تجربه های جنبش دانشجویی در گذر زمان

: شانزدهم آذرماه یادآور فریاد بلند و رسایی است که از گلوی 3 تن از نمایندگان جنبش دانشجویی ایران در اوج اختناق پس از کودتای 28 مرداد برخاست و دشمنان این کشور و ملت را به مبارزه طلبید.

کد خبر: ۱۱۸۵۲۱

برآمدن این فریاد در چنان شرایطی ، دست کم دو خصلت عمده جنبش دانشجویی را بر همگان مکشوف ساخت ؛ نخست دشمن شناسی و دیگری شجاعت ایستادگی در برابر دشمن و پایمردی در برابر او تا مرز شهادت .جنبش دانشجویی ایران از آن هنگام تاکنون ، پیچ و خم ها و فراز و نشیب های بسیاری را پشت سر گذاشته است . حاصل پیمودن این راه طولانی ، کوله باری از تجربه است که به معنای واقعی کلمه باید آن را گرانبها دانست. نسل کنونی دانشجویان باید این میراث ارزشمند را قدر بدانند و در ادامه مسیر از آن بهره گیرند. شاید بتوان اندکی از انبوه تجربیات جنبش دانشجویی را در بندهای ذیل ، شماره کرد:
1- هیچ سرمایه ای برای یک ملت ، ارزشمند و کارآمدتر از «آگاهی» نیست و جنبش دانشجویی از آنجا که متشکل از طیف جوانان شایسته و مبرز این ملت است ، این قابلیت و توانمندی را دارد که به عنوان یکی از ارکان آگاهی بخش به جامعه قرار گیرد. اما برای حصول به این هدف ، گام نخست ، خودسازی در این زمینه است تا آنچه از آن برون می تراود ، از غنا و اصالت لازم برخوردار باشد. نگاهی به سابقه جنبش دانشجویی ، حاکی از تلاش مستمر این جنبش در این زمینه است . هر چند نباید اغراق کرد و چشم بر پاره ای کوتاهی ها و یا کژروی های فکری و سیاسی بخشهایی از بدنه گسترده جنبش دانشجویی در مقاطع مختلف بست اما نقاط درخشنده و برجسته موجود در مسیر حرکت این جنبش به حدی فراوان است که براستی چشم را خیره می کند. اگر در 16 آذر سال 32 ، جنبش دانشجویی با آگاهی از زیانباری حاکمیت امریکا بر ایران ، در برابر آن قد می افرازد و در طول دوران 25 ساله پس از آن ، مبارزه ای سخت و جدی را با دست نشاندگان کاخ سفید در کشورمان دنبال می کند ، در روز 13 آبان 58 نیز مجددا با تشخیص صحیح و بموقع خود ، کانون توطئه علیه انقلاب اسلامی را هدف قرار می دهد و طرحها و ترفندهای براندازانه دشمن دیرینه را نقش برآب می سازد. همچنین به دنبال تهاجم گسترده نظامی ارتش بعث به خاک کشورمان ، از دل همین جنبش دانشجویی گروههای زیادی روانه میدان نبرد شده و اغراق نیست اگر بگوییم در شکل گیری نخستین هسته های مقاومت قهرمانانه در برابر دشمنان ، طیف دانشجو نقشی فراموش نشدنی از خود برجای گذارد و البته در این راه شهدای بسیاری را نیز تقدیم کرد. یاد و خاطره شهید حسین علم الهدی از دانشجویان پیرو خط امام و جمعی دیگر از دانشجویان که در دشت هویزه ، مقاومتی به یادماندنی تا مرز شهادت از خود نشان دادند ، برای همیشه یادآور حضور قهرمانانه و صد البته آگاهانه جنبش دانشجویی در عرصه های دفاع از دین ، میهن و عزت این ملت بزرگ است.
2- جنبش دانشجویی به لحاظ آن که از نیروهای جوان ، فعال و پرشور تشکیل شده ، ذاتا از انرژی نهفته درونی بسیار بالایی برخوردار است. این قابلیت ، طبعا برای احزاب و گروههای سیاسی بسیار تحریک کننده و اشتهارآور است . به همین دلیل در دوران مختلف شاهد تحرک این گروهها برای به خدمت گرفتن جنبش دانشجویی بوده ایم. باید اذعان کرد جنبش دانشجویی در این زمینه با مساله ای بسیار پیچیده مواجه است . در طول سالهای پیش و پس از انقلاب شاهد شکل گیری بخشهای دانشجویی احزاب گوناگون بوده ایم و اساسا وجود