توپ مالیات در زمین فوتبالیست ها

در بحث جذب مالیات ورزشکاران می توان به کشورهای صاحب فوتبال نگاهی انداخت ، شاید راه مناسبی برای دریافت بی دردسر رقم واقعی مالیات ورزشکاران پیدا شود.
مهدی مهدوی کیا جزو نسل اول لژیونرهای فوتبال ایران محسوب می شود. او همراه علی دایی ، کریم باقری و خداداد عزیزی به بوندس لیگای آلمان رفت و برخلاف بقیه بازیکنان که به ایران بازگشته اند، هنوز با وجود مشکلات ریز و درشتی که هامبورگ برای او درست کرده در لیگ آن کشور مشغول فعالیت است. البته احتمال جدایی او از هامبورگ در پایان این فصل بوندس لیگا تقریبا به 100 درصد رسیده است.

قراردادهای صوری نگاهی به برگه قراردادهای بازیکنان ، بویژه بازیکنان سرشناس و نامدار حقیقت بزرگی را آشکار خواهد کرد: هیچ بازیکنی در این کشور مالیات واقعی قرارداد خود را نمی پردازد. در شرایطی که بازیکنان درجه یک برای یک سال بازی دست کم 120 میلیون تومان دریافت می کنند و قرارداد 2 بازیکن جنجالی قرمز و آبی که سال گذشته به تیمهای حریف رفته اند، 270 میلیون تومان عنوان می شود، سازمان مالیاتی به دلیل سفید بودن برگه های قرارداد دچار نوعی سردرگمی شده و از سر اجبار رقم 13 میلیون برای 3 سال را تعیین کرده است. این رقمی است که سال گذشته سازمان امور مالیاتی برای 3 سال 82 ، 83 و 84 بازیکنان پرسپولیس اعلام کرد. خبری که 2 هفته پیش خبرگزاری فارس روی خط خود قرار داد، نشان می دهد ماجرای این توافق پنهانی و قراردادهای صوری به نقاط باریک کشیده شده است. این خبرگزاری در خبر خود آورده است: رفت و آمدهای فراوان بازیکنان پرسپولیس و استقلال به اداره دارایی توجه همه را جلب کرده است. به نظر می رسد اگر بازرسان مالیاتی بتوانند مجازی بودن قراردادها و غیرقابل مقایسه بودن رقم واقعی قراردادها با رقم ثبتی قرارداد در هیات فوتبال را ثابت کنند، شاید کار این 2 باشگاه بزرگ حتی به تعلیق فعالیت ها و سقوط به دسته پایین تر هم ختم شود. با این اوصاف ، نباید انتظار وقوع معجزه داشت و مالیات را مانند بسیاری از کشورهای توسعه یافته ، روغن چرخهای اقتصادی و عمرانی کشور دانست. در کنار همه اینها باید به قرارداد بازیکنان و بویژه مربیان خارجی اشاره کرد که تاکنون به آن توجهی خاص نشده است

مهدی حقایق تازه ای را از نظام مالیاتی ورزشکاران در آن کشور بیان می کند: اینجا مانند ایران ، بازیکن با اداره مالیات طرف نیست. باشگاه است که باید رقم واقعی پرداختی به بازیکن را مشخص و از آن مبلغ درصد قابل توجهی را به عنوان مالیات پرداخت کند. این فرآیند قانون است و کسی نمی تواند از آن سرپیچی کند. در بوندس لیگا یک ، درصد مالیاتی بازیکنان متاهل 44 درصد و مالیات بازیکنان مجرد 57 درصد رقم قرارداد است. هیچ کس اینجا از مالیات فرار نمی کند و همه با رغبت آن را می پردازند، چون می دانند به همه مردم آن کشور در پرداخت مالیات یکسان نگاه می شود. این سیستم در ورزش و بخصوص فوتبال ایران وجود ندارد و زمان زیادی طول می کشد تا سیستم مالیاتی فوتبال ایران مانند باشگاه های حاضر در بوندس لیگا شود.
البته باید به نکته مهمی در این زمینه اشاره کنم و آن مزایایی است که دادن مالیات در آلمان همراه خود دارد. پرداخت این رقمهای سنگین در آلمان تسهیلات بیشماری دارد که بیمه کامل و خدمات رایگان دولت و در خدمت شهروند بودن ، بخشی از آن محسوب می شود. اگر ورزشکاران ایران چنین خدماتی دریافت کنند حتما با رضایت مالیات می پردازند.
وحید هاشمیان که او هم سابقه ای دیرینه در بوندس لیگا دارد، اوضاع مالیاتی و نظام حاکم بر باشگاه ها را این گونه شرح می دهد: من بدون آن که به طور مستقیم با اداره دارایی در ارتباط باشم ، بیش از نیمی از قراردادم را به عنوان مالیات می پردازم. برای فردی مانند من که نمی خواهد در آلمان زندگی کند، پرداخت چنین رقمی واقعا آزاردهنده است ، ولی این قانون است و کسی نمی تواند از آن فرار کند. اینجا فوتبالیست های مجرد بیشترین مالیات را می پردازند. فوتبالیست های متاهل 13 درصد کمتر مالیات می دهند و به تعداد فرزندان میزان (هرچه بیشتر باشد) این مالیات چند درصدی کاهش می یابد. برای فردی مثل مهدی که خانوده اش را به آلمان آورده پرداخت این میزان چیزی نیست. چون او در برابر این مالیات ، خدمات قابل توجهی از دولت دریافت می کند. او از ارائه این خدمات از یک سو و از پرداخت مالیات توسط همه اقشار از سوی دیگر، اطمینان دارد و طبیعی است که از این شرایط به طور کامل رضایت داشته باشد.

