اقتصاد و انرژی هسته ای

: دو روز پیش گروهی از خبرنگاران غربی که برای پوشش انتخابات روز جمعه به ایران آمده اند، در یک محفل مطبوعاتی گرد هم آمده بودند و من نیز همراه چند تن از خبرنگاران ، در این جلسه حضور داشتم.

کد خبر: ۱۱۹۲۷۶

در این جلسه ، اصلی ترین موضوع مباحثه میان ما و خبرنگاران غربی ، مساله هسته ای و موضع ایران در پیگیری مصرانه برای آن بود و استدلال های مختلفی از طرفین رد و بدل می شد.اصلی ترین استدلالی که خبرنگاران غربی برای محکومیت ایران در پیگیری انرژی هسته ای مطرح می کردند، صرفنظر از مسایل سیاسی ، داشتن انرژی فراوان جایگزین - نفت - عنوان می شد.
آنان می گفتند چرا کشوری که دومین تولیدکننده نفت اوپک است و روزانه 4.2 میلیون بشکه نفت تولید می کند، باید به انرژی هسته ای روی آورد که هم از نظر سیاسی برایش چالش برانگیز است و هم از نظر اقتصادی به صرفه نیست.
در مقابل این استدلال های به ظاهر منطقی ، لازم بود که پاسخی مستدل و منطقی نیز برای آن ارائه شود. بحثهای برخی همکاران مطبوعاتی و از جمله بنده در نهایت نشان داد که پیش فرض های آن خبرنگاران برای رسیدن به این نتیجه که فروش نفت برای ایران ، جایگزینی مناسب برای انرژی هسته ای است ، درست نیست.
خبرنگاران غربی درنهایت بخش عمده استدلال های ما را پذیرفتند که برخی از این دلایل به شرح زیر است:
1- نخستین استدلال بر پایه اصطلاح هزینه فرصت (Opportunity cost) مطرح شد. این اصطلاح به طور خلاصه عبارت است از هزینه ای که باید برای دستیابی به اهداف خود در یک بخش ، در بخش دیگر بپردازیم.
کاربرد این اصطلاح اقتصادی در مساله هسته ای ایران این است که ایران برای استفاده از نفت در مصارف داخلی خود باید آن را ارزشگذاری کند و ببیند قیمت فروش نفت در خارج از کشور، صرفه اقتصادی بیشتری دارد یا سرمایه گذاری بلندمدت برای راههای جایگزین آن؛
واقعیات اقتصاد ایران می گوید با توجه به حجم انبوه یارانه های دولتی ، استفاده از نفت برای مصارف داخلی به قیمت جهانی امکانپذیر نیست و فروش آن به خارج ، با صرفه تر است. اینجاست که ایران می تواند انرژی هسته ای را جایگزینی برای نفت بداند، چرا که در نهایت هزینه فرصت کمتری برای کشور در بردارد و به جای آن ، پول واقعی نفت از خارج دریافت شده است.
2- ایران با واقعیتی جدی روبه روست و آن این که به دلیل مصرف بی رویه انرژی در داخل تا سال 2020 کل نفت تولیدی داخل کشور مصرف می شود. آمارها بیانگر آن است که جمعیت ایران از سال 55 تا 84 تقریبا 2 برابر شده ، حال آن که مصرف فرآورده های نفتی 4.3 برابرو مصرف گاز 40 برابر شده است.
لذا در صورت عدم ظرفیت سازی ، ایران از صادرات نفت تا 14 سال آینده ، محروم می شود و به این ترتیب ساخت نیروگاه هسته ای برای رفع این چالش ضروری می نماید.
3- تولید نفت جهان هم اکنون از مرز 90 میلیون بشکه در روز فراتر رفته و رشد تقاضا همچنان ادامه دارد.
این رشد مصرف سوختهای فسیلی بزودی جهان را با مسائل زیست محیطی مواجه می کند که اولین تاثیر آن وضع قوانین جدی برای محدودیت مصرف این سوختها خواهد بود. در این صورت ایران و کشورهای مشابه برای تامین انرژی رو به رشد خود و نیز درآمد حاصل از صادرات نفت چه کنند؛
4- معادلات اقتصادی نشان می دهد رشد انرژی هسته ای ، به نفع کل اقتصاد جهان است. چرا که از بحران هایی چون افزایش قیمت نفت براثر کمبود تولید و رشد شدید مصرف جلوگیری می کند. اکنون 442 نیروگاه هسته ای در جهان 370گیگاوات سهم تولید برق را در اختیار دارند، ولی برای مواجهه با کمبود نفت در بازار در سال 2025، نیاز به 200گیگاوات برق جدید هسته ای داریم که بتواند روزانه حداقل 10میلیون بشکه نفت را صرفه جویی کرده و قیمتها را متعادل نگاه دارد...

برداشت کلی از مجموع این استدلال ها و بحثهای مربوط به آن ، حکایت از محکم بودن مسائل و قانع شدن خبرنگاران غربی داشت. چنان که آنها پذیرفتند که داشتن انرژی هسته ای برای ایران از منظر اقتصاد، اجتناب ناپذیر و جلوگیری از دستیابی به آن ، ناعادلانه است. آنها وعده کردند که این استدلال را در رسانه هایشان مطرح و دست کم تحلیل کنند.