گواردیولا چگونه برترین مربی تاریخ شد؟
وزیر اسبق اقتصاد در برنامه «جریان» مطرح کرد:
تنگه هرمز نیازمند یک نظام نظارتی و بازرسی است
سید احسان خاندوزی، وزیر اسبق اقتصاد: عوارض گرفتن از تنگۀ هرمز باید مبتنی بر یک منطق باشد. در دنیا وقتی ریسکهای بزرگ اقتصادی حاکم میشود، قوانین تغییر میکند. مثلاً اروپا و آمریکا برای مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، قواعد سختی گذاشتهاند. ما هم باید مطمئن شویم محمولههایی که از تنگه هرمز میگذرند، در خدمت تروریسم علیه مردم ایران و امنیت منطقه نیستند. این فراتر از عوارض است و مستلزم یک نظام نظارتی و بازرسی است.
به گزارش جام جم آنلاین، برنامۀ «جریان» در شب دهم فروردین 1405 میزبان سید احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد دولت سیزدهم بود. علیرضا زادبر، استاد دانشگاه به عنوان میزبان در این قسمت از برنامه پیرامون ژئوپلیتیک و اقتصاد پس از «جنگ رمضان» و نقش راهبردی تنگه هرمز با دکتر خاندوزی گفتوگو کرد.
اعتراف غرب به تغییر موازنۀ قدرت
خاندوزی در شروع برنامه، سلامی به ملت سربلند و تاریخساز و حماسهآفرین ایران کرد. ملتی که فخر انسانیت و استقلالطلبی در جهان هستند.
علیرضا زادبر، استاد تاریخ دانشگاه، پرسید: «یکی از نتایج جنگها، ایجاد نظم جدید است. کسانی که در جنگها پیروز میشوند، موقعیت جغرافیایی، ژئوپلیتیک و قدرت جدید پیدا میکنند. جنگ رمضان، چه نظم جدیدی در حوزۀ اقتصاد ایجاد میکند؟»
وزیر اقتصاد دولت سیزدهم با استناد به تحلیلهای نهادهای بینالمللی، اظهار داشت که آمریکا و رژیم صهیونیستی نه تنها به اهداف خود در جنگ نرسیدهاند، بلکه این نبرد موازنه قدرت را به سود ایران تغییر داده است. وی به گزارش اخیر مؤسسه «ولورین» (از زیرمجموعههای والاستریت) اشاره کرد و گفت: «امروز محافل تحلیلی آمریکا اذعان میکنند که برخلاف دوران پیش از جنگ، اکنون تنگه هرمز مسدود شده، تحریمهای نفتی ایران عملاً ناکارآمد گشته و پایگاههای نظامی آمریکا ابهت خود را از دست دادهاند.»
این موسسه در تویتی با زبان طنز نوشته بود:« بله، ما آمریکاییها جنگ را میبریم اما با این تفاوت که قبل از جنگ، تنگۀ هرمز باز بود و الان بسته است. قبل از جنگ، نفت ایران تحریم بود و الان آمریکا مجبور شده است تحریم نفت را بردارند. قبل از جنگ، پایگاههای آمریکا در منطقه امن بود و نشانۀ ابهت آمریکا بود و الان کاملاً برعکس شده است. قبل از جنگ مطمئن بودیم ایران به سمت سلاح اتمی نمیرود و الان مطمئن نیستیم. قبل از جنگ تورم در غرب مسیر آرامی را داشت و الان دوباره شروع به افزایش کرده است.»
خاندوزی همچنین به تغییر موضع معنادار کریستین لاگارد، رئیس بانک مرکزی اروپا، اشاره کرد و افزود: «خانم لاگارد که در ابتدای درگیریها موضعی محتاطانه داشت، اکنون معتقد است جهان با یک شوک واقعی و فراتر از تصور مواجه شده که آثار آن تا مدتها پس از پایان جنگ نیز گریبانگیر اقتصاد بینالملل خواهد بود.»
او به فهرست آثار جهانی اقتصادی جنگ رمضان پرداخت که نیویورکتایمز منتشر کرده است. فهرستی که دامنۀ تاثیر کنترل هوشمند ایران بر تنگۀ هرمز را تا صنعت سرامیکسازی هند و کشت گندم در استرالیا بررسی کرده است. همچنین در این گزارش آمدهاست: «تعطیلی چهارشنبه در سریلانکا برای کاهش مصرف انرژی، سه روزه شدن مدارس در لائوس، تغییر نرخ بهره در آمریکا و وامهای مسکن، صفهای بنزین طولانی در بسیاری از کشورها، درخواست فیلیپین از کارمندانش برای استفاده کردن از پله به جای آسانسور، درخواست کرۀ جنوبی از مردم برای کاهش زمان استحمام و ...، همه تحت تاثیر کنترل ایران بر تنگۀ هرمز است.»
