چگونه علیرضا باشکندی دوبله فیلمهای بروس لی را به پایان رساند کمی جدی شدم
علیرضا باشکندی متولد سال 1346 در بندر انزلی است. دوبله را با تشویق دوستان و اطرافیانش از پاییز 1369 آغاز کرد.
«ماجراهای شرلوک هلمز» (با مدیریت دوبلاژی بهرام زند)، پوآرو (با مدیریت ایرج رضایی و عطائکاملی)، «رودخانه برفی» (با مدیریت محمود قنبری)،«آوای فاخته» (بامدیریت جلال مقامی) و «قصه های جزیره» (با مدیریت رفعت هاشم پور) از جمله به یاد ماندنی ترین کارهای وی هستند. او که خطاط زبردستی نیز هست ، مدیر دوبلاژی را 10 سال پیش با مستند «علوم رایانه ای» آغاز کرد. تا سال گذشته این اثر تنها کار او در مقام مدیر دوبلاژ بود، اما از این زمان با مجموعه کارتونی 26 قسمتی «اسباب بازی های خطرناک» دور جدید مدیریت دوبلاژی خود را آغاز کرده و در ماههای اخیر 4 فیلم از آثار بروس لی رادوبله می کند. با او که خود زمانی کونگ فوکار بوده است ، درباره دوبله این آثار گفتگوی کوتاهی انجام داده ایم.
اولین فیلمی که از بروس لی برای دوبله به این جانب سپرده شد، «خشم اژدها» بود. برای دوبله دست اینجانب باز گذاشته شد، اما به این نکته اشاره نشد که 3 فیلم دیگر او را هم باید دوبله کنم . برای گویندگی به جای بروس لی از آقایان والی زاده ، مظفری و زنده دل دعوت کردم ، اما آنها گرفتار بودند. با توجه به این که فرصتی نبود و باید آن فیلم را هر چه زودتر دوبله می کردم گویندگی به جای بروس لی را خود به عهده گرفتم ، هرچند تمایل نداشتم در فیلم ، خودم نقش اصلی را بگویم. برخلاف دوبله های قدیمی که مرحوم معمارزاده به استثنای یک فیلم انجام داده بود، من به استفاده از صدای بم فکر نکردم . صداهایی را در نظر گرفتم که با شخصیت بروس لی در فیلمهایش هماهنگ باشد، یعنی شخصیتی که در عین جدی بودن ، عاشق پیشه و مردمی هم است . وقتی قرار شد خودم به جای او حرف بزنم ، با توجه به این که صدایم ویژگی آن شخصیت ها را دارد، فقط صدا را کمی جدی تر کردم . دوبله های قدیمی آثار بروس لی مثل تمام دوبله های آن زمان خوب بود، البته برای جذب تماشاگر بیشتر با توجه به نمایش فیلمها در سینماها بعضی دیالوگ ها تغییر کرده و بامزه تر شده بود. به نظر من هیچ تماشاگری نیست که با آن دوبله ها ارتباط برقرار نکرده باشد و به ذوقش خورده باشد. با این حال معتقدم فیلمها چندان با علاقه دوبله و به آنها بهای لازم داده نشده است . نسخه هایی که اینجانب دوبله کردم به زبان انگلیسی بود و من تیپ ها را جز در مواردی خاص از همین دوبله انگلیسی گرفتم .در انتخاب صدا برای نقشهای گوناگون ، هم به مناسب بودن صدا برای چهره و شخصیت و هم به کوتاهی و بلندی نقش توجه می کنم . به نظر می رسد برای بعضی نقشها که خاص هم نیستند و دیالوگ هایشان هم زیاد نیست ، می توان از دوبلورهای تازه کار استفاده کرد، اما در حقیقت این گونه نیست و هر دوبلوری نمی تواند آنها را بگوید، مثلا ممکن است نقش علی رغم ساده بودن ملاحتی داشته باشد که صدا و توان گویندگی کسی چون مینو غزنوی را بطلبد. علت استفاده از دوبلورهای قدیمی در تعدادی از نقشهای این 4 فیلم بروس لی نیز همین بوده است . امکان ندارد دوبلور تازه کار بتواند نقشی مثلا یک صفحه ای را خوب بگوید. نهایت کاری که وی می تواند انجام دهد سینک گفتن است . بنده در دوبله این فیلمها به این نکته هم توجه کرده ام که هر صدایی را کنار هر صدایی نمی توان قرار داد. هنگامی که لازم می شود برای نقشی مثلا به دلیل پیچیدگی های آن ، از دوبلوری قدیمی استفاده کنیم ، نباید نقش مقابل او را به یک دوبلور تازه کار یا کم سابقه سپرد، حتی اگر در دیگر عرصه های گویندگی فعال بوده باشد.
میان فیلمهایی که دوبله کردم ، «بازگشت اژدها» را به خاطر بازی های بروس لی و این که فیلم را خودش ساخته و بین دوبله های آنها دوبله «بازی با مرگ» را می پسندم ، به این دلیل که موفق شدم در خدمت تعداد بیشتری از استادان دوبلاژ باشم. از گویندگی های خودم هم بازگشت اژدها را دوست دارم.
محمدرضا کلانتر
گفت و گو
