گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
رادارها باران را میدزدند؟
در پی جنگ تحمیلی اخیر از سوی رژیم صهیونی و آمریکا زیرساختهای حیاتی کشور از جمله تجهیزات سازمان هواشناسی آسیبهای قابل توجهی دیدند. تخریب رادارها و ایستگاههای هواشناسی در استانهای بوشهر، خوزستان و تهران، علاوه بر ایجاد خلل در فرآیند پایش جو، پرسشهای جدی درباره تأثیر این آسیبها بر پیشبینیهای جوی، هشدارهای سیل و طوفان و نیز برخی شایعات فضای مجازی پیرامون تغییر الگوی بارشها ایجاد کرد.
در همین راستا، جامجم در گفتوگویی با دکتر سحر تاجبخش رئیس سازمان هواشناسی کشور ضمن بررسی جزئیات خسارتهای وارده و ابهامات علمی مطرح شده، وضعیت فعلی رادارها، چالشهای پیش روی پیشبینیهای کوتاهمدت و همچنین چشمانداز بارندگی و افزایش دمای هوا در تابستان پیش رو را بررسی کرده است.
در جنگ تحمیلی سوم زیرساختها و تجهیزات سازمان هواشناسی تا چه حد آسیب دیدهاند؟
در جنگ اخیر متأسفانه بخش زیادی از تجهیزات سازمان هواشناسی آسیب دید. دو رادار هواشناسی در استانهای بوشهر و خوزستان بهطور صددرصد از مدار خارج شدند. همچنین ۴۰ایستگاه در سراسر کشور تخریب شده است. در تهران، ساختمان ستاد مرکزی و مرکز علوم جوی و اقیانوسی در اثر موج انفجار آسیب جدی دیدند. افزون بر این در جنگ تحمیلی سوم رئیس ایستگاه فرودگاهی اداره کل هواشناسی استان بوشهر نیز به شهادت رسید.
در فضای مجازی اخباری دست به دست میشود مبنی بر اینکه آسیب به رادارها در منطقه باعث ورود سامانههای جوی به کشور شده است. آیا این ادعا صحت دارد؟
درخصوص رادارهای هواشناسی اساسا باید گفت آنها برای آشکارسازی پدیدههای بارشی استفاده میشوند و با ارسال امواج الکترومغناطیس بهصورت پالسی و بازگشت از هدف قطره آب یا کریستال یخ ایجاد میشود. حداکثر پوششی که این رادارها میدهند ۲۵۰کیلومتر است و برای فواصل دورتر، پرتوهای آنها بهدلیل انحنای زمین از جو خارج میشود و امواج به مناطق دورتر نمیرسند. بهعنوان مثال اگر بارشی در مناطق غرب رخ داده باشد، نمیتوان علت آن را از بین رفتن رادارها در جنوب ایران دانست.
بیشتر در این خصوص توضیح میدهید.
یکی از ویژگیهای اصلی این رادارها، بهویژه امواج با فرکانس باند X که بیشتر رادارهای هواشناسی ایران_ و حتی رادارهای نظامی_ دارند این است که تغییر فازی برای قطره آب و کریستال یخ ایجاد نمیکنند. زیرا اساسا جذب انرژی در آنها بسیار ضعیف است و اغلب انرژی از آنها عبور میکند. برآورد انرژی جو برای اینکه در مساحتی به شعاع برد یک رادار هواشناسی (مثلا ۲۵۰کیلومتر) بارشی به میزان یک میلیمتر در ساعت اتفاق بیفتد، معادل انرژی آزادشده ۱۰۰میلیون تن CNG است. یا بهعبارت دیگر اگر فرضا برق تولیدی یک منطقه صدمگاوات باشد، این انرژی میتواند ۵۰ساعت برق آن منطقه را تأمین کند. بنابراین سامانههای جوی انرژی بسیار عظیمی دارند و با رادارهای هواشناسی و غیرهواشناسی قابل تغییر نیستند.
