محاسبه دقیق مقاومت سازه ها

گودبرداری عمودی در اعماق مختلف ، لازمه اجرای بسیاری از طرحهای شهری است. برای مثال ، برای احداث زیرزمین یا یک مجموعه تفریحی - ورزشی یا پارکینگ ها در طبقات پایینی یک مجموعه اداری یا مسکونی ، اغلب خاک برداری های عمودی انجام می شود.
کد خبر: ۱۲۸۴۱۳

با توجه به وجود ساختمان های اطراف و وضعیت خاک محل موردنظر و به منظور جلوگیری از آسیب رسیدن به سازه های مجاور ، تمهیداتی اندیشیده می شود. یکی از روشهای پایدارسازی گودبرداری های شهری و دیگر شیبهای خاکی طبیعی یا مصنوعی ، میخ کوبی خاک است. با توجه به اهمیت این موضوع در طرحهای ساختمانی ، بررسی دقیق و مورد به مورد رفتار تراشه های قائم با استفاده از دستگاه سانتریفیوژ ژئوتکنیک می تواند بسیاری از محدودیت ها را از میان بردارد که از سوی یکی از محققان دانشگاه علم و صنعت مورد مطالعه قرار گرفته است.

خاک ، محیطی ناپیوسته است و پارامترهای مقاومتی یک توده خاک بسیار غیریکنواخت است ، به همین دلیل استفاده از روشهای صرفا نظری برای انجام طراحی سیستم های نگهدارنده گودبرداری ها در بیشتر موارد با اعمال ضریب اطمینان بالا همراه است و همان طور که مشخص است ضریب اطمینان بالا معادل استفاده از مصالح و تجهیزات بیشتر و در نتیجه گران تر شدن طرح می شود. با وجود اعمال ضریب اطمینان در طراحی ها گاهی اوقات شاهد وقوع ناپایداری در گودبرداری های شهری و آسیب رسیدن به ساختمان ها و تاسیسات مجاور گود هستیم. یکی از روشهای کنترل طراحی ، ساخت یک نمونه مشابه با گودبرداری های مقیاس واقعی در آزمایشگاه با همان ابعاد و شرایط محیطی است. اگرچه این کار غیرممکن نخواهد بود ؛ اما مستلزم صرف هزینه بسیار زیادی است. همچنین مدلسازی تمام مقیاس یک شیب یا گودبرداری به مدت زمان زیادی نیاز دارد. برای ساخت مدل تمام مقیاس یک شیب قائم با ارتفاع 10 متر ، حدود 1500 مترمکعب خاک لازم است که حمل و نقل و متراکم سازی حجمی بسیار پرهزینه و زمان بر خواهد بود. ازسوی دیگر ، ساخت شیب و سیستم های نگهدارنده طراحی شده ، به اعمال بارهایی مساوی با وزن ساختمان های اطراف روی سطح فوقانی نیاز دارد که این کار مستلزم استفاده از مصالح و یا حکهای بسیار قوی است.
بنابراین ، اگرچه می توان از مدلهای تمام مقیاس نتایج خوبی به دست آورد ، اما این نوع مدل سازی ها بیشتر مواقع مقرون به صرفه نخواهد بود.

همگام با فناوری

به گفته امین عسکری نژاد ، دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی عمران دانشگاه علم و صنعت ، یکی از روشهای از میان برداشتن محدودیت های موجود در روشهای مورد استفاده در ساختمان سازی ، استفاده از دستگاه سانتریفیوژ مکانیک خاک است.
با استفاده از این فناوری به جای ساخت یک شیب با ارتفاع 10 متر و استفاده از 1500 مترمکعب خاک که وزنی بیش از 2000 تن دارد ، می توان یک شیب با ارتفاع 10 سانتیمتر و با استفاده از تنها 1500 سانتیمتر مکعب خاک را مدل سازی کرد که وزنی کمتر از 10 کیلوگرم دارد.
استفاده از این فناوری صرفه جویی قابل ملاحظه ای در وقت و هزینه را به همراه دارد و از نظر دقت در نتایج نیز به دلیل استفاده از مصالح واقعی یکی از دقیق ترین آزمایش های مکانیک خاک به شمار می آید.
بررسی تغییرات با شیبهای میخ کوبی شده در نتیجه تغییر عوامل موثر بر آن ، اولین تحقیقی است که با دستگاه سانتریفیوژ مکانیک خاک در داخل کشور انجام شده است.

از آغاز تا به امروز

به گفته عسکری نژاد ، ایده اولیه این دستگاه در اواخر دهه 19 میلادی ازسوی یک مهندس فرانسوی به نام ادوارد فیلیپس مطرح شد. او در آن سالها پیشنهاد ساخت یک نمونه با مقیاس یک پنجاهم از یک پل در بریتانیا را مطرح کرد که عملا غیراجرایی بود ؛ چون لازم بود مدلی به طول 8.6 متر ساخته شود. این ایده 60 سال تنها در ذهن ها و روی کاغذ قرار داشت و در سال 1931 مدل سازی به صورت واقعی با سانتریفیوژ انجام شد و بتدریج پیشرفت هایی در کشورهای ژاپن ، انگلیس و فرانسه در این زمینه صورت گرفت و با استفاده از فناوری رایانه های دیجیتالی ، پیشرفت قابل ملاحظه ای در خاصیت های سانتریفیوژی به وجود آمد.
تا امروز نیز این دستگاه از نظر ابعاد و قدرت رو به پیشرفت بوده است ، ولی با توجه به طراحی پیچیده و نیاز به درنظر گرفتن مسائل خاص ایمنی در ساخت آن ، تنها کمی بیش از 100 نمونه از آن با ابعاد و قابلیت های مختلف در مراکز تحقیقاتی جهان وجود دارد و فناوری ساخت آن تنها در اختیار کشورهای معدودی است.
دستگاه گردان خاک یک دستگاه سانتریفیوژ مکانیک خاک است. مراحل طراحی و ساخت این دستگاه در سه فاز انجام شده است. فاز اول شامل طراحی و ساخت بخشهای مکانیکی است.

