نکته قابل توجه آنکه این روند توسعهای در شرایطی دنبال میشود که کشور در فضای خاص ناشی از «جنگ رمضان» و «دفاع مقدس سوم» قرار دارد؛ شرایطی که معمولا میتواند روند اجرای برنامههای عمرانی و اقتصادی را با کندی مواجه کند. بااینحال مسئولان استان تلاش کردهاند تا با برنامهریزی درست، خللی در اجرای پروژههای توسعهای ایجاد نشود و حتی با نگاه جهادی و استفاده از ظرفیتهای مردمی شتاب بیشتری بگیرد. از توسعه زیرساختهای آموزشی و ساخت هزاران کلاس درس گرفته تا حرکت به سمت انرژیهای تجدیدپذیر، گسترش کشاورزی نوین و تقویت مهارتهای فنی و امدادی در میان نیروهای بومی، مجموعهای از اقدامات در حال شکلگیری است که میتواند آینده اقتصادی و اجتماعی این استان را تحت تأثیر قرار دهد.
یکی از مهمترین حوزههایی که در سالهای اخیر مورد توجه جدی قرار گرفته، توسعه زیرساختهای آموزشی است. سیستانوبلوچستان بهدلیل پراکندگی جمعیت و رشد بالای دانشآموزان، همواره با کمبود فضای آموزشی مواجه بوده و همین مسأله برنامهریزی گسترده برای ساخت مدارس جدید را ضروری کرده است. در همین زمینه مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس این استان از اجرای یک عملیات گسترده عمرانی برای افزایش ظرفیت فضاهای آموزشی در استان خبر میدهد. میثم لکزایی، با اشاره به ابعاد این برنامه عمرانی به جامجم میگوید: «درحالحاضر ما در میانه یک عملیات بزرگ عمرانی در حوزه آموزش قرار داریم. هدفگذاری انجامشده ساخت ۸۵۰۰ کلاس درس در استان است و هماکنون عملیات اجرایی بیش از ۴۷۰۰ واحد آن در نقاط مختلف سیستانوبلوچستان با جدیت در حال انجام است. این پروژهها در مناطق شهری و روستایی دنبال میشوند تا بتوانیم بخشی از کمبود فضای آموزشی را جبران کنیم.» او با تأکید بر اینکه عدالت آموزشی تنها به ساخت ساختمان محدود نمیشود، ادامه میدهد: «یکی از اولویتهای مهم ما تأمین تجهیزات مورد نیاز مدارس است. در همین راستا بیش از ۲۰هزار واحد تجهیزات کلاسی تهیه و در مدارس استان توزیع شده است تا دانشآموزان بتوانند در شرایط مناسبتری تحصیل کنند و محیطهای آموزشی استانداردتری در اختیار داشته باشند.» لکزایی همچنین به اجرای برنامههای تکمیلی برای بهبود فضای مدارس اشاره و تصریح میکند: «طرح شهید عجمیان که در سالهای گذشته تجربه موفقی داشته است، امسال نیز با همکاری سپاه سلمان، ستاد اجرایی فرمان امام(ره) و گروههای جهادی ادامه خواهد یافت. در چهار سال گذشته سالانه حدود ۵۵۰ مدرسه بهسازی شده و هدف ما این است که مدارس استان در آغاز سال تحصیلی با فضایی شاداب آماده پذیرای دانشآموزان باشند.» به گفته او، در کنار این اقدامات طرحی با عنوان «مدرسه و طبیعت» نیز در دستورکار قرار گرفته که در قالب یک همکاری چندجانبه برنامه کاشت نهال در مدارس آغاز شده و در هر منطقه آموزشی حداقل هزار اصله نهال غرس خواهد شد. این اقدام علاوه بر ایجاد فضای سبز، میتواند محیط آموزشی را برای دانشآموزان جذابتر و باطراوتتر کند.
شبکه مهارتی برای مدیریت بحران
در کنار توسعه زیرساختها، توجه به مهارتآموزی و تقویت ظرفیتهای انسانی نیز بهعنوان یکی از محورهای مهم برنامههای استان دنبال میشود؛ موضوعی که در شرایط بروز حوادث طبیعی یا بحرانها اهمیت دوچندان پیدا میکند. در همین راستا پویش ملی «امداد ایران ماهر» با هدف سازماندهی نیروهای مهارتی و تخصصی برای مشارکت در عملیات امداد و بازسازی در سیستانوبلوچستان راهاندازی شده است. مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان با تشریح اهداف این پویش، میگوید: «پویش ملی امداد ایران ماهر با هدف ایجاد یک بانک اطلاعاتی از نیروهای متخصص داوطلب طراحی شده است تا در مواقع بروز حوادث طبیعی و سوانح غیرمترقبه بتوان از ظرفیت مهارتی مردم بهصورت سریع و سازمانیافته استفاده کرد. این طرح تلاش میکند توان فنی موجود در جامعه را به یک شبکه منسجم تبدیل کند.»
