای امانت گرفتن کتاب نیستند؛ آنها هستههای زنده تعامل فرهنگیاند. ما امروز با نسلی مواجهیم که نیاز دارد مهارت گفتوگو، پژوهش و تحلیل را در فضاهای امن و استاندارد تمرین کند. کتابخانه، اگر درست تجهیز و مدیریت شود، یکی از مؤثرترین ابزارهای ارتقای کیفیت زندگی فرهنگی جامعه است. به همین دلیل کتابخانه مرکزی اراک از نگاه ما نه یک پروژه عمرانی، بلکه یک ضرورت جدی فرهنگی است و استانداری با تمام ظرفیتها برای تکمیل آن تلاش خواهد کرد.» به گفته مسئولان کتابخانههای عمومی استان، این شبکه کتابخانهای در مجموع بیش از یک میلیون و ۸۴ هزار نسخه کتاب در اختیار مردم قرار میدهد اما توسعه این مراکز همچنان نیازمند منابع مالی پایدار و حمایت سازمانهای محلیاست.
اراک، میزبان بزرگترین کتابخانه خاورمیانه
پروژه کتابخانه مرکزی اراک که از سال ۱۳۹۳ آغاز شده، اکنون در مراحل پایانی قرار دارد. مدیرکل راه و شهرسازی استان مرکزی با اشاره به اهمیت این پروژه، در توضیح روند ساخت آن به جامجم، میگوید: «پروژهای با این گستردگی، یک کار معمولی و روزمره نیست؛ این کتابخانه با زیربنای ۱۸ هزار و ۵۰۰ مترمربع در هفت طبقه و در زمینی به مساحت بیش از ۶۰۰۰ مترمربع طراحی شده تا به مرکز فرهنگی غرب کشور تبدیل شود. از همان ابتدا تلاش کردیم مجموعهای بسازیم که همه اقشار جامعه بتوانند از آن بهرهمند شوند؛ از کودکان و نوجوانان تا نابینایان، پژوهشگران و هنرمندان باید بتوانند در این مکان با آرامش و به سهولت به کتابهای مورد نیازشان دسترسی داشته باشند.» جواد لنجابی با اشاره به امکانات گسترده این مجموعه ادامه میدهد: «در این کتابخانه بخشهای تخصصی متنوعی پیشبینی شده است؛ از مخزنهای اصلی کتاب، نسخ خطی، گالری و سالن آمفیتئاتر گرفته تا فضاهای مادر و کودک، کارگاههای آموزشی، کافه کتاب و بخشهای ویژه نابینایان و کمتوانان جسمی. ما تلاش کردهایم تنها یک ساختمان کتابخانهای نسازیم، بلکه یک شهر کوچک فرهنگی طراحی کنیم که بتواند به نیازهای چندبعدی مخاطبان پاسخ دهد.»
به گفته این مسئول، تاکنون حدود ۱۷۰۰ میلیارد ریال برای ساخت پروژه هزینه شده و برای تکمیل آن حدود ۱۵۰۰ میلیارد ریال دیگر نیاز است.
چالش منابع مالی و ضرورت تقویت زیرساختها
اگرچه آمار کتابخانههای فعال استان مرکزی قابلتوجه است اما کمبود منابع مالی یکی از چالشهای جدی نهاد کتابخانههای عمومی در استان مرکزی است. تحقق پرداخت نیم درصد درآمد شهرداریها به کتابخانهها، میتواند بخش مهمی از مشکل را برطرف کند.
معاون توسعه مدیریت و منابع انسانی استاندار مرکزی با انتقاد ازبرخی کوتاهیها درانجام تکالیف قانونی میگوید: «واقعیت این است که شهرداریها با مشکلات مالی قابل توجهی روبهرو هستند اما این موضوع نباید باعث شود وظایف قانونی مرتبط با کتابخانهها نادیده گرفته شود. اگر پرداخت سهم قانونی شهرداریها انجام نشود، کتابخانههای ما که همین حالا نیز با چالش تجهیز منابع و توسعه فضا روبهرو هستند، در آینده نزدیک با مشکلات جدیتری مواجه خواهند شد. توسعه فرهنگی بدون پشتیبانی مالی پایدار ممکن نیست.»
درحال حاضر کتابخانههای نهادی استان ۳۰هزار و ۲۸۱ مترمربع زیربنا دارند اما کارشناسان معتقدند که با توجه به جمعیت، این عدد باید بهطور قابلتوجهی افزایش یابد.
میرزایی همچنین نقش کتابداران را کمنظیر و تأثیرگذار توصیف کرده و تصریح میکند: «کتابداران امروز فقط ارائهدهنده کتاب نیستند؛ آنها مشاوران فرهنگی، راهنمایان آموزشی و حتی حامیان اجتماعی جامعهاند. کتابخانهها بدون نیروی انسانی حرفهای نمیتوانند نقش واقعی خود را ایفا کنند.»