این بخش همواره به صورت یک عامل پرستیژساز برای این احزاب مطرح بوده و نیز مجرای جذب و ورود بسیاری از نیروهای جوان به این تشکل ها به حساب می آمده است اما از این واقعیت نباید چشم پوشی کرد که این بخشها عمدتا به عنوان کارآمدترین بازوهای اجرایی احزاب در صحنه های مختلف به کار گرفته شده تا آنجا که حتی در اوایل انقلاب شاهد تبدیل این بخشها به ستادهای نظامی برخی احزاب و گروهها در محیط دانشگاه نیز بودیم . گذشته از بخشهای دانشجویی اختصاصی ، تلاش گروههای سیاسی برای برقراری پیوندهای سیاسی با تشکلهای دانشجویی که با عناوین و خطوط فکری مختلف در صحنه دانشگاه وجود دارند ، نکته دیگری است که می تواند این تشکلها را در مسیری نامتعارف قرارداده و توش و توان آنها را به مثابه سوخت برای موتور احزابی که در حقیقت خود را برادر بزرگتر تشکلهای دانشجویی به حساب می آورند، به خدمت گیرد. این نیز واقعه ای است که در مقاطعی از دو دهه گذشته شاهد آن بوده ایم و صدمات بسیاری نیز به همین واسطه به تشکل های دانشجویی مختلف وارد آمد.بر این اساس آنچه باید با نگاهی به گذشته مورد توجه و دقت جنبش دانشجویی قرار گیرد و ضوابط و قواعد و روشهای آن به صورتی روشن و واضح تهیه و تدوین شود ، این است که جنبش دانشجویی چگونه می تواند در کوران وقایع و حوادث مختلف و نیز در برهه های حساس از جمله انتخابات ، اصالت خود را حفظ کند.
3- احزاب و گروههای سیاسی رسمی و یا به تعبیری حرفه ای از آنجا که در یک رقابت تنگاتنگ برای کسب قدرت سیاسی هستند این البته عیب و ایرادی هم برای آنها محسوب نمی شود از رفتار ، عملکرد و ادبیات خاصی پیروی می کنند که چه بسا میان آنها به پاره ای تنشها و کشاکش ها نیز منجر شود اما جنبش دانشجویی که باید طیفهای فکری مختلفی را برای اجزای آن در نظر گرفت ، اگر اصالت خود را حفظ کند ، هرگز وارد چرخه رقابت های قدرت محور نخواهد شد. بنابراین زمینه برای تعامل ، گفتگو و تبادل نظر میان طیفهای مختلف فکری جنبش دانشجویی کاملا مهیاست و از این زمینه باید حداکثر بهره برداری به عمل آید. متاسفانه در برهه هایی با این واقعیت تلخ مواجه بودیم که تشکل های دانشجویی به واسطه وابستگی های آشکار و پنهان به احزاب رسمی ، سایه ای از رفتارهای برادرخوانده های بزرگتر خویش را در محیط دانشگاه و یا در تظاهرات و گردهمایی ها به نمایش می گذاشتند و البته دود این گونه روشها به چشم تمامی آنها رفت . اینک زمان آن است که با بهره گیری از این تجربه تلخ ، تشکل های دانشجویی مدل دیگری از کنشهای سیاسی متناسب با محیط دانشگاه را به معرض نمایش گذارند و چه بسا که از این طریق ، الگویی مناسب را به احزاب رسمی نیز ارائه کنند.
4- اگرچه غلظت بیش از حد فضای سیاسی در دانشگاه می تواند لطماتی را در پی داشته باشد که تجربه آن را داریم اما نباید از یاد برد که بی فروغی فعالیت های سیاسی در دانشگاه و خمودگی جنبش دانشجویی نیز آسیب هایی به مراتب جدی تر و خسارت بارتر را در پی خواهد داشت . افراط و تفریط در این زمینه ، هر دو تهدیدکننده و خطرسازند. به همین دلیل نه تنها جنبش دانشجویی خود باید به دنبال راهکارهای مناسب برای قرار گرفتن در یک مسیر پویا و سازنده سیاسی باشد بلکه مسوولان کشوری نیز باید توجهی عمیق به این مساله داشته باشند و از کنار آن بسادگی عبور نکنند. شک نباید کرد که سیاست ورزی متعادل ، منطقی و آگاهانه دانشجویان ، پشتوانه ای محکم برای تضمین حال و آینده سیاسی کشور خواهد بود.