بدین ترتیب چنین مسألهای تقریبا غیرممکن است؟
انرژیای که یک پالس رادار با توان پیک ۲۰۰۰کیلووات تولید میکند، کمتر از ۲×۱۰ به توان ۵ژول است. یعنی برای تولید انرژی معادل آن مقدار بارش، حداقل به چندین هزار رادار هواشناسی نیاز داریم. بنابراین راهاندازی چنین سامانههایی با رادارهای صفحهای ممکن نیست. بهعبارت دیگر ادعای افزایش بارش بهدلیل آسیب دیدن رادارها فاقد بنیاد علمی معتبر است. این ادعا ناشی از اشتباه در درک مهندسی رادار و نادیده گرفتن اصول بدیهی فیزیک جو است چراکه حتی پیش از نابودی این سامانهها نیز بارشهای بسیار خوبی در جنوب کشور و عراق داشتیم. با این فرضیه چگونه میتوان این بارشها را توجیه کرد؟ تغییرات آب و هوا نیازمند توان و انرژی بسیار زیادی است که رادارها قادر به انجام آن نیستند.
با توجه به اینکه تغییر اقلیم الگوی بارشها در ایران را نامنظم کرده است، نبود دادههای لحظهای این رادارها چه تأثیری بر دقت پیشبینیهای کوتاهمدت (بهویژه هشدار سیل و طوفان) در استانهای غربی و مرکزیدارد؟
قطعا یکی از ابزارهایی که برای پایش جو و آشکارسازی مخاطرات طبیعی در هواشناسی استفاده میشود رادارها هستند. اگر هر کدام از این رادارها را به هر دلیل از دست بدهیم و نتوانیم جایگزین کنیم، قطعا یکی از ابزارهای پایش جو را کم داریم و هشدارها و پیشبینیها ممکن است با دقت کمتری انجام شوند. البته همکاران ما در مراکز پیشبینی سراسر کشور تلاش میکنند، بهویژه در بهار که فصل گذار است، بهترین پیشبینیها را با امکانات موجود انجام دهند.
در حال حاضر تعداد رادارهای موجود در کشور چقدر است؟
بهطور کلی ۱۰رادار در کشور داشتیم که این مقدار بسیار کمتر از رادارهای مورد نیاز کشور بود. چون ما به ۲۶رادار نیاز داریم. در این بین البته دو رادار خریداری شده که متأسفانه در جریان جنگهای اخیر و بهدلیل تحریمهای موجود هنوز نتوانستهایم این تجهیزات را وارد کشور کنیم. از میان رادارهای موجود، ۸۰درصد رادار شیراز بهدلیل عدم توانایی در خرید تجهیزات اصلی ناشی از تحریمها از مدار خارج شده است. رادارهای بوشهر و اهواز نیز در جنگ اخیر صددرصد از مدار خارج شدند. با این توضیحات، اکنون تعداد رادارهای فعال در کشور هفتمورداست.
تابستان گرمتری در راه است
افزایش دمای هوا در تابستان همواره یکی از دغدغههای شهروندان بوده است. زیرا به افزایش مصرف آب و برق نیز منجر میشود. دکترسحر تاجبخش رئیس سازمان هواشناسی کشور درباره پیشبینی بارش و افزایش دما در ماههای پیش رو به جامجم میگوید: اگرچه در اسفند سال گذشته و فروردین امسال بارشهای خوبی را در غرب کشور داشتیم اما همچنان در فلات ایران و شهرهای بزرگی مثل تهران و مشهد با مشکل کمآبی مواجه هستیم. چون ذخایر سدها همچنان بسیار کم است. بنابراین در تابستان امسال نیز مشکلات کمآبی را در کلانشهرها خواهیم داشت.
او خاطرنشان میکند: امسال «النینو» که یک پدیده اقلیمی جهانی است و از تغییرات بادها و دمای سطح دریا در مناطق مدارگانی اقیانوس آرام پدید میآید در کره زمین فعال است و تجربه نشان میدهد در چنین شرایطی بارشهای تابستانه کممیشود. البته ما در حالت عادی بارشهای تابستانه زیادی در کشور نداریم و فقط در بخشهای جنوبی بارش رخ میدهد. با این حال اگر سامانههای موسمی هند و پاکستان فعال باشند، روی فلات ایران نیز تأثیر میگذارند.
