آغاز دوران هوافضاپیماها

اکنون با گذشت سال‌ها و در زمانی که سفرهای هوایی به یکی از متداول‌ترین روش‌های سفر بدل شده؛ دیگر زمان آن رسیده است که با نگاهی ژرف‌تر به موضوع سفرهای فضایی، تدارک لازم را برای تسهیل آنها فراهم کنیم. هواپیماها و دیگر وسایل پرنده که از واکنش مولکول‌های هوا بر سطوح پروازی‌شان برای تولید نیروی لیفت (برا) بهره می‌گیرند، به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که بتوانند با توجه به قابلیت‌های منحصر بفرد خود در جو کره زمین به پرواز در آمده و از نقطه‌ای به نقطه دیگر بروند.
طراحی بال، بدنه، موتور و تجهیزات ناوبری در هواپیماهای کنونی، آنها را قادر می‌سازد تا پروازی امن و مطمئن در جو زمین داشته باشند. از مهم‌ترین بخش‌هایی که هواپیماها را محدود به پرواز در داخل جو زمین می‌کنند موتورها هستند. موتور هواپیماهای تجاری از نوع توربوفن بوده و از قانون سوم نیوتن برای تولید نیروی پیشران استفاده می‌کنند. به این صورت که با مکش هوای محیط سرد بیرون و گذراندن آن از کمپرسورهای متعدد، ضمن افزایش دمای هوای مکش شده، با مخلوط کردن آن با سوخت در مرحله اشتعال، هوای بسیار داغ و با حجم زیاد را به بیرون از اگزوز موتور هواپیما هدایت کرده و در نتیجه هواپیما را به پیش می‌راند.
ایده استفاده از هوافضاپیماها زمانی به فکر طراحان فضایی رسید که به دنبال راهی برای کاهش هزینه‌های سفرهای فضایی بودند. آنها می‌گفتند هواپیمایی که در برخی موارد می‌تواند تا لبه فضا پرواز کند، چرا نباید قابلیت پرواز در فضا را نیز داشته باشد؟! تجربه‌های گذشته نشان می‌داد می‌توان با تغییرات در شکل بدنه و ساختار ابزارهای دقیق به فضاپیماهای هواپیماگونه رسید. نمونه‌های موفق شاتل فضایی آمریکا و بوران شوروی از جمله این هوافضاپیماها بودند. تفاوتی که طراحی‌های جدید با چنین فضاپیماهای قدیمی دارند، چیزی غیر از کاهش هزینه نیست. شرکت‌های زیادی با طراحی‌های موازی، ایده تسلط بر فضا و هموار کردن راه گردشگرهای فضایی را در سر می‌پرورانند. به طوری که حتی با اقتباس از هواپیماهای پهن‌پیکر ایرباس که ایده اتوبوس هوایی بودند، نام اسپیس باس یا اتوبوس فضایی را بر طرح‌های خود گذاشته‌اند.
تلاش شرکت ویرجین گلکتیک در پرواز موفقیت‌آمیز دومین هوافضاپیمایش با نام وی‌اس‌اس یونیتی (VSS Unity) تا ارتفاع 7/82‌کیلومتری از سطح زمین را باید در همین مسیر ارزیابی کرد (تصویر بالا). این پرواز با بهره‌گیری از یک موتور راکتی و پس از جدایی‌اش از هواپیمای مادر در 22 آذر امسال محقق شد و به نظر می‌رسد توسعه این شیوه هوانوردی بتواند آینده سفرهای هوایی را به کلی متحول کند و فواصل چند ساعته پروازهای هوایی طولانی را به یک ساعت و حتی کمتر از آن کاهش دهد.

خلبان محمدتقی امیرسام

جام‌جم