سایه سنگین تنهایی برحجم پیری

نظمی دیرپا، همسن و سال با عمر پیرزن بر خانه ای که از 2اتاق و یک حال کوچک و آشپزخانه تشکیل شده ، حاکم است .اشیا ولوازم خانه با مارکها و شکل و شمایل قدیمی بر جای خود، خو گرفته اند.

کد خبر: ۱۵۰۸۶

تمیزی و آراستگی مطبوع اتاقها با رایحه دیرینگی آمیخته شده است و آدم را به همنوایی با آرامش این خانه دعوت می کند. پیرزن ، هر روز صبح اتاقها را جارو و لوازم خانه را گردگیری می کند.حیاط کوچک و نقلی را آب می پاشد و به گلدان های بزرگ گوشه دیوار سرکشی می کند : «خانه و زندگیم باید تمیز باشد. هیچ کس یک پیرزن کثیف و شلخته را دوست ندارد و به او سر نمی زند». 5پسر و دختر زیر سقف این اتاقها بزرگ شده اند، کودکی ، نوجوانی و بخشی از جوانی شان را در این خانه جا گذاشته و پس از ازدواج رفته اند : «هر روز ظرفها را می شویم . در و پنجره و دیوار را دستمال می کشم و خلاصه این جوری سرم را گرم می کنم ؛ اما بعد از انجام همه این کارها، باز هم وقت زیادی می آورم . آن وقت احساس تنهایی تا موقع خواب اسیرم می کند». همسرش فوت کرده است بچه ها رفته اند و اکنون خاطرات گذشته با تنهایی و ترس همنشینان او شده اند. «آره ، ترس هم دارم . با کوچکترین صدایی ، دلم می لرزد. نکند دزدی ، از در و دیوار خود را به خانه زده باشد. هر روز توی این روزنامه ها می نویسند که دزدها پیرزن یا پیرمردی را خفه کرده اند و اموالش را برده اند. چه می دانم ! بد دوره زمانه ای شده ! از یک چیز دیگر هم می ترسم ، اگر مردم و تا چند روز کسی نفهمید چه می شود!؛ اگر جسدم روی زمین بماند!» تنهایی ، بی کسی و احساس ناامنی کابوس های دوران پیری هستند. از دست رفتن توان جسمی ، عصبی و روانی یک معنا دارد: توان مقابله با تهدیدها و مخاطرات کمتر می شود و سالمند، هر چند که غرور زیادی هم داشته باشد، به تنهایی و مانند جوانی و میانسالی از پس همه امور برنمی آید. ناتوانی وقتی با تنهایی و بی کسی آمیخته شود، اندوهی بزرگ متولد می شود که تا لحظه مرگ ، جسم و جان کهنسال را می رنجاند. دکتر مصطفی رادمنش ، روانپزشک در این باره می گوید: افسردگی های مزمن و بیماری های روان تنی یکی از مهمترین شکایت ها و علت مراجعه بیماران به مطبهای روانپزشکی و مشاوران روانی است . 2مرحله سنی که می توان گفت شیوع افسردگی در این دوران بیشتر است ، مراحل نوجوانی و جوانی است که سنین حدود 12تا 25سالگی را در بر می گیرد و دیگری مرحله خارج شدن از میانسالی و کهنسالی است که سنین 55سالگی و بالاتر را شامل می شود. این روانپزشک می افزاید: تجربه نشان داده است سالمندانی که از مسکن مناسبی برخوردار نیستند، یک منبع درآمدی مستمر مانند صندوق بیمه بازنشستگی و مستمری در حد کفایت ندارند و مورد طرد فرزندان و اطرافیان خود قرار گرفته اند، و یا این که همسری را که سالیان سال با او زندگی کرده اند، از دست داده اند، بیش از سایر سالمندان دچار افسردگی و بیماری های روان تنی می شوند. احساس تنهایی ، انزوا و ناامیدی یکی از مهمترین و شایعترین شکایت های سالمندان است و 25تا 50درصد کل جمعیت بالای 65سال را برحسب سن و جنس تحت تاثیر قرار می دهد. این احساس به بهداشت و سلامت افراد سالمند نیز تاثیر می گذارد. سالمندانی