جان‌فدایان اورژانس

بعد از شروع تهاجمات دشمن، اورژانس ‌مرخصی‌ها را لغو کرد. البته هرسال در روزهای نزدیک به عید چنین اتفاقی می‌افتد اما با آغاز جنگ، این وضعیت به‌مراتب تشدید شد و طبیعتا، امسال موضوع بسیار پیچیده‌تر بود‌؛ چرا که حوادث جنگ به حادثه‌های ترافیکی نوروزی و سایر اتفاقات معمول این ایام اضافه شد. ‌
‌در دوران جنگ تحمیلی سوم‌ در شهری مثل تهران، تعداد زیادی حادثه، به‌صورت همزمان رخ می‌داد‌؛ ضمن این‌که با بالا رفتن استرس عمومی مردم، موارد ناشی از اضطراب افزایش یافت و با رخ‌دادن حملات، سازمان اورژانس، با بروز موارد بیشتر تماس‌های اورژانسی روبه‌رو می‌شد‌. موضوعی که فشار مضاعفی بر عملکرد نیروهای اورژانس وارد ‌کرد!
دکتر حسن نوری، معاون سازمان اورژانس کشور با اشاره به این‌که علاوه بر فوریت‌های پزشکی، مسائل حاشیه‌ای مربوط به جابه‌جایی بیماران از محل حادثه نیز بر سختی کار افزوده بود، در گفت‌وگو با جام‌جم ادامه می‌دهد: «از طرف دیگر، پوشش و انتقال مجروحان حوادث جنگی نیز بخش مهمی از کار بود. باید در یک دوره زمانی بسیار کوتاه، چند هزار بیمار را منتقل می‌کردیم‌؛ بیمارانی که شرایط‌شان عادی نبود که بتوان به‌راحتی آنها را داخل آمبولانس قرار داد. بسیاری از آنها از زیر آوار بیرون کشیده می‌شدند، از محلی که احتمال حمله ثانویه نیز وجود داشت.»  معاون سازمان اورژانس کشور، معتقد است که بدون اغراق، نیروهای اورژانس، در جنگ تحمیلی سوم، با صحنه‌های واقعا وحشتناکی روبه‌رو شدند‌؛ صحنه‌هایی که ناشی از حملات ناجوانمردانه دشمن بود. 
  ‌
جان‌های گرفته در ‌دست!
بخش دیگر ماجرا، خطراتی بود که جان نیروهای اورژانس را تهدید و خانواده‌های‌شان را نگران می‌کرد. دکتر ‌نوری در این باره می‌گوید: «همکارانم وارد صحنه‌هایی می‌شدند که مرگ‌و‌میر بالایی داشت و احتمال وقوع حادثه‌‌ مجدد نیز دور از انتظار نبود. اتفاقی که در شیراز رخ داد. یعنی بعد از حادثه اول، همکاران ما که به محل رسیده بودند با حمله‌‌ دوم روبه‌رو شدند و همین باعث شد دو نفر از نیروهای ما به شهادت برسند‌؛ چنان‌که حتی پیکر یک نفرشان هم پیدا ‌نشد.»
حضور فعالانه و پررنگ امدادگران خانم اورژانس در عملیات‌های این جنگ نیز ‌یکی دیگر از نقاط درخشان در عملکرد سازمان اورژانس در این‌روزها بود‌.معاون سازمان اورژانس کشور توضیح می‌دهد: «یکی از نکته‌های عجیب جنگ تحمیلی سوم این بود که ما در سازمان اورژانس، ریزش نیرو نداشتیم یا اینکه بسیار اندک بود. در دوران جنگ ۱۲ روزه برخی خانم‌ها می‌گفتند خانواده اجازه نمی‌دهد و برخی آقایان نیز می‌گفتند امکان حضور نداریم اما در ‌جنگ تحمیلی سوم، همکاران کاملا پای کار بودند و ریزش نیرو بسیار محدود و قابل اغماض بود.»
آن‌قدر پای کار بودند که حتی تعدادی از نیروهایی که در بخش‌های ستادی سازمان اورژانس، مانند بخش آموزش، فعالیت می‌کردند هم آموزش را کنار گذاشته و با موتورلانس‌ها به عملیات و به‌منظور خدمت‌رسانی اضافه شده بودند. 
   
استان‌های رکورددار ماموریت
‌در این بین به‌دلیل بیشترین حجم بمباران در پایتخت، بیشترین ‌ماموریت‌ها نیز به اورژانس تهران اختصاص داشت و این شهر، در آن‌روزهای نفس‌گیر، شاهد اوج ایثار و تلاش بی‌وقفه‌ نیروهای اورژانس بود. در مقابل و به‌گفته ‌معاون سازمان اورژانس کشور، تعداد ماموریت‌ها در استان بجنورد خراسان شمالی، صفر بود‌؛ چنان‌که نیروهای این مناطق بارها اعلام آمادگی کردند برای کمک به تهران بیایند و مشغول‌به‌کار شوند. 
دکتر نوری از آمارها به جام‌جم می‌گوید: «تعداد حوادث در تهران به حدود ۸۰۰۰مورد رسید. پس از آن، خوزستان با بیش از ۴۰۰۰ حادثه، لرستان با بیشتر از ۲۰۰۰ مورد و سپس اصفهان و کرمانشاه در رده‌های بعدی قرار گرفتند. استان‌های خراسان شمالی، گلستان، مازندران و اردبیل هم کمترین تعداد حوادث را داشتند.»
   
