برنامه ای ضروری و غیرقابل اجتناب

: صاحب نظران براین پندارند که دستیابی به سرچشمه علم فیزیک به همان اندازه دشوار است که یافتن سرچشمه بسیاری از رودهای بزرگ.

کد خبر: ۱۲۳۲۲۵

از ریشه یابی این مقوله که بگذریم ، نگاهی به تاریخ نشان می دهد که در روزگارانی طولانی ، فیزیک حاکم بر بسیاری از جهتگیری های فردی ، اجتماعی و سیاسی بوده است ، بدان گونه که منجمان برحاکمان تاثیر تعیین کننده ای داشته و فرمانروایان برای به خدمت گرفتن شان هزینه های گزافی می پرداختند. داستان هلاکوخان و رصدخانه مراغه را می توان یکی از جلوه های این گرایش دانست .فیزیک ، در جهان کنونی و زندگی روزمره ما نیز نقشی حیاتی دارد ، انرژی ، کوانتوم ، نسبیت ، هسته اتم و اجزای آن از کلمات رایجی است که هر روز می شنویم و یا درباره آنها می خوانیم و می بینیم .در چنین فضایی ، ساخت و تولید برنامه هایی با موضوع فیزیک ضروری و غیرقابل اجتناب است . شبکه چهار سیما با در نظر گرفتن تعریف و جایگاهی که دارد ، بستری مطلوب برای پخش چنین برنامه هایی بوده ، از همین روست که باید تولید آن را در شبکه یاد شده تلاشی خجسته و ارزشمند تلقی کرد.شبکه چهار سیما از آغاز حیات خود ، اگر چه برنامه هایی را تولید کرده که به ابعادی از علم فیزیک توجه داشته نظیر آسمان شب اما «فیزیک در ایران» را باید نخستین مجموعه ای دانست که با هدف قرار دادن فیزیک ، به بیان ماهیت و انواع شاخه ها و گرایش های آن می پردازد.«فیزیک در ایران» در هر قسمت به کندوکاو موضوع های گوناگونی نظیر لیزر ، پلاسما و مانند آنها می پردازد و می کوشد مخاطبانش را با سوژه و انواع کاربردهای آن در زمینه های مختلف از پزشکی گرفته تا صنایع آشنا کند.این مجموعه ، اطلاعات آگاهی بخشی را درباره فیزیک و جلوه های گوناگون اش ارائه می کند. در این میان بررسی میزان تاثیرگذاری آن نیازمند باریک بینی و تامل بیشتر پیرامون مسائلی مانند موضوع و محتوای ساختار آن است . عنوان مجموعه «فیزیک در ایران» می باشد از این رو انتظار این است که برنامه بیشتر این مقوله را مورد توجه قرار دهد ، در حالی که آنچه پیش روی مخاطب قرار می گیرد ، پرداختن به یکی از رشته های فیزیک و کاربردهای مختلف آن است ، به عنوان نمونه در برنامه ای با موضوع لیزر به جای آن که تمام زمان برنامه به تعریف لیزر و بیان کاربردهای متفاوتش اختصاص یابد ، اصولی تر آن است که پس از اشاره ای کلی به موارد یاد شده به چگونگی و سطح فعالیت این شاخه در ایران و دلایل رشد و موانع آن پرداخته شود. «فیزیک در ایران» از نظر موضوعی خود را در حصار محدودیت هایی قرار داده که منطقی و ضروری نیستند و از این رو معلوم نیست که به عنوان نمونه چرا به مسائلی نظیر مشکلات و نیازهای استادان و دانشجویان این رشته ، سازمان ها و گروههای مربوط به فیزیک مانند انجمن فیزیک ، المپیادهای فیزیک و فعالیت هایی که در حوزه نشر وجود دارد نظیر مجله فیزیک ، کتاب سال و مانند آنها نمی پردازد. به عنوان مثال گفتگو با کسانی که در این زمینه خلاقیت هایی داشته اند و در حال نگارش کتاب و یا پژوهش هستند، می تواند جلوه هایی از واقعیت و حقیقت جایگاه علم فیزیک در کشورمان را بازتاب دهد. معرفی و نمایاندن کسانی که در این رشته دوران پسادکتری را گذرانده و یا می گذرانند هم می تواند در این راستا نگریسته شود. مضامین مطرح شده درباره موضوع ، ما را با این نظر همراه خواهد کرد که محتوای برنامه توصیفی است و نه تحلیلی . برنامه از آن رو که به نحوه تعامل علم فیزیک با محیط پیرامونش در ایران از استاد و دانشجویان گرفته تا امکانات و تجهیزات نمی پردازد، برای مخاطب روشن نمی کند که فیزیک در کشورمان چه روندی داشته و در رشته ها و شاخه های گوناگون اش از چه شرایط و موقعیتی برخوردار است؛ فیزیک در ایران ساختاری تخت و ساده دارد. متخصصان درباره چگونگی و فواید به کارگیری یکی از شاخه های فیزیک سخن می گویند و در مواردی تصویر، کلام را همراهی می کند. تلاش کارگردان برای تصویری تر کردن موضوع ، اگر چه برجذابیت های بصری آن افزوده است اما با خلاقیت و تنوع در ساختار می توان ریتم و اثرگذاری بیشتری به برنامه بخشید. حدود 300 سال از آشنایی ایرانیان با علوم جدید می گذرد. در زمان شاه سلیمان (تقریبا 1076 هجری . قمری 1665 میلادی) و پس از حدود 60 سال که گالیله اولین دوربین خود را ساخته بود ، نخستین دوربین نجومی به ایران آمد. کمی بیش از 130 سال نیز از اولین اعزام بزرگ دانشجو به خارج از کشور در دوران صدارت ناصرالدین شاه می گذرد. روشن کردن این نکته که کشورمان با چنین پیشینه علمی بخصوص در زمینه فیزیک از چه جایگاهی بهره مند است ، مهمترین مسوولیت برنامه فیزیک در ایران است .با توجه به تکامل و پیشرفت فیزیک در کشورمان در مواردی نظیر انرژی صلح آمیز هسته ای ، نمایاندن وضعیت دیگر شاخه های فیزیک می تواند چشم انداز روشن تری را برای علاقه مندان به این رشته علمی ترسیم کند. فیزیک در ایران در صورتی که به دلایلی نمی تواند دارای چنین رویکردی باشد ، مطلوب تر آن است که با تجدیدنظر در عنوان خود به مشی کنونی اش ادامه دهد.