پیشنهادهای انجمن بیوتکنولوژی درباره راهبرد صنعتی کشور : قرن جدید، سرمایه گذاری در صنایع قدیم را نمی پذیرد

بسیاری از کارشناسان ، معتقد به لزوم بازنگری در استراتژی صنعتی تکنولوژیک کشور هستند پیشرفت های اخیر علوم و تکنولوژی های زیستی سبب شده است تا جهانیان قرن بیست ویکم را قرن استیلای بیوتکنولوژی بنامند اما در سیاست های صنعتی کشور

کد خبر: ۱۲۰۵۶

این فناوری حیاتی هنوز به عنوان یک اولویت ملی مطرح نشده است این موضوع در مقاله دکتر صالح محقق حضرتی ، رئیس انجمن بیوتکنولوژی جمهوری اسلامی ایران مورد بحث قرار گرفته است.به نظر بعضی متخصصان ، چنانچه سرمایه گذاری )حدود بیست میلیارد دلار( دولت در بیست سال گذشته که به صنایعی همچون فولاد، خودرو و صنایع وابسته ، نساجی ، نفت و شعب آن اختصاص یافته است به صنایع نوینی همچون بیوتکنولوژی و تولید داروهای گیاهی و در بخشهایی مانند آموزش و پرورش ، بهداشت و کنترل جمعیت و بخصوص برای اعتلای دانشگاه های کشور تعلق می گرفت ، اینک شاهد وضع بسیار مطلوب تری در کشور بودیم . صنایع سرمایه بر و کم بازده ما تنها با کمک های دولت پابرجا مانده اند تامل در وقایع گذشته نشانگر ریسک سرمایه گذاری در این صنایع است در برخی برهه های تاریخی ، دخالت کشورهای ابرقدرت و نفوذ آنها بر کشورهای نفت خیر جهان موجب پایین آمدن قیمت نفت شد، طوری که درآمد حاصل از فروش آن حتی تکافوی گردش روزانه صنعت نفت را نمی کرد و قیمت نفت از آب خوراکی نیز ارزانتر بود.اگر زمانی نه چندان دور بتوانیم به جایگاه مناسبی در سازمان تجارت جهانی دست پیدا کنیم که آرزوی دولتمردان ما نیز هست ، همه این صنایع در زمانی حدود5 سال به ورشکستگی خواهند رسید و ما تنها وارث مشتی آهن آلات آلاینده محیط زیست و جمع کثیری بیکار خواهیم بود که به جمع بیکاران فعلی خواهند پیوست و امروز شروع ویرانگری آن را در رفتارهای اجتماعی شاهد هستیم . از سوی دیگر، اگر پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی تحقق نیابد با وضع تعرفه های گمرکی - حدود25 درصد که کشورها بر واردات ما بسته اند، امکان رقابت از ما گرفته می شود و صنایع داخلی مضمحل خواهند شد. البته قابل قبول است که کشور ما نیز متقابلا اقدام به وضع تعرفه های جدید بر واردات خارجی کند اما این عمل نقشی در کاهش قیمت تمام شده محصولات داخلی نخواهد داشت و در نتیجه ، امکان رقابت از ما گرفته می شود و عرصه در سیطره کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی درخواهد آمد با چنین روندی ، واگذاری فرصت های ما به کشورهایی چون ترکیه دور از انتظار نیست . با اضمحلال این صنایع و بخصوص صنایع تبدیلی و مواد غذایی ، ورشکستگی کشاورزان نیز دور از انتظار نیست این در حالی است که خشکسالی های گذشته شرایط بحرانی را در کشور ایجاد کرده و موجب شده است ایران به بزرگترین واردکننده گندم تبدیل شود.رکود اقتصادی ، افزایش تورم و وجود روابط ناصحیح در معادلات اقتصادی داخلی ، افت اخلاق و فرهنگ را در جامعه به دنبال داشته است و این خود موجب افزایش اختلاف طبقاتی و سختی گذران زندگی برای بسیاری از مردم شده است از بین رفتن طبقه متوسط و به تبع آن ، سخت تر شدن روابط اجتماعی و گسترش بیماری های روانی نیز معلول چنین پدیده ای است.نیروهای متخصص و منابع انسانی که جزو ارزشمندترین سرمایه های هر کشوری محسوب می شوند برای دستیابی به مشاغل تخصصی ، مهاجرت به غرب را برگزیده اند و به نظر می رسد برای بقای خود چاره ای جز این ندارند. به عقیده برخی متخصصان ، پیامدهای اقتصادی این مهاجرت ها بیش از تبعات اجتماعی آن است که هیچ گاه موردتوجه نبوده است . متاسفانه باید اذعان داشت بخشی از رشد علمی و اقتصادی کشورهایی مثل کانادا مدیون مهاجرت ایرانیان بوده است این ، همه مشکلاتی است که جامعه ما با آن دست به گریبان است و جز با همت مدیران کشور و مدیریت های غیرمتمرکز حل آنها میسر نخواهد بود ما موظف هستیم برای رفع تنگناهای موجود بر طبق برنامه های اصولی و منسجم ، به فعالیت هایی با سودآوری زیاد روی آوریم تا بتوانیم با ایجاد و به کارگیری سرمایه های ملی، مشکلات موجود و آینده کشور را حل کنیم اعتقاد ما بر این است که فرصتهای بسیار از دست رفته اند؛ اما هنوز فرصت باقی است باید استراتژی جدیدی در روند توسعه کشور تدوین شود تا جلوی این سیلها و زلزله های ویرانگر هر چه زودتر گرفته شود. برای مثال اگر به سرنوشت و سیاست گذاری کشور کوبا که در زمینه بیوتکنولوژی قدم های اساسی برداشته است توجه شود ملاحظه می کنیم حدود ده سال قبل زمانی که کشور شوروی متلاشی شد کوبا که جزو کشورهای اقماری شوروی بود از کمک های مالی آن محروم شد و زمانی که بنا به اظهارات دولت کوبا، مردم نان کافی برای سد جوع نداشتند مبلغ یک میلیارد دلار در بیوتکنولوژی سرمایه گذاری شد و در نتیجه امروز عمده بازارهای امریکا جنوبی ، محصور فرآورده های زیستی مختلف است که در کوبا به تولید می رسند. کشور ما حتی واکسن هپاتیت را از کوبا خریداری می کند اینک زمان آن رسیده است که تحولی بنیادین در روشها و سیاستهای کشور اعمال شود حرکت بر مشی قدیم و دست یازیدن به صنایع سنتی ، ضامن توفیق کشور نیست مسوءولان کشور باید به ندای صاحبان علم و دانش و اندیشمندان دلسوز ایران توجه شایسته کنند و در اتخاذ سیاست های کلان به تجربه های آنان اعتماد کنند. به نظر می رسد انجمن های علمی و تخصصی ، منبع ذی قیمتی در این خصوص به شمار آیند انجمن بیوتکنولوژی جمهوری اسلامی ایران ، مشکلات مذکور را از دیدگاه تخصصی مورد نظر قرار داده است و معتقد است فناوری زیستی همه ارکان و ابعاد جوامع بشری در بخشهای کشاورزی ، محیط زیست ، صنعت ، بهداشت و درمان را دگرگون کرده است و با توجه به جامع نگری در این زمینه ، برای اصلاح ساختارهای کنونی و فراهم شدن بستر لازم برای رشد فناوری های جدید با توجه به امکانات بالقوه کشور، نیروی انسانی متخصص در داخل و خارج کشور و امکان بهره گیری از دانشمندان سایر کشورها پیشنهادهای کلی زیر را ارائه می کند: الف( تشکیل شورای عالی فناوری نوین با حضور وزرا و روسای وزارتخانه ها و سازمان های علوم ، تحقیقات و فناوری ، بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی ، جهاد کشاورزی ، صنایع ، نفت ، دفاع و محیط زیست برای تدوین استراتژی جامع تحقیقات پایه ، پایلوت و صنعتی ، زیر نظر ریاست جمهوری ب( ایجاد کمیسیون صنایع نوین )بیوتکنولوژی ، آی تی مواد جدید و میکرو الکترونیک ( در مجلس شورای اسلامی ج( ایجاد معاونت فناوری های نوین در حوزه سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور چ( ایجاد معاونت بیوتکنولوژی در سازمان محیط زیست ح( سرمایه گذاری سریع و کلان دولت در فناوری های نوین از محل ذخیره ارزی خ( استقلال مالی و اداری دانشگاه ها به مفهوم دیگر اداره دانشگاه ها باید به صورت هیات امنایی باشد و شورای عالی سیاست گذاری استانی یا شهرستانی در مراکزی که از وجود چند دانشگاه برخوردارند تشکیل گردد د( ایجاد شهرک های علمی و فناوری های نوین در هر استان ، با توجه به شرایط و موقعیت های خاص آن و امکان سرمایه گذاری شرکتهای داخلی و خارجی در آنها ذ( فراهم کردن امکان حضور محققان ایرانی در دوره های تخصصی خارج از کشور با همکاری دانشگاه های خارجی برای کسب فناوری های جدید و امکان انتقال آنها به داخل کشور ر( شرکت مستمر در نمایشگاه های بین المللی برای آشنایی بیشتر متخصصان کشور با زمینه های نوین فناوری و امکان همکاری های مشترک س( تشکیل هیات مدیره مشترک انجمن های علمی در شورای عالی فناوری های نوین ش( حمایت از مراکز توسعه و تحقیقات صنعتی و یا شرکت های تحقیقات مهندسی به منظور گسترش فرهنگ تحقیقات نوین در بخشهای خصوصی با ایجاد تسهیلات مناسب ما معتقدیم طی این مسیر دشوار، جز به همت و مساعی همگانی و خارج از تمایلات و سلیقه های خاص سیاسی و مشارکت دادن اصحاب دانش و فناوری در تصمیم سازی و تصمیم گیری میسر نیست به نظر می رسد نقد مفاد مندرج در این نوشتار، از سوی منتقدان ، متخصصان و اصحاب فرهنگ و دانش ، همچنین رسانه های گروهی و مطبوعات ، آن را غنا خواهد بخشید و زمینه رشد علوم و فناوری های نوین را در کشور فراهم خواهد کرد.