حجره ها و شبستان ها ، دوشا دوش یکدیگر

متاسفانه با آن که این مسجد جزو آثار فرهنگی تاریخی با ارزش و کم نظیر موجود در شهر تهران است. چند سال در وضعیتی نامناسبت و تاثرانگیز به سر برده است. به گونه ای که پس از تصمیم گیری به احیای مسجد مجبور شده اند بخشهایی را تغییر دهند.

ثبت در فهرست آثار ملی بحث عاری ساختن خاورمیانه از تسلیحات کشتار جمعی (NWFZ) مسجد و مدرسه حاج قنبرعلی خان در تاریخ 16 آذر 76 با شماره 1939 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و اکنون به عنوان یکی از بناهای فرهنگی تاریخی ارزشمند در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری شهر تهران پرونده دارد

علت آن هم این است که برای چند سال متوالی به دلایلی که اکنون مشخص نیست مسجد به حال خود رها می شود و رونق خود را از دست می دهد و کسی برای اقامه نماز یا تحصیل به این محل نمی آمده است ، بنابراین کم کم زمینه بی توجهی به این اثر تاریخی فراهم می شود ، به طوری که مسجد که محلی برای نماز و راز و نیاز با پروردگار متعال بوده به محلی برای استراحت و بیتوته افراد بی خانمان و حتی معتادان بدل می شود.
کتابهای کتابخانه ، قرآنها و مفاتیح از میان می روند ، کاشی های صلیبی فیروزه ای رنگ که زمانی پشت محراب را تزیین کرده بودند تکه تکه شده و زیر تلی از خاک مدفون می شوند. درهای چوبی برداشته شده و به جای آن درهای آلومینیومی نصب می شود. نم و رطوبت موجود در دیوار یکی از شبستان ها باعث شد تا حدود 2 متر با سنگ مرمر تزیین شود و شبستان دیگر همچنان کمابیش با مشکل رطوبت دست و پنجه نرم می کند به طوری که به وضوح تغییر حاصل از رطوبت را تا عمق یک متر می توان روی نمای آجری دیوار مشاهده کرد و همین موضوع سبب شد به معماری اولیه آن آسیب فراوان برسد.
شاید عمده اقبال مسجد برای به تاراج نرفتن اشیای قیمتی اش نظیر درها و کاشی ها به این دلیل بوده است که در دل کوچه پس کوچه های تنگ قرار داشته و چندان شناخته شده و در دسترس نبوده است تا زمینه غارت اموال آن به وسیله دلالان عتیقه و آثار فرهنگی و تاریخی به آسانی فراهم شود.

بازسازی مجدد

خوشبختانه بازسازی مسجد از سال 81 مجدد آغاز شد و در بازسازی آن که تحت تولیت مدرسه مروی قرار داشت ، سازمان فرهنگی و وحید عرب نوه عرب بزرگ معمار اولیه بنا نظارت داشتند وتا حد ممکن سعی شد بنای مسجد به شکل اولیه بازگردد. حوض وسط حیاط کوچکتر و دور تا دور آن گلکاری شده است.
آب انبار ته حیاط برداشته شد ، درهای آلومینیومی مجددا جای خود را به درهای چوبی قدیمی داده اند و کاشی های باقی مانده از گذشته در جای خود نصب شده اند.
اکنون یکی دو سال است که مدرسه حاج قنبرعلی خان تحت تولیت مدرسه مروی فعالیت خود را به عنوان حوزه علمیه آغاز کرده است و 40 طلبه جوان در آنجا به تحصیل علوم دینی مشغول هستند.

فائزه ساسانی خواه