نگاهی به ایتالیا

نگاهی به لیگ سری A ایتالیا که همواره یکی از پررمز و رازترین لیگهای فوتبال در دنیا تلقی می شود، نشان می دهد درصد مالیات در ورزش کشورهای اروپایی تا چه اندازه جا افتاده است. 2 فصل قبل ، لیگ سری A با تاخیری چند هفته ای آغاز شد و دلیل این تاخیر نه مانند امسال به دلیل رسوایی زد و بندها و داوری فوتبال این کشور که به دلیل بحران شدید مالی بود. داستان تا آنجا پیش رفت که کار به کاهش حقوق بازیکنان کشید؛ اما به دلیل تهدید بازیکنان به اعتصاب ، این پیشنهاد عملی نشد. کلارنس سیدورف ، هافبک میلان که تیم او با وجود مشکلات فراوان ابتدای فصل ، تا فینال لیگ قهرمانان اروپا پیش رفت ، درباره آن روزها می گوید: خیلی شرم آور است که شما برای رفاه یک کشور نیمی از قرارداد خودت را بدهی و بعد به دلیل بحرانی که اصلا ربطی به تو ندارد، به کاهش دستمزد محکوم شوی. ما به اندازه کافی در رونق اقتصاد ایتالیا نقش داشته ایم و دلیلی ندارد که به کاهش حقوق تن بدهیم.
رقمی که سیدورف در میان صحبتهایش با گاتزتا دلو اسپورت بیان کرد، نزدیک همان رقمی است که مهدی گفته بود و این نشان می دهد داستان مالیات ورزشکاران در بیشتر کشورهای قاره سبز تقریبا یکی است ؛ اما به اشکال مختلف روایت می شود.

کشوری فقرزده

کشور قهوه (برزیل) اگرچه میان کشورهای دنیا به کشوری فقرزده مشهور است ؛ اما برای ورزشکاران خود نظامی مالیاتی وضع کرده که همه طرفداران فوتبال در دنیا از آن آگاهی دارند. برزیل با جمعیتی نزدیک 188 میلیون نفر در جنوب شرقی امریکای لاتین بیشتر از هر چیز به دلیل سواحل فوتبالیست ساز ریودوژانیرو مشهور است.
لولا داسیلوا عضو حزب کارگر برزیل که سال گذشته توانست با 61 درصد آرای مردم ، صندلی ریاست جمهوری را از آن خود کند، در نخستین سخنرانی پس از انتخاب گفت: ترمیم سیستم مالیاتی برای حذف مالیات از اقشار کم درآمد و انتقال این فشار به قشر مرفه ، نخستین اولویت کاری من است.
او که یکی از عاملان تولد تئوری دفاع از محرومان جامعه در برزیل و یکی از دوستان هوگو چاوز (پنجاه و سومین رئیس جمهور ونزوئلا) به شمار می رود، میزان مالیات اقشار پردرآمد از جمله ورزشکاران را تا سطح اروپا افزایش داد به گونه ای که در حال حاضر دومین منبع درآمد این کشور را مالیات ورزشکاران و مالیات فروش بازیکنان فوتبال تشکیل می دهد. داستان پرداخت مالیات به دولت نه برای ورزشکارانی که در آن کشور فعالیت می کنند، بلکه برای ورزشکارانی که در کشور دیگری فعالیت و در برزیل زندگی می کنند نیز وجود دارد. روبن باریچلو، راننده شماره 2 تیم معروف فراری در فصل 2005 و فیلیپ مسا، راننده شماره 2 فراری در فصل گذشته ، هر 2 در زمره چنین افرادی هستند. آنها که سوار اتومبیل تیم معروف و پولدار ایتالیایی در فرمول یک فعالیت می کردند، رقم قابل توجهی از درآمد خود را به دولت برزیل می پرداختند.
این در حالی است که تیم آنها ایتالیایی و محل فعالیت آنها 18 پیست معروف دنیا بود (که البته پیست سائوپائولو تنها یکی از آنها محسوب می شد). فیلیپ مسا که در آخرین گراندپری فصل گذشته (در پیست سائو پائولوی برزیل) قهرمان شد و چهره درخشان فراری در فصل 2006 به شمار می رفت و به همین دلیل قرارداد خود را تمدید کرد و در کنار کیمی رایکونن فنلاندی ، تیم فراری فصل جدید را تشکیل می دهد و اتفاقا در این فصل هم موقعیت خوبی در جدول امتیازها دارد و حتی بالاتر از هم تیمی گرانقیمتش ایستاده ، در سال 2006 یک میلیون و 200 هزار یورو به عنوان مالیات به دولت برزیل پرداخت کرد و از پرداخت این مبلغ سنگین شکایت نکرد.

اصلاح نظام مالیاتی

جان کلام این که به نظر می رسد در آینده ای نه چندان دور باید نگاهی نو به سیستم تازه وارد مالیاتی در ورزش انداخت و آن را به گونه ای دیگر نوشت. باید راهی برای ارتقای فرهنگ مالیاتی یافت تا کمتر فردی هم از سوی وجدان خود و هم از سوی دستگاه های اجرایی امکان فرار از پرداخت مالیات به دولت را بیابد و پولی به عنوان مالیات بر درآمد ورزشکاران و بخصوص فوتبالیست ها به خزانه دولت واریز شود که درصد واقعی قراردادها و حقوق آنهاست.

علی جوادی