انقلاب اسلامی ، پدیده ای منحصر به فرد

کودتا یک حرکت توطئه آمیز ، غیر قانونی و توسط گروه اقلیت و در عین حال صاحب ابزار قدرت مادی علیه نظام حاکم به منظور سرنگونی آن و به دست آوردن قدرت سیاسی است. این گروه اقلیت ، معمولا نظامی هستند. در انقلاب مردم نقش اساسی دارند و در کودتا یک اقلیت خاص که معمولا نظامی هستند. در انقلاب حرکت از پایین به بالاست و در کودتا از بالا به بالا یعنی از بدنه حکومت علیه حاکمان.
در انقلاب تغییر و تحول بنیادی و همه جانبه است و ارزشها و زیرساخت ها تغییر می کنند ، اما در کودتا ساختار نظام باقی است و اداره کننده آن تغییر می کند ، به عبارتی تغییر حاکم است نه حکومت. انقلاب چون خواست عموم مردم است پدیده ای است مشروع و قانونی ، کودتا چون خواست اقلیت است پدیده ای است نامشروع و غیرقانونی که از آن به عنوان توطئه تلقی می شود.

انقلاب و رفرم (اصلاح)

رفرم یا اصلاح ، تلاش برای تغییر محتاطانه ، مسالمت آمیز و تدریجی در ساختار سیاسی و اجتماعی جامعه از سوی سیاستمداران حاکم است ، بنابراین در تفاوت انقلاب با رفرم می توان چنین گفت که در انقلاب خشونت وجود دارد ، ولی رفرم غالبا به صورت مسالمت آمیز و بدون خشونت صورت می گیرد. انقلاب حرکتی است از پایین به بالا و رفرم حرکتی است از بالا به پایین. یعنی رفرم از سوی حاکمان صورت می گیرد و در حقیقت برای جلوگیری از نهضت انقلابی است.

انقلاب و شورش

شورش عبارت است از بروز امواج نارضایتی درمیان قشر یا اقشاری از جامعه علیه بخشی از نظام حاکم که ممکن است موجب تغییراتی در قسمتهایی از سیاست های نظام حاکم و احتمالا نهادهای سیاسی شود.
درباره تفاوت انقلاب با شورش می توان گفت در انقلاب نارضایتی عمومی است ، اما در شورش شخصی یا گروهی است. در انقلاب هدف نابودی و براندازی حکومت و حاکمان است ، ولی در شورش هدف تغییر حاکم یا بخشی از حاکمیت است. شورش ها برخلاف انقلاب ها منطقه ای ، مقطعی و از لحاظ اهداف و خواست ها ، کمی و کیفی محدود هستند و البته اگر شورش فراگیر و عمومی شود ممکن است منجر به انقلاب شود.

محمدعلی احمدنیا