به نظر استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی(ره) این یعنی در اقصی نقاط عالم، استفاده از اهرم جدید تنگۀ هرمز موجب یک تکانه و زلزله اقتصادی جدی شده است. وی افزود: «آمریکا و رژیم صهیونیستی نه تنها به اهداف جنگ رمضان نرسیدند، بلکه جنگ با ایران را از یک جنگ ملی به یک جنگ منطقهای با آثار جهانی و بینالمللی تبدیل کردند و حتی یک مؤلفه قدرت هم به مؤلفههای ایران اضافه کردند.»
جنگ رمضان و رستاخیز ملی برای جهش اقتصادی
در ادمۀ برنامه، میزبان پرسید: «جنگ، آسیبهای اقتصادی هم دارد و زیرساختهایی هم آسیب میبینند. در اثر بازسازی آیا رشد اقتصادی اتفاق میافتد؟»
عضو هیئت علمی دانشگاه پاسخ داد: «مشروط است. تاریخ هر دو درس را دارد. جنگ پدیده مطلوبی نیست و ایران هیچوقت دنبال جنگ نبوده است. جنگ میتواند برای اقتصادِ پس از خود یک فصل نو رقم بزند، فراتر از فقط بازسازی ساختمانها و کارخانهها بلکه فصلی نو برای یک عزم ملی و شیوههای جدید حکمرانی اقتصادی فراهم کند. این تجربه در دنیا وجود دارد. ژاپن، آلمان و حتی کره جنوبی پس از جنگ تبدیل به کشورهای جدیدی شدند. تمام این برخاستنها، یک رستاخیز ملی حولِ ساختن یک قدرت اقتصادی جدید بوده است.»
اهرم قدرت ایرن، تنگه هرمز به اضافه مقاومت مردمی منطقه است
دکتر خاندوزی درمورد تنگۀ هرمز گفت: «تا پیش از این ما از تنگۀ هرمز استفاده نمیکردیم و تنگه برای ما بالقوه بود اما با جنگ رمضان از این اهرم قدرت استفاده کردیم و این اهرم را خرج امنیتآفرینی و نوسازی اقتصاد پس از جنگ میکنیم.
وزیر سابق اقتصاد با تاکید بر ماهیت مردمیِ جمهوری اسلامی ایران گفت: «در ایران اسلامی اولین مؤلفه قدرت، مردم هستند. کشورها در شرایط خاص تلاش کردهاند جغرافیای نفوذ خود را گسترش دهند. چینیها با طرح «یک کمربند، یک جاده» تلاش کردند بیرون از نقشه خود نقشآفرینی کنند. اگر یمن در بابالمندب ایستاده یا ایران در تنگه هرمز، این ناشی از گسترش ژئوپلیتیک است. یکی از برکات جنگ رمضان این است که ما دوباره تمام مؤلفههای جغرافیایی و سیاسی خود را گسترش دادیم. حزبالله، یمن، حشدالشعبی و نیروهای مقاومت در سوریه همه احیا شدهاند به علاوۀ قدرت تنگۀ هرمز.»
تغییر پارادایم از پارادایمهای قدیمی و وارداتی به اقتصاد امنیت محور
میزبان برنامه پیرامون بیانیۀ ۱۸۰ اقتصاددان برای تغییر پارادایم پس از جنگ ۱۲ روزه، سوالی پرسید. حرف اصلی نویسندگان بیانیه این بود که «امنیت پایدار» صرفاً از طریق توان نظامی به دست نمیآید. آنها معتقد بودند که برای حفظ تمامیت ارضی و جلوگیری از فروپاشی اجتماعی، حاکمیت باید «پارادایم حکمرانی» خود را تغییر دهد یعنی از نگاه امنیتیمحور و اقتصاد دستوری به سمت توسعهگرایی، دیپلماسی فعال و حاکمیت قانون حرکت کند.
اکنون که برای دومین دفعه بر سر میز مذاکره و دیپلماسی فعال، دشمن به ایران حمله کرده است، زادبر از خاندوزی درمورد تغییر پارادایمی که جنگ رمضان به وجود میآورد سوال کرد و استاد اقتصاد گفت:« هر صاحب نظری که دغدغۀ قدرت ایران و حفظ یکپارچگی ملی را داشته باشد، باید از اضافه شدن این «اهرم جدید» به جعبۀ ابزار سیاستگذاری کشور استقبال کند. اکنون در نهادهای تصمیمساز نظیر شورای عالی امنیت ملی، ابزاری در اختیار داریم که میتواند کشورهای دوست را همراه و کشورهای متخاصم را نسبت به منافعشان تنبیه کند.»
عضو هیئت علمی دانشگاه علامه با انتقاد از رویکردهای آکادمیکی که هنوز در چارچوبهای فکری گذشته محصور ماندهاند مانند همان بیانیه تغییر پارادایم، تصریح کرد: «متأسفانه برخی از اساتید ما همچنان در پارادایم جهانِ قدیم تنفس میکنند در حالی که حتی اقتصاددانان بنام غربی نظیر «جفری ساکس» معتقدند جهان تکقطبی به پایان رسیده است. او میگوید از فعل ماضی برای آن جهان استفاده کنید. ما اکنون در نظمی زیست میکنیم که در آن امر ملی و مناسبات منطقهای دوباره به اولویت نخست تبدیل شده است و مناسبات جهانیسازی شده را پشت سر گذاشته است.»
