چشم شیر با سرمه خون

مرکز نبشی این روزها میزبان آثار عکاسی کامران شیردل است؛ آثاری که از دوران انقلاب ایران به جا مانده و امروز پس از 40 سال این عکس‌ها برای مخاطبان بیشتری به نمایش گذاشته است.
حوالی انقلاب در پرسه‌های کامران شیردل، عنوان نمایشگاه این هنرمند در مرکز نبشی است. شیردل فیلمساز و مستندساز معاصر از چهره‌های اساسی سینمای موج نو و از بنیانگذاران سینمای مستند اجتماعی -سیاسی در ایران است. او متولد 1318 و تحصیلکرده معماری و شهرسازی در شهر رم است که پس‌از پنج سال در همان شهر به رشته کارگردانی سینما راه پیدا می‌کند.
آقای کارگردان در سال 1345 به ایران بازگشت و به ساخت فیلم‌هایی چون بوم سیمین و مجموعه‌هایی همچون ندامتگاه، تهران پایتخت ایران است و قلعه پرداخت. غالب آثار شیردل به دلیل نگاه انتقادی او و طرح واقعیت‌های تلخ اجتماعی و اقتصادی، از سوی دستگاه پهلوی توقیف می‌شدند یا از اتمام آنها جلوگیری می‌شد مانند فیلم حماسه روستازاده گرگانی یا اون شب که بارون اومد که به دلیل شیوه برخورد کارگردان با واقعیت و اجتماعی و لحن طنزآمیز و گزنده‌اش توقیف شد.
او سال‌ها در استودیوی شخصی‌اش به ساخت فیلم‌های تبلیغاتی و مستند پرداخت.
از جمله فیلم‌هایی که حاصل فعالیت او در این سال‌ها بود، می‌توان به فیلم‌های پیکان، صبح روز چهارم، دوربین و... اشاره کرد. کامران شیردل در طول 50 دهه فعالیت هنری خود همیشه زیر عنوان فیلمساز شناخته‌شده بود، اما در این روزها او با عکس‌هایش به نسل امروز ایران معرفی می‌شود.
این عکس‌ها متعلق به دوران بسیار مهمی از تاریخ معاصر نه تنها ایران بلکه جهان است. عکس‌های شیردل ماحصل انبوه نگاتیوهایی است که در دوران انقلاب اسلامی سال57 ایران ثبت شده و امروز طی بازبینی مجدد در قالب نمایشگاهی بزرگ به نمایش درآمده است.

سال 57؛ خارجی -روز
مجموعه حوالی انقلاب در پرسه‌های کامران شیردل شامل مجموعه عکس‌های مستند او از انقلاب ایران است؛ انقلابی که نه‌تنها یک رخداد مهم سیاسی و اجتماعی بود، بلکه یک مهم در عرصه هنر به‌ویژه عکاسی معاصر ایران است، به طوری که ژانر عکاسی خبری در ایران در دوران انقلاب به شکل جدی جریان می‌یابد و در این دوران هنرمندان بسیار مهمی همچون مریم زندی، کاوه گلستان، محمد فرنود، محمود کلاری، کامران شیردل و بسیاری دیگر به این جریان شتاب بیشتری می‌دهند. عکـــــــس‌هـــــــای حوالی انقلاب مجموعه‌ای از عکس‌های سیاه و سفید کامران شیردل است که سال 57 در جریان جنبش‌ها و فعالیت‌های انقلابی مردم ثبت شده است. این نگاتیوها زمانی شکل گرفته که شیردل به دنبال ضبط تصاویری مستند از این جریان انقلابی بوده است. مرکز نبشی بخشی از تاریخ معاصر ایران را که متعلق به 40 سال گذشته است به نمایش گذاشته است.

اینجا چه می‌بینیم؟
در بخش ورودی این گالری، محفظه‌ای شیشه‌ای می‌بینیم که دوربین‌های قدیمی شیردل را داخل آن به نمایش گذاشته‌اند. عکس‌های شیردل در فرم‌های مختلف و اغلب در ابعاد بزرگ چاپ شده و نشان‌دهنده جو پر‌التهاب دوران مبارزات انقلابی و دگرگونی است. در کنار این عکس‌ها تصاویری برگرفته از فیلم‌های کامران شیردل در همان ادوار، از طریق تلویزیونی قدیمی پخش می‌شود. این عکس‌ها و فیلم‌ها روایتگر تاریخ تصویری بخشی از ایران معاصر است.
جمع‌آوری، پردازش و به‌نمایش‌ گذاشتن این آثار در هر دوره‌ای بسیار ارزشمند است؛ آثاری از این نوع متعلق به بخشی از تاریخ حیات اجتماعی است که تنها اسنادی هستند که از دوران خاصی به‌جا مانده است. تلاش استخراج آنها از آرشیو شخصی هنرمند و همگانی کــــــــــردن آن امــــــری مهم است که بیشتر بــــــه‌عهــــــده گالــــــری‌داران و نمایشگاه‌گردانان است.

سامان محمدی

گرافیست