کوچکترین و مسن‌تری شهید
عدد‌و‌رقم‌ها فقط محدود به آمار ماموریت‌ها در استان، شهر و محلات نمی‌شود‌؛ این عددها ‌جان آدم‌ها را نیز در بر می‌گیرد ‌و قلب‌ها را می‌فشارد. ‌معاون سازمان اورژانس کشور می‌گوید: «در میان مصدومان، کوچکترین آنها کودکی یک‌ماهه و مسن‌ترین آنها آقایی صد‌ساله بود که خوشبختانه هر دو بهبود یافتند اما در میان شهدای این تجاوز رژیم آمریکایی صهیونی به کشورمان‌، غم‌انگیزترین حادثه مربوط به کوچکترین شهید این جنگ است‌؛ یک نوزاد سه‌روزه‌ که جانش را از دست داد و در سوی دیگر، شهادت آقای ۸۸ ساله‌ای بود که مسن‌ترین شهید این جنگ محسوب می‌شد.»به‌گفته دکتر نوری، به‌طور‌کلی و در طول چهل روز جنگ، نظام سلامت، ۲۶ شهید تقدیم کرده است که از این میان، سه شهید از همکاران اورژانس بودند‌؛ دو نفر از آنها در شیراز و یک نفر نیز در تهران به‌شهادت رسیدند. 
   
آسیب به ۴۱ دستگاه آمبولانس 
در ارزیابی توان عملیاتی تیم‌های امداد و نجات، بررسی وضعیت ناوگان تجهیزات از اهمیت بالایی برخوردار است. در حالی که برخی از بخش‌های عملیاتی با چالش‌ها و خسارات سنگینی مواجه شدند که روند خدمت‌رسانی را با کندی و محدودیت مواجه کرد، بخش‌هایی دیگر توانستند با عملکردی پویا، خلأهای موجود را مدیریت کنند. ناوگان اورژانس کشور، به‌ویژه آمبولانس‌ها، در حین انجام وظایف خطیر خود در صحنه‌های حادثه، متحمل خسارات قابل توجهی شده‌اند. 
به‌گفته معاون سازمان اورژانس کشور، در دوران عملیات، بالگردها محدودیت‌ جدی برای فعالیت داشتند و طبیعتا غیرفعال بودند اما با این وجود، دو بالگرد سازمان از بین ۵۲ بالگرد، آسیب دیدند. او ادامه می‌دهد: «یکی از آنها به طور مستقیم مورد اصابت قرار گرفت و هیچ اثری از آن باقی نماند.» از طرف دیگر، یکی از استانداردترین مراکز اورژانس دریایی که در نزدیکی هرمز واقع شده بود، مستقیما هدف قرار گرفت. دکتر نوری می‌افزاید: «ساخت و تعمیر این نوع آمبولانس‌ها، با توجه به پیچیدگی طراحی، اجرا و مناسب‌سازی برای ارائه خدمات در دریا، فرآیندی بسیار دشوار و زمان‌بر است که آسیب‌دیدن یکی از آنها هم اتفاق ناگواری است. ما پنج آمبولانس دریایی در قالب قایق‌های ویژه برای خدمات اورژانس داشتیم که یکی از آنها از دست رفت.» 
آن‌طور که معاون سازمان اورژانس توضیح می‌دهد، در مقابل این محدودیت‌ها، موتورلانس‌ها نقشی بسیار پررنگ و فعال ایفا کردند. این واحدها توانستند به‌سرعت خود را به محل حوادث برسانند و در مدیریت صحنه و ارائه خدمات درمانی اولیه، بسیار مؤثرواقع شوند. توانایی موتورلانس‌ها در رسیدن سریع به محل حادثه، بار سنگینی را از دوش عملیات برداشت و به بهبود روند امدادرسانی کمک قابل توجهی کرد.  او می‌گوید: «با توجه به این‌که آمبولانس‌ها‌ به طور مستقیم در محل حادثه حضور داشتند، آسیب‌های بیشتری دیدند. مجموعا ۴۱ دستگاه آمبولانس دچار آسیب شده‌اند. ۱۰ دستگاه از این آمبولانس‌ها به‌حدی آسیب دیده‌اند‌‌ که دیگر قابل تعمیر و بازگشت به چرخه خدمت نیستند. ۳۱ دستگاه آمبولانس دیگر نیز در حال حاضر از چرخه ارائه خدمت خارج شده‌اند اما با صرف زمان و اقدامات لازم، امکان بازگرداندن آنها به چرخه عملیاتی وجود دارد. سازمان اورژانس کشور پیش از این هم با عقب‌ماندگی‌های نسبی در ناوگان مواجه بود که حوادث اخیر هم به آن دامن زد اما بدون شک، با حمایت‌های دولت، می‌توانیم دوباره ناوگان اورژانس را بازسازی‌کنیم.» 

اورژانس بماند برای وقت ضرورت
با توجه به فشار مضاعف بر اورژانس و نیاز به حفظ توان عملیاتی برای رسیدگی به موارد حاد، درخواست سازمان اورژانس از شهروندان این است که همچنان و در روزهای پیش‌رو، در محل حوادث احتمالی، ازدحام نکنند و مسیر تردد خودروهای امدادی را باز نگه دارند تا از بروز حوادث ثانویه و تاخیر در رسیدن اورژانس جلوگیری شود. دکتر حسن نوری، معاون سازمان اورژانس، از مهم‌ترین درخواست سازمان در این روزهای خاص می‌گوید: «در صورتی که شرایط مصدومیت یا بیماری شما به‌گونه‌ای است که نیاز به مداخله فوری‌ ندارد‌، لطفا از تماس با اورژانس خودداری فرمایید. این امر به اورژانس اجازه می‌دهد تا منابع خود را ‌روی موارد اورژانسی حادتر، آن هم در شرایط فعلی کشور متمرکز کند.»‌