زادبر به سخنان محمد قوچانی در جنگ دوازده روزه اشاره کرد که در یکی از برنامههای گفتوگو محور صداوسیما گفته بود: من نسبت به غرب بدبین شدم و پرسید:« چه مقدار باید هزینه داد تا این بدبینیها به وجود بیاید؟»
خاندوزی با ابراز امیدواری نسبت به اینکه جنگ و هزینههایش موجب بیداری شیفتگان مدلهای توسعۀ غربی، فانتزی و وارداتی شود، افزود:« اقتصاد باید به شکلی ناگسستنی با امنیت و استقلال ملی گره بخورد. ما موظف به انتخاب مدلی از توسعه هستیم که عزت مردم را حفظ کرده و در بدترین سناریوهای خصمانه نظیر تلاش دشمن برای قطع تأمین بنزین یا گندم، امنیت معیشتی ملت را تضمین کند.»
وی درمورد مدل توسعۀ کشورهای خلیج فارس و توسعۀ عاریتی غربی اضافه کرد:« این کشورها اکنون نمیتوانند از خود دفاع کنند. دیدید که ترامپ درمورد ولیعهد عربستان چگونه صحبت کرد. (اشاره به سخنرانی ترامپ در جمع سرمایهگذاران سعودی در آمریکا و استفاده از اصطلاح ناشایست به عنوان پاچهخواری در نسبت با بنسلمان). امروز مردم دیدند کدان اقتصاد ریشه دار است و کدام وارداتی است و با یک تلنگر فرومیریزد و باید التماس شرکت خارجی کرد برای دوباره ساختنش.»
این سخن باعث واکنش زادبر شد و گفت:« به گمانم از روی خوشبینی میگویید. یک ماه قبل یکی از این طیف با اشاره به مدل توسعۀ امارات و سرمایهگذاری کوشنر(داماد ترامپ) در این کشور به ایران هم توصیه کرد که شبیه امارات باشد.»
خاندوزی با نگاه به وضیعیت کشورهای منطقه گفت:« امروز آن کشورهایی که در امنیت و توسعه به آمریکا نزدیک بودند، امنیت همه آنها دچار مشکل شده است اما عمان که از همه به ایران نزدیکتر است، امن است. این تجربه میشود برای همان کشورهای حاشیه خلیج فارس که مدل توسعۀ غربزدههای داخلی بودند.»
نظارت و تامین امنیت تنگۀ هرمز به جای عوارض گرفتن
دکتر خاندوزی در بخش دیگری از این گفتوگو، به تبیین ضرورت ایجاد یک نظام نظارتی جدید در تنگه هرمز پرداخت و گفت:« عوارض گرفتن از تنگۀ هرمز باید مبتنی بر یک منطق باشد. در دنیا وقتی ریسکهای بزرگ اقتصادی حاکم میشود، قوانین تغییر میکند. مثلاً اروپا و آمریکا برای مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، قواعد سختی گذاشتهاند. ما هم باید مطمئن شویم محمولههایی که از تنگه هرمز میگذرند، در خدمت تروریسم علیه مردم ایران و امنیت منطقه نیستند. این فراتر از عوارض است و مستلزم یک نظام نظارتی و بازرسی است. ما و یمن و کشورهای منطقه باید مطمئن شویم از این معبر، کالایی علیه امنیت مردم ایران رد نمیشود. این حق ما است. آن وقت میتوانید هزینههای این نظارت و تأمین امنیت را به عنوان ما به ازا دریافت کنید.»
بسته بودن سه ماهۀ تنگۀ هرمز شوک بیسابقه به انرژی میدهد
خاندوزی در پایان، به بررسی وضعیت بازار نفت پرداخت و ادعای برخی مقامات آمریکایی مبنی بر کنترل بازار را زیر سؤال برد. او افزود: «اگرچه قیمت نفت برنت حدود ۱۱۶ دلار اعلام میشود اما در بورسهای شرق آسیا معاملات با اعدادی بسیار بالاتر صورت میگیرد. تا حدود چهل دلار بیشتر از این قیمت، نفت خریداری میشود. آمریکا سعی دارد با جنگ رسانهای قیمتها را به طور مصنوعی پایین نگه دارد اما واقعیت بازار فیزیکی متفاوت است. چنانچه تنگه هرمز بیش از ۹۰ روز شرایط مطمئن نداشته باشد، جهان شاهد جهشهای بیسابقه در قیمت انرژی خواهد بود.»
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
خرید و فروش غیرقانونی انواع حیوانات و پرندگان کمیاب ادامه دارد