دکتر تاجبخش درباره افزایش دما نیز توضیح میدهد: امسال طبق تجربه، فعالیت سامانههای بارشی کمتر میشود اما فعالیت امواج گرمایی بیشتر خواهد بود و تابستان گرمتری را خواهیم داشت. اگر الگوهای بزرگمقیاس تغییر زیادی نکنند، دادههای کنونی نشان میدهند که تا پایان بهار بارشها نرمال و فراتر از آن خواهند بود. همچنین پاییز امسال نیز بارشهای قابل قبولی خواهیم داشت.
در جنگ تحمیلی سوم زیرساختها و تجهیزات سازمان هواشناسی تا چه حد آسیب دیدهاند؟
در جنگ اخیر متأسفانه بخش زیادی از تجهیزات سازمان هواشناسی آسیب دید. دو رادار هواشناسی در استانهای بوشهر و خوزستان بهطور صددرصد از مدار خارج شدند. همچنین ۴۰ایستگاه در سراسر کشور تخریب شده است. در تهران، ساختمان ستاد مرکزی و مرکز علوم جوی و اقیانوسی در اثر موج انفجار آسیب جدی دیدند. افزون بر این در جنگ تحمیلی سوم رئیس ایستگاه فرودگاهی اداره کل هواشناسی استان بوشهر نیز به شهادت رسید.
در فضای مجازی اخباری دست به دست میشود مبنی بر اینکه آسیب به رادارها در منطقه باعث ورود سامانههای جوی به کشور شده است. آیا این ادعا صحت دارد؟
درخصوص رادارهای هواشناسی اساسا باید گفت آنها برای آشکارسازی پدیدههای بارشی استفاده میشوند و با ارسال امواج الکترومغناطیس بهصورت پالسی و بازگشت از هدف قطره آب یا کریستال یخ ایجاد میشود. حداکثر پوششی که این رادارها میدهند ۲۵۰کیلومتر است و برای فواصل دورتر، پرتوهای آنها بهدلیل انحنای زمین از جو خارج میشود و امواج به مناطق دورتر نمیرسند. بهعنوان مثال اگر بارشی در مناطق غرب رخ داده باشد، نمیتوان علت آن را از بین رفتن رادارها در جنوب ایران دانست.
بیشتر در این خصوص توضیح میدهید.
یکی از ویژگیهای اصلی این رادارها، بهویژه امواج با فرکانس باند X که بیشتر رادارهای هواشناسی ایران_ و حتی رادارهای نظامی_ دارند این است که تغییر فازی برای قطره آب و کریستال یخ ایجاد نمیکنند. زیرا اساسا جذب انرژی در آنها بسیار ضعیف است و اغلب انرژی از آنها عبور میکند. برآورد انرژی جو برای اینکه در مساحتی به شعاع برد یک رادار هواشناسی (مثلا ۲۵۰کیلومتر) بارشی به میزان یک میلیمتر در ساعت اتفاق بیفتد، معادل انرژی آزادشده ۱۰۰میلیون تن CNG است. یا بهعبارت دیگر اگر فرضا برق تولیدی یک منطقه صدمگاوات باشد، این انرژی میتواند ۵۰ساعت برق آن منطقه را تأمین کند. بنابراین سامانههای جوی انرژی بسیار عظیمی دارند و با رادارهای هواشناسی و غیرهواشناسی قابل تغییر نیستند.
بدین ترتیب چنین مسألهای تقریبا غیرممکن است؟
انرژیای که یک پالس رادار با توان پیک ۲۰۰۰کیلووات تولید میکند، کمتر از ۲×۱۰ به توان ۵ژول است. یعنی برای تولید انرژی معادل آن مقدار بارش، حداقل به چندین هزار رادار هواشناسی نیاز داریم. بنابراین راهاندازی چنین سامانههایی با رادارهای صفحهای ممکن نیست. بهعبارت دیگر ادعای افزایش بارش بهدلیل آسیب دیدن رادارها فاقد بنیاد علمی معتبر است. این ادعا ناشی از اشتباه در درک مهندسی رادار و نادیده گرفتن اصول بدیهی فیزیک جو است چراکه حتی پیش از نابودی این سامانهها نیز بارشهای بسیار خوبی در جنوب کشور و عراق داشتیم. با این فرضیه چگونه میتوان این بارشها را توجیه کرد؟ تغییرات آب و هوا نیازمند توان و انرژی بسیار زیادی است که رادارها قادر به انجام آن نیستند.