جلیل شهریاری با اشاره به گستردگی گروههای هدف این پویش اضافه میکند: «از مربیان، استادکاران، مهارتآموختگان، متخصصان فنی، اصناف، بازاریان، تشکلهای مردمی و گروههای جهادی دعوت کردهایم تا در این پویش ثبتنام کنند. هر فردی که مهارتی در حوزههای فنی دارد میتواند در این شبکه ملی حضورپیداکند ودرزمان بحران نقشآفرینی داشته باشد.»
او درباره رشتههای مورد نیاز در این طرح نیز توضیح میدهد: «رشتههایی مانند جوشکاری صنعتی وساختمانی، تأسیسات مکانیکی و گرمایشی، برق صنعتی و ساختمان، تعمیرات لوازمخانگی وخدمات فنی خودرو ازجمله مهارتهایی هستند که در شرایط بحران بیشترین کاربرد را دارند و به همین دلیل در اولویت این پویش قرار گرفتهاند.» به گفته مدیرکل آموزش فنی و حرفهای استان، هدف نهایی این طرح کاهش زمان بازسازی مناطق آسیبدیده و تقویت مشارکت اجتماعی در مدیریت بحران است؛ رویکردی که میتواند تابآوری جوامع محلی را در برابر حوادث افزایش دهد.
حرکت به سمت انرژیهای پاک
در کنار برنامههای آموزشی و مهارتی، توسعه زیرساختهای انرژی بهویژه انرژیهای تجدیدپذیر نیز در دستورکار مسئولان استان قرار گرفته است. سیستانوبلوچستان بهدلیل میزان بالای تابش خورشید از ظرفیتهای قابل توجهی برای تولید برق خورشیدی برخوردار بوده و همین موضوع زمینه اجرای پروژههای جدید دراین حوزه را فراهم کرده است. مدیر امور اراضی سازمان جهادکشاورزی سیستانوبلوچستان از واگذاری بخشی از اراضی ملی استان برای اجرای طرحهای نیروگاه خورشیدی خبر داده است.مدیر اموراراضی سازمان جهادکشاورزی سیستانوبلوچستان دراینباره میگوید: «با توجه به ظرفیت بالای استان در زمینه تابش خورشیدی و همچنین ضرورت گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، در فروردین امسال مقدمات اجرای طرح احداث نیروگاه خورشیدینهایی ودرهمین چارچوب ۶۵ هکتار ازاراضیملی برای اجرای این پروژهها واگذار شد.»
الهام شهرکی با اشاره به جزئیات این طرح میافزاید: «این نیروگاهها در شهرستانهای زاهدان و سراوان احداث خواهند شد و مجموع ظرفیت تولید آنها به ۴۳.۵مگاوات برق میرسد. سرمایهگذاری این پروژهها توسط بخش خصوصی انجام میشود و واگذاری اراضی نیز از طریق کمیسیون واگذاری طرحهای غیرکشاورزی ماده ۲۱ به تصویب رسیده است.»
کشاورزی پایدار با توسعه گلخانهها
بخش کشاورزی یکی دیگر از حوزههایی است که در برنامههای توسعهای سیستانوبلوچستان جایگاه ویژهای دارد. با توجه به شرایط خشکسالی و محدودیت منابع آب، حرکت به سمت روشهای نوین تولید ازجمله توسعه گلخانهها بهعنوان یکی از راهبردهای اصلی در دستورکار قرار گرفته است.
در همین راستا مدیر باغبانی سازمان جهادکشاورزی سیستانوبلوچستان از گسترش قابل توجه گلخانههای کوچک مقیاس در استان خبر میدهد و میگوید: «در یک سال گذشته ۴۱۷۵مورد مجوز در سامانه «سماک» برای گلخانههای کوچک مقیاس صادر شده که شامل جواز تأسیس، تمدید، تغییر نام و صدور پروانه بهرهبرداری بوده است. نتیجه این روند توسعه حدود ۷۵هکتار گلخانه جدید در استان بودهاست.»
سعید نارویی با اشاره به آثار اقتصادی این طرحها تصریح میکند: «توسعه این گلخانهها توانسته برای ۷۶۵۹ نفر فرصت شغلی ایجاد کند و علاوهبرآن به افزایش بهرهوری تولیدات کشاورزی نیز کمک کند.»
براساس گزارشها سطح گلخانههای کوچکمقیاس در استان از ۹۷هکتار به ۱۷۲هکتار رسیده است. این رشد نشان میدهد که کشاورزان استان بهتدریج به سمت الگوهای نوین تولید حرکت میکنند؛ الگوهایی که در مصرف آب صرفهجویی کرده و تولید پایدارتر را ممکن میسازند.