گوهرهایی برای نسل‌های آینده

از سینمای جوان شروع کردید و ساخت فیلم کوتاه؛ آهسته و پیوسته پیش آمدید و به یکی از حرفه‌ای‌های خوب سینما تبدیل شدید و آثار متفاوتی را در کارنامه خود ثبت کردید، هدف‌گذاریتان برای ورود به سینما و فعالیت در این حرفه چگونه بود؟
فارغ‌التحصیل کارگردانی از دانشگاه سینما و تئاتر هستم اما به‌دلیل علاقه شخصی‌ام به فیلمبرداری ابتدا وارد این حوزه شدم. کارگردانی برایم اولویت نبود چون معتقد بودم، کارگردانی به پختگی و سواد زیادی احتیاج دارد که بتوانی سالی یک یا دو فیلم بسازی. اما در کنار فیلمبرداری، مستند و تله‌فیلم هم ساختم و وقتی احساس کردم حالا می‌توانم وارد عرصه کارگردانی شوم، فیلم سینمایی ساختم. به نظرم فیلمسازی حرفه‌ای جدی است و هر کسی می‌خواهد وارد این حرفه شود باید آن را جدی بگیرد که مستلزم تلاش و پیگیری است.
برخی می‌گویند برای ورود به سینما باید پارتی داشته باشی و بدون واسطه نمی‌توانی فیلم‌سازی را تجربه کنی، نظر شما درباره این گفته‌ها چیست؟
صادقانه بگویم من و دوستان و هم‌نسلانم که در حوزه‌های مختلف سینما فعالیت دارند بدون هیچ رابطه و ضابطه و لابی وارد سینما شده‌ایم و نتیجه تلاش خودمان را دیده‌ایم. البته باید به مقوله تلاش، صبر را هم اضافه کرد. از همان ابتدا که وارد سینما شدم با خودم قول و قرار گذاشتم از اهدافم عقب‌نشینی کنم.
گاهی این ماندن تبعاتی هم دارد چون دوره‌های بیکاری در سینما گاهی طولانی می‌شود و این برای فیلمسازان در هر شاخه‌ای که فعال باشند، مشکلاتی را به وجود می‌آورد.
بله و این‌جاست که به صبر و تلاش باید از خودگذشتگی را هم اضافه کرد، نه تنها خودم که خانواده‌ام نیز باید از خودگذشتگی داشته باشند تا بتوانم به اهدافم برسم. در مسیری که سینماگران آهسته آهسته پیش می‌آیند تا به اهداف خود برسند مشخص می‌شود چقدر خود فیلمساز و خانواده ما از خواسته‌هایمان عقب‌نشینی می‌کنیم. گاهی باید «نه» بگوییم به پیشنهاداتی که ما را از اهدافمان دور می‌کند. این «نه» گفتن فشارهای مالی به ما و خانواده‌هایمان وارد می‌کند و این جاست که از خودگذشتگی آنها معنا پیدا می‌کند. برای ماندن در سینما باید بدانیم چه اهدافی داریم و برای رسیدن به آنها از چه چیزهایی باید بگذریم.
گویا به اقتباس در سینما علاقه‌مند هستید؟
معتقدم باید خیلی نابغه یا استعداد زیادی داشته باشیم تا بتوانیم داستان و جهانی دراماتیک خلق کنیم که قابلیت نمایش در سینما را داشته باشد. به نظرم بهتر است برای دست‌یافتن به داستان و فیلم‌نامه‌ای خوب، رجوع کنیم به داستان‌های خوبی که نوشته شده یا منابع واقعی. برای ساخت فیلم « این 23 نفر» به آدم‌های واقعی رجوع کردم. چند سال قبل سریال مستند «این 23 نفر» را برای شبکه چهار ساخته بودم و آن‌قدر اعتبار و ارزش در این آدم‌ها دیدم که خودم را موظف کردم یک روزی هر جور شده فیلم سینمایی آنها را بسازم. در اصل موضوع آنقدر گیرایی داشت که مرا ملزم کرد که مرا بساز!
فیلمنامه « این 23 نفر» اقتباسی است؟
اقتباس از ادبیات نیست. برای نوشتن فیلمنامه و ساخت فیلم چند منبع داشتم؛ اولین منبع خود 23 نفری هستند که سال هاست آنها را می‌شناسم و با آنها ارتباط دارم. کتاب آقای یوسف‌زاده را هم مطالعه کردم و از بخش‌هایی از ان استفاده کردم. آقای ملاصالح هم دو سال قبل کتابی درباره 23 نفر نوشت که برایم الهام‌بخش بود اما مهم‌ترین منبع من خود آدم‌های واقعی بود که در نوجوانی اسیر شده بودند و بعد با تصمیم بی‌نظیر خود، صدام را به زانو در آورده و من درباره آنها مستند ساخته بودم و از نزدیک آنها را می‌شناختم و با روحیه و نوع زندگیشان آشنا بودم.
متولد اهواز هستید و اوایل جنگ را تجربه کرده‌اید، این که درباره آدم‌های جنگ فیلم ساخته شود و آنها به مردم معرفی شده و غبار فراموشی روی آنها ننشیند، چقدر دغدغه‌تان بوده و هست؟
واقعیت این است که در نوجوانی جنگ را از نزدیک لمس کرده‌ام زمانی که دشمن به نزدیکی اهواز رسیده بود در خاطره کودکی‌ام ثبت شده که مردم اهواز چگونه خیابان‌ها و کوچه‌ها را سنگربندی می‌کردند تا اگر دشمن وارد شهر شد بتوانند از اهواز دفاع کنند. زمانی که از اهواز به اصفهان رفتیم و بعد از آن با دوستانی حشر و نشر داشتم که حضور در جبهه را تجربه کرده بودند. خیلی از دوستانم شهید و اسیر شدند. همه اینها در خاطره من بود و همیشه دوست داشته و دارم برای آن دوران و دوستان و همشهری‌هایم کاری بکنم. سال 84 که با بچه‌های معروف به 23 نفر آشنا شدم و پای صحبت آنها نشستم متوجه شدم بخشی از داستان زندگی آنها شبیه زندگی خودم هست. من هم تصمیم داشتم به جبهه بروم اما چون سنم کم بود پدرم اجازه نداد. اما آنها تا خط مقدم رفتند و اتفاقات زیادی را از سر گذراندند. وقتی آنها را از نزدیک دیدم آنقدر برایم آشنا و دوست‌داشتنی بودند که حیفم آمد زندگی آنها در سینما روایت نشود. مانند گوهری بودند که باید از طریق سینما آنها را به نسل‌های بعدی معرفی می‌کردم. بدون شعار و اغراق می‌گویم احساس وظیفه کردم از طریق کاری که بلدم آنها را به مردم معرفی کنم. به نظرم سینما برای معرفی آدم‌های جنگ هنر بسیار خوبی است البته اگر برای فیلم تبلیغات خوبی بشود و زمان خوبی برای اکران در اختیار فیلم‌های دفاع مقدس قرار دهند. فیلم « این 23 نفر» بازیگر معروفی ندارد، چون داستان نمی‌طلبید اما بازیگرانی که در فیلم بازی کرده‌اند به گفته کارشناسان و منتقدان همگی عالی هستند. فیلم در جشنواره با استقبال خوبی رو به رو شد و ما امیدواریم این فیلم در اکران عمومی هم با اقبال مخاطبان روبه‌رو شود.

طاهره آشیانی
روزنامه‌نگار