که احساس تنهایی می کنند، بیشتر از افرادی که این احساس را تجربه نکرده اند، احساس خستگی می کنند. آنهابرای گریز از تنهایی به خاطرات گذشته پناه می برندوبا رجوع به این خاطرات ، دلتنگی ها، کینه ها و ناراحتی هایشان تازه می شود. سیامک ، پیرمرد 70ساله با سر و وضع مرتب و لباسهای اتوکشیده ، در بوستان شریعتی روی نیمکت نشسته و با لبخند و نگاهی پر از محبت به نوه 5ساله اش که روبه روی او، کناره فواره قایقی کاغذی را در آب انداخته ، خیره شده است . او بدون آن که لحظه ای از نوه اش چشم بردارد، با من صحبت می کند: بازنشسته وزارت دارایی هستم ، همسرم به خاطر ناراحتی کلیوی ، در 65سالگی عمرش را داد به شما، 4پسر و دخترم ازدواج کرده و هر کدام پی کار خودشان رفته اند. من هم خانه ام را تبدیل به مهدکودک کرده ام و از چند نوه قد و نیم قدی که دارم ، نگهداری می کنم . اکنون که همسرت را از دست داده ای و بچه هایت رفته اند، احساس تنهایی نمی کنی ؛ سیامک با لبخندی پاسخ می دهد: خوشبختانه من از آن کسانی هستم که از بلاهای پیری در امان مانده ام ؛ گرچه مرگ همسرم برایم تلخ و عذاب آور بود؛ اما بچه هایم باوفا بودند و حق فرزندی را به جا آوردند. الان هم که می بینید، امروز را با این نوه ام مشغولم . شب هم دامادم مرا به شام دعوت کرده است . اگر حال و حوصله داشتم ، می روم ! فاطمه شعاعی ، کارشناس مسائل سالمندان در دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی می گوید: سالمندانی که تنها زندگی می کنند، بیشتر وقت خود را به فکر کردن درباره فرزندان دور از خود و حسرت خوردن برای همسر مرحوم خود می گذرانند. این انزوا ممکن است بسهولت باعث افسردگی شود. در کشورهای مختلف جهان با توجه به فرهنگ آن سرزمین ، برای اوقات فراغت سالمندان تدابیر متفاوتی اندیشیده اند. به عنوان مثال ، در کلیساهای استرالیا، مکان ویژه ای را برای کمک به افراد نیازمند دایر کرده اند که گردانندگان آن را افراد مسن تشکیل می دهند. افراد، وسایلی را که نیاز ندارند، به صورت رایگان در اختیار کلیسا قرار می دهند و کلیسا آن را به نیازمندان می دهد. در پاکستان تقریبا در همه مساجد و در تمام طول سال کلاسهای متعدد آموزش قرآن در سطوح مختلف به وسیله سالمندان دارای شرایط تدریس دایر است و رسم بر این است که شاگردان در پایان هر دوره ، اغلب هدایایی برای اساتید خود در نظر می گیرند. این کار در کشورهای عربی نیز انجام می شود. در اکثر کشورهای اروپایی ، خانه های سالمندان اغلب از کمکهای کاری ، تخصصی و مشورتی سایر سالمندانی که حاضرند داوطلبانه به این مراکز کمک کنند، بهره می گیرند. این کارشناس برای پیشگیری از بروز احساس تنهایی و افسردگی در سالمندان ایرانی ، پیشنهاد می کند: باید سنتهای خوب گذشته خود را احیا کنیم و از تجربیات دیگر کشورها هم بهره بگیریم . چاپ نشریاتی به زبان ساده و حتی الامکان با حروف درشت ، ایجاد مکانهایی مخصوص سالمندان برای مطالعه ، گوش کردن به موسیقی و پرداختن به هنرهایی از قبیل نقاشی و سرامیک سازی ، فراهم آوردن امکانات ورزشی ، ماهیگیری ، باغبانی و ایجاد تورهای زیارتی و سیاحتی ارزان قیمت ، می تواند در پر کردن اوقات فراغت سالمندان نقش مهمی داشته باشد.