در یک آزمایش سانتریفیوژی می توان مدت تاثیر پدیده های طبیعی را بنابر نیاز کاهش داد

در پایان این فاز مدل خاکی درون جعبه قرار می گیرد و با توجه به شعاع دوران و نسبت ابعاد آن به ابعاد سازه واقعی ، با سرعت زاویه ای معینی به دوران درمی آید.
در فاز دوم امکان انتقال و ذخیره تصویر نمونه به صفحه رایانه از طریق دوربینی که در کنار نمونه خاکی نصب شده است برای کاربر فراهم می شود.
فاز سوم این امکان را فراهم می آورد که از طریق 16 حسگر حساس به پارامترهایی مانند تغییر مکان ، شتاب و فشار ، مقادیر این پارامترها از نقاط موردنظر در نمونه خاکی به رایانه منتقل و در آن ذخیره شود که در آزمایش های با بارگذاری های دینامیکی مانند شبیه سازی اثر زلزله بر سازه ها نیز مناسب است.

مدل سازی پارامترهای طبیعی

به گفته عسگری نژاد ، کاربرد دستگاه سانتریفیوژ مکانیک خاک تنها به مدل سازی سیستم های نگهدارنده گودبرداری ها محدود نمی شود. امروزه با توجه به پیشرفت های فناوری که در حیطه رشته های گوناگون مهندسی حاصل شده است ، کاربردهای متنوعی برای این دستگاه در نظر گرفته می شود. برآورد میزان پخش آلودگی در محیطزیست و میزان فشار وارد بر جدار تونلها و دیواره سدها از موارد کاربرد آن به شمار می آید. همچنین تخمین نشست خاک در زیرسازه های مختلف و بررسی اثر زمین لرزه روی سازه های خاکی نیز از دیگر موضوعات مهمی است که می تواند با استفاده از فناوری مذکور مورد مطالعه قرار گیرد.
همان گونه که بدیهی به نظر می رسد ، نمی توان برای بررسی اثر تخریبی یک زمین لرزه بزرگ بر روی یک سد، به انتظار رخ دادن چنین زلزله ای نشست. اگر قرار باشد چنین آزمایش هایی در شتاب گرانش زمین انجام شود ، بسیار پرهزینه خواهد بود. علاوه بر این ساماندهی چنین آزمایش هایی بسیار پیچیده و دشوار است و همچنین خطای ناشی از غیر دقیق بودن آزمایش ها نیز قابل چشم پوشی نیست. مدل سازی گریز از مرکز می تواند ضعفهای موجود را جبران کند. از طریق مدل سازی آزمایشگاهی می توان طیف وسیعی از مسائل علمی را تحلیل و مطالعه کرده و به داده هایی بسیاردقیق دست یافت که هم دارای توجیه اقتصادی هستند و هم در مدت زمان بسیار کوتاه قابل دسترسی خواهند بود.
به این منظور برای بررسی عملکرد یک سد خاکی پس از آبگیری و پیش بینی وضعیت پایداری شیب و یا تخمین میزان تراوش آب از بدنه سد می توان مدلی کوچک تر نسبت به سد واقعی را طراحی کرده و آن را تحت آزمایش سانتریفیوژ قرار داد. نتایج به دست آمده از این آزمایش ها به دقت بسیار بالایی نشان دهنده وضعیت در شرایط واقعی است.
از مزایای بسیار قابل توجه این روش ، کاهش زمان لازم برای وقوع پدیده هاست. به عنوان مثال یک پدیده تحکیمی که در شرایط طبیعی ممکن است 400 روز به طول انجامد را می توان در یک آزمایش سانتریفیوژی با شتابی معادل 100برابر شتاب گرانش زمین در عرض 1 ساعت شبیه سازی کرد. این قابلیت در پروژه هایی که نیاز به احداث سازه های سنگین روی خاکهای رس اشباع دارد ، بسیار سودمند است. در خاکهای رسی ، فرآیند نشست در اثر احداث بنا به کندی صورت می گیرد و معمولا لازم است پیش از احداث سازه واقعی اصطلاحا خاک ، پیش بارگذاری شود. برای این کار ، قبل از شروع به احداث ساختمان ، باید روی زمین لایه های خاکی با ضخامت زیاد قرار داده شود. این لایه ضخیم خاکی باید تا مدتی روی رس قرار داشته باشد تا نشست لازم در لایه رس اتفاق افتد و پس از احداث ساختمان ، نشست دیگری رخ ندهد.
می توان با ساخت یک نمونه کوچک آزمایشگاهی با استفاده از خاک محل مدت زمان لازم جهت ایجاد نشست کامل در رس را با دقت خوبی توسط آزمایش سانتریفیوژ تخمین زد.
به نظر می رسد استفاده از این فناوری می تواند کارآیی و عملکرد طرحهای عمرانی را افزایش دهد و بسیاری از مشکلات و موانعی را که امروزه شاهد آن هستیم ، از میان بردارد.
اما نکته مهم در طراحی سامانه هایی از این دست ، آن است که بتوانند رابطه خود را با بدنه صنعت پیدا کنند و قدم از فضاهای آکادمیک بیرون بگذارند و رابطه منطقی و کاربردی میان صنعت و دانشگاه ایجاد شود.


فرانک فراهانی جم
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها