بهشت عمارت‌های ایران

اما در ادامه، بخش بزرگی از این خانه به نام حسینیه و انجام آیین‌ها و عزاداری‌های ماه محرم و اطعام مساکین وقف می‌شود؛ تا امروز که همچنان در وقف است و محل رفت‌و‌آمد شیفتگان حسینی و فقرا و مساکین. این یعنی که عمارت روح دارد، جان دارد و نفس می‌کشد و شاید همین است که دل را گرفتارش می‌کند؛ وگرنه آینه‌کاری و گچبری و درها و پنجره‌های ارسی رنگارنگ و پرهیبت در عمارت‌های ایرانی کم نیست. با این حال حسینیه امینی‌ها از زیبایی و دلبرانگی هم چیزی کم ندارد؛ و این دلبرانگی را از همان ابتدا که از پله‌های ورودی‌اش پایین می‌روی و چشمانت به حیاط مستطیل شکلش با آن حوض آبی و درختان سبز قدبرافراشته و دیوارهای آجری و کف سنگفرشش می‌افتد با تمام وجود حس می‌کنی.
خانه امینی، شامل چهار حیاط و فضاهای مختلف در دو طبقه همکف و زیرزمین است‌. زیباترین و دیدنی‌ترین بخش عمارت، سه تالاری است که به موازات یکدیگر قرار گرفته و به وسیله ارسی‌های بسیار زیبا از هم جدا شده‌اند. درهای ارسی تالارها هنگام روضه‌خوانی بلند شده و بالا می‌رود و در نتیجه هر سه تالار یکی و تبدیل به یک سالن بزرگ سرپوشیده با آینه‌کاری و گچبری می‌شود.
چشم‌انداز و پنجره‌های تالار جنوبی به حیاط جنوبی باز می‌شود. این تالار با 9 دهنه ارسی و شیشه‌های رنگی که به سقف نقاشی و آینه‌کاری شده می‌رسد، هوش از سر آدمی می‌برد.
تالار شمالی از تزئینات کمتری برخوردار است و همانند تالارهای دیگر، دو اتاق کوچک دارد؛ اتاق‌هایی که با درهای چوبی و کشویی از تالار جدا شده و هنگام باز شدن کاملا به داخل دیوار فرو رفته و بخشی از تالار می‌شوند.
در اطراف دیوارهای هر سه تالار، رف‌های (طاقچه) کاسه‌ای مزین به گچبری و گره‌بندی چوبی وجود دارد.
و اما تکمیل‌کننده این همه زیبایی، فرش‌های دستباف مشهد با نقش و طرح‌های اصیل و عتیقه است که در کف تالارها پهن شده و حس اصیل ایرانی بودن را به طور کامل به آدمی منتقل می‌کند.
چه خبر از زیرزمین عمارت؟
در قسمت زیرین ساختمان سردابه، زیرزمین، شربت‌خانه، انبار و دستشویی قرار دارد؛ بنابراین زیر تالارها خالی است که از سه سمت به حیاط‌های شمالی و جنوبی مرتبط می‌شود. در آزاره‌های سنگی در حیاط شمالی و جنوبی، نقش برجسته‌های بسیار زیبایی قرار دارد. برخی معتقدند حمام تاریخی صفا که در نزدیکی این بنا قرار دارد، نیز متعلق به خاندان امینی‌ها بوده است.

مرمتی که 8 میلیارد تومان آب می‌خورد

در سال 1275 هجری قمری، خانه امینی‌ها که در آن زمان به تالار امینی‌ها معروف بود در شهر قزوین بنا شد؛ خانه‌ای اعیانی با 3000 مترمربع زیربنا که بعدها به حسینیه امینی‌ها تبدیل شد. جلال امینی، متولی این حسینیه و از نوادگان حاج‌وکیل امینی، برادر حاج محمدرضا امینی، بانی ساخت این بنا تاریخچه حسینیه را این‌گونه توصیف می‌کند: حاج وکیل و حاج محمدرضا امینی، دو برادر تاجر اهل تبریز پس از نقل مکان به قزوین و ساکن شدن در این شهر، عمارت امینی‌ها را به عنوان محلی برای اقامت بنا می‌کنند. آن‌گونه که متولی حسینیه امینی‌ها می‌گوید، ناصرالدین‌شاه در سفرش به قزوین و بازدید از این خانه، مفتون معماری این بنا شده و از محمدرضا امینی می‌خواهد این خانه را به او داده و در عوض هر چه خواست از شاه طلب کند. محمدرضا اما نمی‌پذیرد و برای این‌که مغضوب ناصرالدین‌شاه نشود، خانه را به عنوان یک حسینیه وقف می‌کند.
به این ترتیب، 2000 متر از خانه به حسینیه تبدیل می‌شود و تا همین امروز که 175 سال از آن زمان می‌گذرد، حسینیه در روزهای محرم و رمضان، میزبان عزاداران حسینی و نیز روزه‌داران است. جلال امینی که از نسل پنجم این خانواده است، با اشاره به موارد ذکر شده در وقف‌نامه خانه امینی‌ها می‌افزاید: این بنا با نیت برگزاری مراسم عزاداری به حسینیه تبدیل و وقف شده است. به همین دلیل، در 12 روز از ماه محرم، حسینیه امینی‌ها میزبان مراسم روضه‌خوانی است و در ماه رمضان نیز با برگزاری مراسم احیا در سه شب و نیز اطعام فقرا در پنج شب، از مهمانان سفره الهی پذیرایی می‌کند. در باقی ایام سال هم همان‌طور که متولی حسینیه اظهار می‌کند، این عمارت آماده پذیرش بازدیدکنندگان علاقه‌مند به دیدن بناهای تاریخی است.
اما با وجود ارزشمندی‌های تاریخی و معماری حسینیه امینی‌ها، این بنا تاکنون در فهرست آثار ثبت شده در یونسکو و نیز آثار ملی قرار نگرفته است. جلال امینی در این خصوص می‌گوید: بنا در فهرست آثار وقفی سازمان اوقاف قرار دارد و همچنین تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری است؛ با این همه به دلیل نداشتن سند رسمی، نتوانسته در فهرست آثار ثبت شده ملی و نیز فهرست ثبت جهانی یونسکو قرار بگیرد. به گفته متولی حسینیه،‌ مراحل پایانی اخذ سند در حال طی شدن است و پس از آن اقدامات اولیه از سوی سازمان میراث فرهنگی برای ثبت ملی و جهانی اثر آغاز خواهد شد.
در ادامه، جلال امینی در پاسخ به محل تامین بودجه مورد نیاز برای برگزاری مراسم عزاداری در حسینیه و نیز هزینه‌های مربوط به مرمت و نگهداری از بنا می‌گوید: حتی یک ریال بودجه دولتی هم به حسینیه تعلق نمی‌گیرد و تمامی هزینه‌ها از سوی خانواده تامین می‌شود. امینی انجام مرمت در بنا را الزامی دانسته و هزینه‌های برآوردی این پروژه را که توسط کارشناسان تخمین زده شده، هشت میلیارد تومان عنوان می‌کند؛ مبلغی که او امیدوار است، پس از ثبت جهانی اثر در یونسکو، از سوی این نهاد بین‌المللی تامین شود تا رفت و آمد بازدیدکنندگان باعث فرسایش بنا نشود. این عضو خانواده امینی البته تاکید می‌کند مراسم عزاداری به دلیل این‌که در یک قسمت مشخص از بنا و با کمترین میزان تردد برگزار می‌شود، کمترین آسیب را به بنا وارد می‌کند.