با توجه به اینکه تغییر اقلیم الگوی بارشها در ایران را نامنظم کرده است، نبود دادههای لحظهای این رادارها چه تأثیری بر دقت پیشبینیهای کوتاهمدت (بهویژه هشدار سیل و طوفان) در استانهای غربی و مرکزیدارد؟
قطعا یکی از ابزارهایی که برای پایش جو و آشکارسازی مخاطرات طبیعی در هواشناسی استفاده میشود رادارها هستند. اگر هر کدام از این رادارها را به هر دلیل از دست بدهیم و نتوانیم جایگزین کنیم، قطعا یکی از ابزارهای پایش جو را کم داریم و هشدارها و پیشبینیها ممکن است با دقت کمتری انجام شوند. البته همکاران ما در مراکز پیشبینی سراسر کشور تلاش میکنند، بهویژه در بهار که فصل گذار است، بهترین پیشبینیها را با امکانات موجود انجام دهند.
در حال حاضر تعداد رادارهای موجود در کشور چقدر است؟
بهطور کلی ۱۰رادار در کشور داشتیم که این مقدار بسیار کمتر از رادارهای مورد نیاز کشور بود. چون ما به ۲۶رادار نیاز داریم. در این بین البته دو رادار خریداری شده که متأسفانه در جریان جنگهای اخیر و بهدلیل تحریمهای موجود هنوز نتوانستهایم این تجهیزات را وارد کشور کنیم. از میان رادارهای موجود، ۸۰درصد رادار شیراز بهدلیل عدم توانایی در خرید تجهیزات اصلی ناشی از تحریمها از مدار خارج شده است. رادارهای بوشهر و اهواز نیز در جنگ اخیر صددرصد از مدار خارج شدند. با این توضیحات، اکنون تعداد رادارهای فعال در کشور هفتمورداست.
تابستان گرمتری در راه است
افزایش دمای هوا در تابستان همواره یکی از دغدغههای شهروندان بوده است. زیرا به افزایش مصرف آب و برق نیز منجر میشود. دکترسحر تاجبخش رئیس سازمان هواشناسی کشور درباره پیشبینی بارش و افزایش دما در ماههای پیش رو به جامجم میگوید: اگرچه در اسفند سال گذشته و فروردین امسال بارشهای خوبی را در غرب کشور داشتیم اما همچنان در فلات ایران و شهرهای بزرگی مثل تهران و مشهد با مشکل کمآبی مواجه هستیم. چون ذخایر سدها همچنان بسیار کم است. بنابراین در تابستان امسال نیز مشکلات کمآبی را در کلانشهرها خواهیم داشت.
او خاطرنشان میکند: امسال «النینو» که یک پدیده اقلیمی جهانی است و از تغییرات بادها و دمای سطح دریا در مناطق مدارگانی اقیانوس آرام پدید میآید در کره زمین فعال است و تجربه نشان میدهد در چنین شرایطی بارشهای تابستانه کممیشود. البته ما در حالت عادی بارشهای تابستانه زیادی در کشور نداریم و فقط در بخشهای جنوبی بارش رخ میدهد. با این حال اگر سامانههای موسمی هند و پاکستان فعال باشند، روی فلات ایران نیز تأثیر میگذارند.
دکتر تاجبخش درباره افزایش دما نیز توضیح میدهد: امسال طبق تجربه، فعالیت سامانههای بارشی کمتر میشود اما فعالیت امواج گرمایی بیشتر خواهد بود و تابستان گرمتری را خواهیم داشت. اگر الگوهای بزرگمقیاس تغییر زیادی نکنند، دادههای کنونی نشان میدهند که تا پایان بهار بارشها نرمال و فراتر از آن خواهند بود. همچنین پاییز امسال نیز بارشهای قابل قبولی خواهیم داشت.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
