هشدار برای جاعلان هنری

البته در این فضا نظریه‌ای وجود دارد که حتی کپی‌کارها را هم به نوعی هنرمند می‌داند، چرا که به طور حتم خلق یک اثر نقاشی مثل تابلوی اصل آن یا اثری که از پیش توسط هنرمندی شکل گرفته، کاری دشوار است که مهارتی را می‌طلبد، این اتفاق در رشته‌های دیگر دنیای فرهنگ و هنـــــــــر هـــــم وجـــــود دارد، مثلا یک فیلمنامه‌نویس یا آهنگساز زمانی که دست به الگوبرداری از یک اثر می‌زند، لازم است به گونه‌ای این کار را پیش ببرد که حداقل کیفیت اثر اولیه را حفظ کند. با تمام اینها کپی کردن در کنار وجه قابل تأمل آن، مثل خوره‌ای است که خیلی اوقات موجب خدشه‌دار شدن اعتبار خیلی از رویدادها و آثاری می‌شود که در آن به نمایش درمی‌آید.

این دغدغه، امروز در دنیای هنرهای تجسمی روز به روز بیشتر مطرح می‌شود و باعث شده برنامه‌های مختلف کوچک و بزرگ این عرصه را درگیر خود کرده، هر از گاهی جنجال به‌پا کند؛ مثل همین چند وقت پیش که آوازه نمایشگاه تهمینه میلانی و نقاشی‌های کپی او از یک هنرمند، گوش به گوش پیچید و رسانه‌ای شد. یا قبل‌تر از آن زمزمه‌هایی از این موضوع در حراج تهران و چند رویداد دیگر مطرح شد.

البته موضوع کپی‌کاری و جاعلان هنری عمر طولانی دارد و حتی درباره آثار و رویدادهای مهم خارجی هم مطرح می‌شود و گاهی معروف‌ترین آثار را هم مثل «لبخند ژکوند» را زیر سوال می‌برد.

با این حال همیشه ابهامات پیرامون آثار مختلفی که از ارزش ویژه‌ای برخوردارند و بین مجموعه‌داران و خریداران هنر دست به دست می‌چرخند، وجود دارد، مساله‌ای که گاه موجب بروز نگرانی‌هایی از سوی هنردوستان و بعضا مسؤولان هنری می‌شود.

این موضوع و اتفاق اخیری که در گالری ایوان رخ داد، باعث شد سید مجتبی حسینی، معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی هم با حساسیت بیشتری به آن واکنش نشان دهد.

او بتازگی در نامه‌ای به هادی مظفری، مدیرکل تجسمی ارشاد خواستار بررسی و دقت بیشتر در آثاری شد که درگالری‌ها و رویدادهای مختلف عرضه می‌شوند و گاهی صحبت‌ها و نظرات مختلفی پیرامونشان وجود دارد.

این نامه اولین حکم رسمی از سوی چنین سمتی برای نظارت بیشتر روی اصل و کپی بودن آثار مختلف در این حوزه است، اقدامی که شاید باید زودتر از اینها و به صورت جدی‌تری اجرایی می‌شد. با این حال از آنجا که جلوی ضرر را هر وقت بگیرید منفعت است، این نامه را می‌توان شروعی برای تصمیم‌گیری‌ها و شیوه نظارتی دقیق‌تری در فضای تجسمی دانست. حال باید منتظر ماند و دید که این نامه تا کجا عملی می‌شود و چقدر می‌تواند اعتبار مخدوش‌شده‌ای را که همیشه بحث آن مطرح بوده است ترمیم کند.

فاطمه شهدوست

روزنامه‌نگار